βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα"

Ηλεκτρονικός χώρος ενημέρωσης και σχολιασμού

Archive for 15 Δεκεμβρίου 2009

Tα Δεκεμβριανά και ο αγγλικός παράγων

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 15 Δεκεμβρίου 2009

Ποντίκι, 10 Δεκεμβρίου 2009

E πιστήμονες στη διαχείριση κρίσεων οι Άγγλοι, είχαν θητεύσει επί μακρόν ως αποικιοκράτες και είχαν λαμπρή σχολή επεμβάσεων στα εσωτερικά των χωρών που είχαν υπό την επιρροή τους. Το ελληνικό ζήτημα, όπως αυτό διαμορφωνόταν στη διάρκεια της Εθνικής μας Αντίστασης, οι Άγγλοι το παρακολουθούσαν στενά και αδιαλείπτως, σχεδιάζοντας το μέλλον πριν ακόμα αυτό δείξει τις… προθέσεις του. Ήδη από το 1943, σε μια διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών στη Μόσχα μεταξύ Σοβιετικών, Αμερικάνων και Άγγλων, ο γνωστός μας Ήντεν θέλησε να βολιδοσκοπήσει τις προθέσεις του Στάλιν σχετικά με την Ελλάδα. Ο Σοβιετικός ηγέτης απάντησε ότι «δεν ενδιαφέρεται για την Ελλάδα και ότι δεν έχει επαφές με το ΕΑΜ». Πράγματι οι προτεραιότητες που έθεταν οι Σοβιετικοί είχαν να κάνουν με την ενότητα των σλαβικών εθνοτήτων προκειμένου να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα τη γερμανική απειλή, αλλά επίσης και για τον λόγο ότι γεωγραφικά ενώνονταν με κοινά αδι άσπαστα σύνορα. Γενικά η σοβιετική πλευρά κρατούσε αποστάσεις από το ΚΚΕ προκειμένου να αποφύγει τη δυ σμενή αντίδραση των Άγγλων. Οι επιδιώξεις της Σοβιετι κής Ένωσης δεν συμπεριελάμβαναν την Ελλάδα. Βέβαια υπήρχε από το 1943 και έπειτα ένας διάχυτος φόβος για τυχόν κομμουνιστικοποίηση της Ευρώπης και ιδιαίτερα της Ελλάδας λόγω του ΕΑΜ και της οργανωτικής κυριαρ χίας του ΚΚΕ σε αυτό. Έτσι οι διάφορες επισημάνσεις των Άγγλων αξιωματούχων για τον φόβο μπολσεβικοποίη σης της ερειπωμένης από τον πόλεμο Ευρώπης δεν ήταν δίχως βάση.

Στο μεταξύ άρχισαν οι συγκρούσεις του ΕΛΑΣ με τον ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα. Χαρακτηριστικό είναι το τηλεγράφημα του ταγματάρχη Ουάλας το καλοκαίρι του 1944 προς το Foreign Office: «Ο Ζέρβας είναι βρετανικό δημιούργημα, υπό την έννοια ότι είμαστε υπεύθυνοι για τη σημερινή συνέχιση της ύπαρξής του. […] Ο Ζέρβας έχει γίνει τελείως νομιμόφρων σύμμαχος και ακόμα θα κάνει απολύτως ό,τι του πούμε εμείς…».

Γενικά οι Άγγλοι έδειχναν σε υψηλότατο επίπεδο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις που θα ακολουθούσαν τη λήξη του πολέμου στην Ελλάδα και δεν έμεναν με σταυρωμένα τα χέρια. Ο Τσώρτιλ προσέβλεπε πολύ στη σοβιετική στήριξη για τα πράγματα που αφορούσαν την Ελλάδα. Μάλιστα ζήτησε να γίνει κοινή δήλωση μεταξύ Άγγλων, Αμερικάνων και Σοβιετικών για την ενότητα των αντιστασιακών ομάδων της Ελλάδας με αφορμή τις συγκρούσεις ΕΛΑΣ ΕΔΕΣ.

Οι Σοβιετικοί περισσότερο ενδιαφέρθηκαν υποψιασμένοι από την επιμονή των Άγγλων και ζητούσαν για την ουδετερότητά τους στο θέμα της Ελλάδας ανταλλάγματα από τους Άγγλους σε άλλες περιοχές σοβιετικού ενδιαφέροντος. Αυτή ήταν λίγο πολύ η πρακτική που επικρατούσε στην ηγεσία των συμμαχικών δυνάμεων, ανεξαρτήτως ιδεολογικών διαφορών, σχετικά με το μοίρασμα της Ευρώπης, όταν αυτή θα ελευθερωνόταν από τη γερμανική κατοχή.

(Ό,τι θα ακολουθούσε ώς τη νέα πραγματικότητα του Ψυχρού Πολέμου, είναι μια άλλη ιστορία που θα αντιμετωπίσουμε στο μέλλον με ένα σχετικό μας σημείωμα, στο κομμάτι που αφορά τη χώρα μας).

Τελικά η κοινή δήλωση έγινε και από σοβιετικής πλευράς μέσω του ραδιοσταθμού της Μόσχας ζητώντας την ενότητα των ανταρτών και των πολιτών στην Ελλάδα. Η έντονη αυτή διπλωματική κινητικότητα γινόταν με προφυλάξεις και μάλλον είναι σχεδόν σίγουρο ότι δεν ήταν σε γνώση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Η διπλωματική μάχη για τη μεταπολεμική αγγλική κυριαρχία στην Ελλάδα δόθηκε και με τους Αμερικάνους.

Οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των μεγάλων συμμάχων είχαν τις διαβαθμίσεις τους και εντάθηκαν ιδιαίτερα με τα γεγονότα του κινήματος της Μέσης Ανατολής. Η παρουσία του Γεωργίου Παπανδρέου εντυπωσιάζει τους πάντες και οι Άγγλοι που έδιναν ιδιαίτερη σημασία στη στάση της Σοβιετικής Ένωσης ζήτησαν την υποστήριξη του Γεωργίου Παπανδρέου. Ένα μήνυμα του Μολότοφ σχετικά με το ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψη οι νόμιμες διαδικασίες των Ελλήνων που εκπροσωπούν το Ελληνικό Εθνικό Κίνημα, έθεσε σε συναγερμό την αγγλική διπλωματία. Οι Άγγλοι ωστόσο έκριναν ότι δεν έπρεπε να δυσκολέψουν με τη θέση τους τις σχέσεις τους με τους Σοβιετικούς με μια πιθανή τους επίθεση εναντίον του ΕΑΜ.

Αυτό το ανέθεσαν στον Γεώργιο Παπανδρέου, ο οποίος δήλωσε στις 2 Μαΐου 1944 ότι «εάν το ΕΑΜ αρνηθεί να συμφωνήσει, θα πρέπει να καταγγελθεί στους Συμμάχους σαν εχθρός που συνεργάζεται με τον εχθρό»! Οι Βρετανοί στις 5 Μαΐου ζητούσαν μια ξεκάθαρη δήλωση των Σοβιετικών που θα στήριζε την ελληνική κυβέρνηση Παπανδρέου και τη συμμετοχή του ΕΑΜ σε αυτή.

Οι εξελίξεις ωστόσο στη γειτονική Γιουγκοσλαβία έφεραν τους Άγγλους στα πρόθυρα νευρικής κρίσης κυρίως μετά την ανταλλαγή μηνυμάτων του Τίτο με το ΕΑΜ. Η αντίδραση του Τσώρτσιλ ήταν άμεση προσπαθώντας να αποκτήσει σχέσεις με τους Γιουγκοσλάβους παρτιζάνους προκείμενου το ΕΑΜ να αποκοπεί από τις συμμαχίες του. «Θα πρέπει να επιβάλουμε στον Τίτο να αποφύγει την ενθάρρυνση του ΕΑΜ στην Ελλάδα» έγραφε ο Άγγλος πρεσβευτής στη Γιουγκοσλαβία προς το Foreign Office στις 8 Μαΐου 1944.

Η αλήθεια είναι ότι τα παζάρια των Μεγάλων Δυνάμεων για τις σφαίρες επιρροής έδιναν κι έπαιρναν ερήμην των λαών, των απελευθερωτικών κινημάτων και των ιδεολογιών. Οι Μεγάλες Δυνάμεις έπαιρναν τη θέση εκείνη που θα τους βόλευε καλύτερα στο μοίρασμα της αιματοβαμμένης Ευρώπης.

Οι Σοβιετικοί που δεν είχαν λόγους να βιάζονται για τις εξελίξεις στην Ελλάδα παρακολουθούσαν την αγωνία των Άγγλων σχετικά με την Ελλάδα και χειρίζονταν το θέμα αόριστα και σοφά μαζί, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο της αμφισβήτησης της κηδεμονίας τους στη χώρα μας. Όλες οι ενέργειες της Σοβιετικής Ένωσης έδιναν την εντύπωση ότι ο Στάλιν δεν ήθελε να δώσει την οριστική του συγκατάθεση για την Ελλάδα. Ακόμα και η συνάντηση της σοβιετικής αποστολής στα τέλη Ιουλίου με τον στρατηγό Σαράφη είχε σκοπό να εξετάσει τις δυνατότητες του ΕΛΑΣ να βοηθήσει στην προέλαση του Κόκκινου Στρατού στα Βαλκάνια, χτυπώντας αποφασιστικά τους Γερμανούς κατά την υποχώρησή τους, έτσι ώστε οι γερμανικές μονάδες να φτάσουν στον Βορρά εξασθενημένες.

Οι συναλλαγές και τα παιχνίδια της διπλωματίας συνεχίζονταν με αμείωτη ένταση ώς τα γεγονότα που μας οδήγησαν στον ματωμένο Δεκέμβρη του προδομένου λαού μας. Τελικά οι Άγγλοι μέσα από διπλωματικές πιέσεις κατάφεραν να αποσπάσουν την ανοχή των Αμερικάνων και να εξασφαλίσουν τη συναίνεση των Σοβιετικών με ανταλλάγματα σε χώρες του πιο άμεσου ενδιαφέροντός τους κατά την επίσκεψη, τον Οκτώβριο του 1944, του υπουργού Εξωτερικών Άντονι Ήντεν. Βρετανοί και Σοβιετικοί είχαν συνάψει την περίφημη «συμφωνία των ποσοστών» για τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Στην υποχώρησή τους τα γερμανικά στρατεύματα χτυπιούνται από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Η απελευθέρωση είναι γεγονός και ο λαός έξαλλος από χαρά και υπερηφάνεια για τη στάση του απέναντι στους κατακτητές πλημμυρίζει τους δρόμους για να πανηγυρίσει. Τα πανηγύρια όμως δεν θα διαρκέσουν πολύ κι αυτό το γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα οι Άγγλοι, οι οποίοι εξωθούν στη σύγκρουση.

Ήδη από τις 7 Οκτωβρίου στην Πελοπόννησο είχαν αποβιβαστεί οι πρώτες στρατιωτικές μονάδες, οι οποίες λίγο αργότερα έγιναν δεκτές με ενθουσιασμό από τον λαό των Αθηνών, ο οποίος ωστόσο διατράνωνε την πίστη του στο ΕΑΜ και το ΚΚΕ.

Στις 18 Οκτωβρίου έφτασε στην Αθήνα η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου, νέος ενθουσιασμός και θύελλα εκδηλώσεων υπέρ του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Λίγες μέρες αργότερα, στις 23 Οκτωβρίου, γίνεται ανασχηματισμός στην κυβέρνηση και το ΕΑΜ εξακολουθεί να κατέχει τα έξι υπουργεία.  

 

Το τέλος της ευφορίας

Τα πρώτα σύννεφα δεν άργησαν να σκιάσουν τους πανηγυρισμούς. Οι διαφωνίες των πολιτικών σχηματισμών δημιουργούσαν αδιέξοδα που δεν τα άφηναν ανεκμετάλλευτα οι Άγγλοι, οι οποίοι ήταν πλέον πιεσμένοι ότι η σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ ήταν αναπόφευκτη και όντως έκαναν ό,τι περνούσε από το χέρι τους προκειμένου να πραγματοποιηθεί. Η αντιπαραθέσεις στον πολιτικό στίβο οδήγησαν στην παραίτηση των έξι υπουργών του ΕΑΜ. Ό,τι ακολούθησε έμελλε να καταδικάσει τον λαό μας σε μια απίστευτη πολύχρονη και θλιβερή περιπέτεια.

Όλα άρχισαν στις 3 Δεκεμβρίου του 1944 όταν το ΕΑΜ οργάνωσε ένα συλλαλητήριο διαμαρτυρίας στο Σύνταγμα κατά των κυβερνητικών μέτρων. Οι αστυνομικές δυνάμεις άνοιξαν πυρ εναντίον των χιλιάδων διαδηλωτών με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 20 άνθρωποι και να τραυματιστούν άλλοι 140. Ένας κύκλος ανωμαλίας είχε αρχίσει και θα κρατούσε για δεκαετίες.

Την επομένη, 4 Δεκεμβρίου, το ΕΑΜ κήρυξε γενική απεργία προκειμένου να ταφούν οι νεκροί. Στη συνέχεια δόθηκαν μάχες στους δρόμους της Αθήνας. Ακολούθησε η συμφωνία της Βάρκιζας, ο Εμφύλιος, οι διώξεις, οι εξορίες, οι δοτές κυβερνήσεις, η ασυδοσία του παλατιού, το ξεσάλωμα των χαφιέδων της Δεξιάς, η δικτατορία, το Κυπριακό, και μόλις το 1982, 27 χρόνια αργότερα, η ταπεινωμένη και εξουθενωμένη Ελλάδα κατάφερε να αναγνωρίσει την Εθνική της Αντίσταση.

Αμφίβολο, ωστόσο, παραμένει το αν μέσα από όλα αυτά τα δεινά η χώρα (ο λαός και οι πολιτικές δυνάμεις) κατέστη σοφότερη, και αυτή η αμφιβολία είναι μια πραγματικά οδυνηρή πραγματικότητα που δεν τολμάμε να αντιμετωπίσουμε, μια κι απ’ την πολλή κατανάλωση, τα δάνεια και τις πιστωτικές, εκτός απ’ την ψυχή μας, χάσαμε και τη λογική μας!

Posted in Ελλάδα, Ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , | Leave a Comment »

Ιδού 11 μέτρα άμεσης απόδοσης

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 15 Δεκεμβρίου 2009

Στη χώρα μας όλοι ομιλούν. Και ομιλούν πολύ. Ελάχιστα, όμως, πράττουν. Μάλιστα, οι πλέον λαλίστατοι είναι είτε μπουρδολόγοι είτε αυτοί που αρέσκονται να προφητεύουν τα άσχημα.

Δείτε, για παράδειγμα, τι γίνεται τις τελευταίες ημέρες με την οικονομία. Ακατάσχετη φλυαρία. Άστοχες, ως επί το πλείστον, επισημάνσεις. Ατεκμηρίωτες, κατά κανόνα, υποδείξεις. Υστερία, πανικός και πάνω απ’ όλα καταστροφολογία. Απίστευτη και απίθανη. Σε σημείο που να αναρωτιέσαι τι περισσότερο μπορεί να ειπωθεί εάν ήθελε συμβεί το κακό.
posted by felnikos

 

Πιθανότατα τίποτα. Το πολύ πολύ στα μοιρολόγια να προστεθεί και κάποιο δάκρυ. Όχι βέβαια από τους φλύαρους -οι περισσότεροι εξ αυτών θα βρουν, ως είθισται και όντας εξασκημένοι, τρόπο να επιβιώσουν-, αλλά από αυτούς που θα υποστούν τα δεινά· δηλαδή τους φτωχούς και αδύναμους, οίτινες αποτελούν και τη λεγόμενη σιωπηρά πλειοψηφία.

Αυτή είναι η μία παράμετρος του προβλήματος και αφορά τα μέσα ενημέρωσης και τους κάθε λογής δημοσιολογούντες (περιλαμβανομένων των κομματικών και συνδικαλιστικών στελεχών) στα μικρόφωνα των ραδιοφώνων και τις οθόνες των τηλεοράσεων.

Η δεύτερη είναι αυτή των κυβερνητικών χειλέων, που είναι και η πλέον σοβαρή, αφού από αυτά εξαρτάται η διαχείριση της οικονομικής κρίσης.

Μέχρι τώρα έχουν ειπωθεί πολλές διαπιστώσεις και έχουν ανακοινωθεί περισσότερες προθέσεις για την αντιμετώπιση του δημοσιονομικού εκτροχιασμού και του οικονομικού προβλήματος. Καλές οι διαπιστώσεις, άγιες οι προθέσεις, ορθές οι επισημάνσεις, όμως δεν αρκούν για να αναταχθεί και να ανασυγκροτηθεί η οικονομία.

Όλοι είμαστε πεπεισμένοι ότι το πρόβλημα είναι μεγάλο, ότι το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης το φέρει η προηγούμενη κυβέρνηση, ότι οι διεθνείς κερδοσκόποι μάς βρήκαν αδύναμους και, ως είναι φυσικό, μας χτυπούν αλύπητα σαν το χταπόδι, ότι οι Ευρωπαίοι εταίροι μας απαιτούν, επίσης ως είναι φυσικό, εδώ και τώρα να συμμορφωθούμε με τις κοινοτικές νόρμες.

Όλα αυτά είναι πλέον κοινός τόπος. Σε όλους. Σε πλούσιους και φτωχούς. Σε δεξιούς και αριστερούς. Σε επιχειρηματίες και εργαζομένους. Ακόμη κι αυτοί που, για δικούς τους λόγους, ζητούν να επιδείξουμε ανυπακοή και να συνεχίσουμε τον… ελληνικό δρόμο στην Ε.Ε. και στον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό, γνωρίζουν ότι αυτός ο δρόμος οδηγεί στα παγωμένα νερά της χρεοκοπίας και της πτώχευσης.

Ας σταματήσουν, λοιπόν, τα λόγια και ας προχωρήσει η κυβέρνηση σε πράξεις. Άμεσα. Τώρα. Χρειάζεται να ανακοινωθούν μέτρα. Αυτά που από την πρώτη στιγμή έπρεπε να λάβει, επειδή όντως η χώρα βρίσκεται στην εντατική.

Αν παρέλθει και αυτή η εβδομάδα χωρίς να ληφθούν και να ανακοινωθούν χειροπιαστές αποφάσεις, συγκεκριμένα μέτρα και αμέσου εφαρμογής πολιτικές, τότε η κυβέρνηση θα φέρει ακεραία την ευθύνη για όσα δυσάρεστα θα συμβούν, και θα συμβούν αν παρέλθει άπρακτος και ο τελευταίος μήνας του ενεστώτος έτους.

Μέχρι πρότινος μπορούσε η κυβέρνηση να επιρρίπτει την ευθύνη στους προηγούμενους. Από τούδε και στο εξής, όμως, θα είναι και η ίδια συνυπεύθυνη, επειδή η ολιγωρία που επιδεικνύεται είναι πρωτοφανής. Ίσως να μην έχει συνειδητοποιηθεί πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα και να υπάρχουν φρούδες ελπίδες ότι μπορούμε να επιβάλουμε τους δικούς μας ρυθμούς στα πράγματα.

Αν υπάρχουν κάποιοι στην κυβέρνηση που πιστεύουν κάτι τέτοιο, είναι ανόητοι και ζημιώνουν τον εαυτό τους, αλλά και τη χώρα. Καλώς ή κακώς, έλαχε στον Γ. Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ να διαχειριστούν τις τύχες του έθνους σε μια πολύ δύσκολη στιγμή, τη δυσκολότερη από τη Μεταπολίτευση τουλάχιστον και εντεύθεν.

Από τις αποφάσεις που θα ληφθούν, από τους χειρισμούς που θα γίνουν, από τα μέτρα που θα παρθούν θα εξαρτηθεί η πορεία της χώρας. Είναι μια ιστορική στιγμή, που καθιστά δραματικά επίκαιρο το προεκλογικό σύνθημα του ΠΑΣΟΚ.

Όντως ή θα αλλάξουμε ή θα βουλιάξουμε. Και πρέπει ν’ αλλάξουμε όχι γιατί το απαιτούν οι διεθνείς αγορές και οι Κοινοτικοί μας εταίροι, αλλά επειδή η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο. Ακόμη κι αν δεν υπήρχαν πιέσεις, έπρεπε μόνοι μας να εκβιάσουμε τις αλλαγές, τις μεταρρυθμίσεις και τις ρήξεις.

Όσο συνεχίζεται η αμεριμνησία, τόσο τρώμε μόνοι μας τις σάρκες του έθνους και παίζουμε στα ζάρια το μέλλον της χώρας και τις τύχες ημών και των παιδιών μας. Όσο συνεχίζουμε να μιλάμε χωρίς να πράττουμε, το μόνο που καταφέρνουμε είναι να βγάζουμε μόνοι μας τα μάτια μας.

Αν κάθε μέρα, από το πρωί μέχρι το βράδυ, ολοφυρόμαστε για την επικείμενη χρεοκοπία και πτώχευση, το μόνο που θα καταφέρουμε είναι αυτά να συμβούν ή να έλθουν μια ώρα νωρίτερα.

Αρκετά, λοιπόν, με τα λόγια. Καιρός για πράξη και μέτρα. Εξάλλου είναι και βλακώδες μια κοινωνία να πολώνεται, να διχάζεται, να εξεγείρεται για όσα δήθεν θα συμβούν, και όχι γύρω από αυτά που ήδη συμβαίνουν.

Μέχρι τώρα έχουμε ακούσει πολλά και αντιφατικά για αλλαγές στο Ασφαλιστικό, τις εργασιακές σχέσεις, τη φορολογία, τους μισθούς, τα εισοδήματα, τα ακίνητα, τις καταθέσεις, αλλά κανένα συγκεκριμένο μέτρο δεν έχει ανακοινωθεί. Ορθή και ωραία μέθοδος η διαβούλευση, αλλά υπό τις παρούσες έκτακτες συνθήκες δεν υπάρχει η πολυτέλεια του χρόνου.

Η δημοκρατική εκπαίδευση της κοινωνίας μπορεί να είναι παραγωγική σε ήρεμες και ομαλές συνθήκες του δημόσιου βίου, αλλά μπορεί να επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα σε συνθήκες γενικευμένης οικονομικής κρίσης, κοινωνικής αφασίας και απαξίωσης της πολιτικής και των θεσμών. Οι πολιτικές και κοινωνικές συναινέσεις και συμμαχίες σήμερα πρέπει να οικοδομηθούν επί εφαρμοσμένων πολιτικών, και όχι επί διακηρυκτικών προθέσεων.

Βεβαίως, για να μην ξεσπάσει κοινωνικός πόλεμος, θα πρέπει οι αποφάσεις, οι πολιτικές και τα μέτρα να λάβουν σοβαρά υπ’ όψιν τους τα θέματα της κοινωνικής δικαιοσύνης και συνοχής. Θα πρέπει όλοι να πληρώσουν, όλοι να «ματώσουν», όλοι να επωμιστούν βάρη και να κάνουν θυσίες. Σίγουρα αναλογικά. Όχι, όμως, με εξαιρέσεις.

Πρέπει άπαντες να συνειδητοποιήσουμε ότι τουλάχιστον για μια διετία πρέπει να επιδειχθεί αυτοσυγκράτηση, πειθαρχία και να υπάρξει εθνική αυτογνωσία και συναίνεση σε μέτρα που από καιρό έπρεπε να έχουν ληφθεί και τα οποία, όσο δεν λαμβάνονται, διογκώνουν το πρόβλημα και καθιστούν ανέφικτη τη λύση του.

Και τέτοια μέτρα υπάρχουν. Η κυβέρνηση τα γνωρίζει, τα συζητά. Πολλά από αυτά είναι ιδέες δικών της στελεχών. Του οικονομικού της επιτελείου. Βουλευτών της συμπολίτευσης. Του ίδιου του πρωθυπουργού. Άλλα είναι άλλων. Ειδημόνων, επιστημόνων, τεχνοκρατών, επιχειρηματιών. Αποτέλεσμα δημιουργικής σκέψης και ευθύνης απέναντι στο κοινωνικό σύνολο.

Προτάσεις και μέτρα που έχουν κατατεθεί είτε αρμοδίως είτε και δημόσια. Επιτέλους, ας τα εφαρμόσει, αφού είναι μέτρα που μπορούν να την ανακουφίσουν από τον δημοσιονομικό βραχνά και να στείλουν μήνυμα, εντός και εκτός των συνόρων, ότι γίνεται σοβαρή προσπάθεια από τη νέα κυβέρνηση.

Τα μέτρα στα οποία θα αναφερθούμε είναι άμεσης απόδοσης, φέρνουν δεκάδες δισ. στα δημόσια ταμεία, δεν επιβαρύνουν τα συνήθη φορολογικά «υποζύγια», αλλάζουν την ψυχολογία και το κλίμα στην αγορά, μειώνουν σημαντικά τα δημόσια ελλείμματα και το χρέος.

Είναι, λοιπόν, απορίας άξιον γιατί δεν εξαγγέλλονται. Υπάρχουν αντιστάσεις; Από ποιους; Γνωρίζουμε ότι ορισμένα από τα μέτρα αυτά η προηγούμενη κυβέρνηση δεν τα εφάρμοσε γιατί έθιγαν μεγάλα συμφέροντα και πολυεθνικούς ομίλους. Λέγεται, μάλιστα, ότι υπήρξαν και αθέμιτες συναλλαγές για να μην προωθηθούν.

Η νέα κυβέρνηση δεν (μπορεί να) έχει τέτοιες υποχρεώσεις και δεσμεύσεις. Ούτε και πρέπει να υποχωρήσει, σε σχέση με κάποια άλλα (όπως οι αποκρατικοποιήσεις και μετοχοποιήσεις), σε πιέσεις συνδικαλιστικών συντεχνιών ή και λαϊκίστικων τμημάτων που υπάρχουν και στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος.

Ποια είναι, λοιπόν, τα μέτρα αξίας άνω των 20 δισ. ευρώ τα οποία μπορούν καταρχήν να βοηθήσουν ώστε να παραμείνει το δημόσιο χρέος, που είναι και το μεγάλο ζητούμενο, στο 114% του 2009 και να μην εκτιναχθεί, όπως υπολογίζεται, το 2010 στο 125%, κατά δεύτερον να μειώσουν, σε συνάρτηση με όσα προβλέπονται στον προϋπολογισμό, δραστικά τα ελλείμματα και κατά τρίτον να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για επενδύσεις, αλλάζοντας άρδην το οικονομικό τοπίο και τις διαθέσεις των διεθνών οίκων και αγορών αλλά και των Κοινοτικών παραγόντων για τη χώρα μας;

Πρώτον, στον τομέα των αποκρατικοποιήσεων, των ιδιωτικοποιήσεων ή των μετοχοποιήσεων, όπως και αν θέλει κάποιος να τις ονομάσει, θα μπορούσε να υπάρξει πώληση σε στρατηγικό εταίρο ενός ποσοστού της τάξεως του 20-30% με παραχώρηση του management για τη μέγιστη δυνατή κεφαλαιοποίηση επιχειρήσεων που δεν άπτονται εθνικών συμφερόντων, όπως ΟΠΑΠ, ΟΔΙΕ, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, επιχειρήσεις ύδρευσης-αποχέτευσης κ.λπ.

Τα εκτιμώμενα έσοδα σ’ αυτή την περίπτωση υπολογίζονται σε πάνω από 3,5 δισ. ευρώ. Ειδικά για τον ΟΠΑΠ, εφόσον υπάρξει και ταυτόχρονα παραχώρηση αδειών για στοιχήματα (γαλλική συνταγή), τότε σίγουρα τα έσοδα θα είναι πολύ περισσότερα. Και μπορούν να γίνουν ακόμη πιο πολλά για τις αναφερόμενες στο Χ.Α. εταιρείες λόγω της αναζωογόνησης -σ’ αυτή την περίπτωση- της χρηματιστηριακής τους αξίας.

Δεύτερον, να επεκταθούν οι συμβάσεις παραχώρησης του Δημοσίου σε ιδιώτες, π.χ. στο «Ελ. Βενιζέλος», στην Αττική Οδό κ.λπ.

Τρίτον, να δοθούν και νέες άδειες καζίνο (π.χ. στην Αττική) και να πωληθούν κρατικά ποσοστά σε ήδη μεικτές επιχειρήσεις.

Τέταρτον, να υπάρξει ρύθμιση εκκρεμοτήτων γύρω από την ακίνητη περιουσία. Η «νομιμοποίηση» των ημιυπαίθριων χώρων, καθώς και των υπερβάσεων του συντελεστή δόμησης -μαζικά φαινόμενα στις αστικές και παραθεριστικές κατοικίες-, επιτρέπει με λογικό τίμημα τη συγκέντρωση ποσών που ίσως υπερβαίνουν αθροιστικά τα 5 δισ. ευρώ. Μια τέτοια ρύθμιση ενισχύει και τα ετήσια τακτικά έσοδα σε μόνιμη βάση από φόρους μεταβιβάσεων, δημοτικά τέλη και φόρους ακίνητης περιουσίας.

Πέμπτον, για όσο διαρκεί η κρίση να μην ισχύει το πόθεν έσχες για την απόκτηση κατοικίας. Να βγουν από τα σεντούκια και τις θυρίδες τα λεφτά γιατρών, δικηγόρων, μηχανικών και άλλων, τα οποία προφανέστατα τα απέκτησαν διά της «πλαγίας οδού», προκειμένου να αναθερμανθεί ο κλάδος της οικοδομής.

Έκτον, να νομιμοποιηθούν τα αυθαίρετα. Έτσι κι αλλιώς, δεν πρόκειται ποτέ να τα γκρεμίσει. Είναι εκατοντάδες χιλιάδες. Ακόμη και να ήθελε κάποιος να τα γκρεμίσει, δεν θα μπορούσε. Αφού λοιπόν δεν πρόκειται να τα γκρεμίσουμε, ας τα νομιμοποιήσουμε.

Οι αυθαίρετοι να πληρώσουν το τίμημα της αυθαιρεσίας τους, που σίγουρα θα πρέπει να ’ναι διαφορετικό για την «παράγκα» του φτωχοδιάβολου στη Λούτσα και διαφορετικό για το «μέγαρο» του μεγαλοσχήμονα στον Διόνυσο. Ο φτωχός να πληρώσει, ας πούμε, 30 ευρώ το τετραγωνικό και ο πλούσιος 300. Και αυτό να γίνει εφάπαξ.

Να βγει δρακόντειος νόμος που να λέει ότι εφεξής όλα τα αυθαίρετα θα γκρεμίζονται και όποιος συνεργεί με οποιονδήποτε τρόπο να χτιστεί αυθαίρετο θα διαπράττει κακούργημα, είτε αυτός είναι δημόσιος λειτουργός, είτε αρχιτέκτονας, είτε μηχανικός, είτε εργολάβος, είτε ακόμη και εργάτης.

Ορισμένοι μπορούν να πουν γιατί κάποιος να πληρώσει για να νομιμοποιήσει το αυθαίρετό του όταν ξέρει ότι δεν πρόκειται να του το γκρεμίσουν. Επειδή το «φιρμάνι» που θα βγει θα πρέπει να προβλέπει ότι σε περίπτωση που δεν το νομιμοποιήσει θα του κοπεί αμέσως κάθε κοινόχρηστη υπηρεσία (φως, νερό, τηλέφωνο, αποχέτευση κ.ά.).

Η έννοια του περιουσιακού στοιχείου είναι και ένα επιπλέον κίνητρο για νομιμοποίηση. Νομιμοποιημένο ο κάτοχός του θα μπορούσε να το εγγράψει ως ενέχυρο, υποθήκη και περιουσιακό στοιχείο για να πάρει κάποιο δάνειο και να αυξηθούν έτσι η κατανάλωση και η ρευστότητα στους στενούς οικονομικά χρόνους της κρίσης που ζούμε.

Εκ παραλλήλου θα αυξηθεί και το ΑΕΠ και θα πέσουν και τα ελλείμματα, ενώ τα ευρώ που θα εισπράξει το Δημόσιο θα ανέρχονται σε πολλά δισ., περισσότερα ίσως απ’ ό,τι χρειάζεται για να σωθούν τα ασφαλιστικά ταμεία.

Έβδομον, να τολμήσει, επιτέλους, η νέα κυβέρνηση να νομοθετήσει ορθά το transfer pricing και το thin capitalization rules, δηλαδή τις ενδοομιλικές συναλλαγές και τους κανόνες υποκεφαλαιοδότησης. Από το πρώτο υπολογίζεται ότι ετησίως θα εισπράττει περί τα 5 δισ. ευρώ και από το δεύτερο τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ κατ’ έτος. Πολύ περισσότερα από αυτά που υπολογίζει να εισπράξει από το φορολογικό πακέτο που εξήγγειλε, στο πλαίσιο του προϋπολογισμού, ο υπουργός Οικονομικών.

Όγδοον, να υπάρξει τιτλοποίηση εσόδων από συμβάσεις παραχώρησης μεγάλων έργων. Αναφερόμαστε σε μελλοντικές εισπράξεις από εθνικές οδούς, που έχουν παραχωρηθεί προς εκμετάλλευση με συμβάσεις τις οποίες έχει συνάψει το ελληνικό Δημόσιο με διάφορες εταιρείες. Η ίδια μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για άλλα έργα, όπως αεροδρόμια, λιμάνια κ.λπ.

Ένατον, θα μπορούσε επίσης να υπάρξει τιτλοποίηση μελλοντικών εσόδων του ΕΤΑΚ ή του ΦΜΑΠ. Να υπάρξει δηλαδή προπληρωμή του φόρου μεγάλης ακίνητης περιουσίας για τα επόμενα χρόνια μέσω της έκδοσης ειδικών τίτλων που ενσωματώνουν έκπτωση (ο φόρος να υπολογίζεται επί των τρεχουσών αντικειμενικών αξιών) και ακολουθούν το ακίνητο σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Μόνο το 20% των υπόχρεων να ανταποκριθεί, αφού θα υπάρχει ισχυρό κίνητρο, τα έσοδα μπορεί να ξεπεράσουν τα 10-12 δισ. ευρώ.

Δέκατον, ακίνητα που δεν χρησιμοποιεί το Δημόσιο (π.χ. ολυμπιακά ακίνητα, αεροδρόμια, αξιοποίηση εκτάσεων όπως του Ελληνικού, πρώην στρατόπεδα κ.ά.), θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για διάφορες χρήσεις, με συμβάσεις πολυετούς παραχώρησης σε επενδυτές, χωρίς το Δημόσιο να χάσει τα ιδιοκτησιακά του δικαιώματα.

Ενδέκατον, να εφαρμοστεί, επιτέλους, και στη χώρα μας ο θεσμός του sales and leaseback επί ιδιοχρησιμοποιούμενων από το Δημόσιο ακινήτων σημαντικής εμπορικής αξίας. Με την εφαρμογή του μέτρου αυτού το Δημόσιο δεν αποξενώνεται της περιουσίας του, γιατί θα επιστρέψει και πάλι σ’ αυτό μετά το τέλος της μακροχρόνιας περιόδου μίσθωσης (εκτιμώμενα έσοδα πάνω από 1 δισ. ευρώ).

Σίγουρα υπάρχουν και άλλα μέτρα και πολιτικές με τα οποία μπορούν να εξευρεθούν πόροι. Η πάταξη της φοροδιαφυγής και η ενιαία τιμαριμθοποιημένη φορολογική κλίμακα, για την οποία έχει δεσμευθεί η κυβέρνηση, δεν λύνουν το πρόβλημα.

Οι φόροι δεν αρκούν, ενώ η «πράσινη ανάπτυξη», που μπορεί να σε βγάλει από τον φαύλο κύκλο των ελλειμμάτων και του δημόσιου χρέους, θα καθυστερήσει να παραγάγει νέο πλούτο.
Στο παρόν σημείωμα δεν αναφερθήκαμε καθόλου σε μέτρα που μειώνουν τις δαπάνες ή σε αναπτυξιακές πολιτικές. Δεσμευόμαστε να το πράξουμε προσεχώς…

Posted in Ελλάδα, Κοινωνία - Οικονομία - Περιβάλλον | Με ετικέτα: , , , , , | Leave a Comment »

Κύπρος: ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΛΟΠΗ ΤΟΥ ΛΕΙΨΑΝΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΟΠΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 15 Δεκεμβρίου 2009

Η σύληση του τάφου του Προέδρου Παπαδόπουλου θέτει σειρά δύσκολών ερωτημάτων, πρώτο εκ των οποίων το κατά πόσον συνδέεται με το κυπριακό. Με τα ελάχιστα στοιχεία που ήδη γνωρίζουμε, μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε, δεν είναι όμως άχρηστο να τις κάνουμε, διατηρώντας βεβαίως επιφύλαξη για νεώτερα στοιχεία.

Ανοησίες και απιθανότητες

1. ‘Ενας παράφρων μπορεί να υπάρχει. Ομάδα παραφρόνων, με στρατιωτική πειθαρχία, που εκτελούν καλά σχεδιασμένη μακάβρια επιχείρηση, μοιάζει περίπου αδύνατη.

2. Αναφέρθηκε η περίπτωση Ελλήνων ακροδεξιών εθνικιστών, που θέλουν να ΅ηρωοποιήσουν΅ τον Παπαδόπουλου . Μοιάζει αφελής ως υπόθεση, προϊόν ΅μανίας΅ του ΑΚΕΛ να βλέπει τον ελληνικό εθνικισμό ως κύριο εχθρό του. (H ΕΣΣΔ κατέρρευσε γιατί ο Γκορμπατσώφ νόμισε ως κύριο εχθρό τους σκληροπυρηνικούς και όχι τη Δύση. Η Κίνα επεβίωσε γιατί διατήρησε πάντα στον πυρήνα της στρατηγικής της την εικόνα της Δύσης ως εχθρού). Γιατί εθνικιστικοί, ακροδεξιοί κύκλοι να θέλουν την προσβολή του Τάσσου; Πρόκειται άλλωστε για ελάχιστους ανθρώπους στην Κύπρο, υπό ασφυκτική παρακολούθηση, Aν ήταν ένοχοι, θα τους έπιαναν σε πέντε λεπτά. Tα πολιτικά προβλήματα τα δημιουργούν τα ίδια τα κόμματα και οι πολιτικοί στον εαυτό τους και δεν χρησιμεύει σε τίποτα να κατασκευάζουν εχθρούς για να τους τα αποδώσουν. Ειρήσθω εν παρόδω, ο ελληνικός ακροδεξιός εθνικισμός εκ γενετής συνδέεται με ξένες δυτικές υπηρεσίες και ποτέ δεν εξυπηρέτησε ελληνικά εθνικά συμφέροντα. Γιατί τέτοιες υπηρεσίες να θέλουν ηρωοποίηση Παπαδόπουλου;

3. Kλοπή για λύτρα. Να κλέψεις σωρό αρχηγού κράτους, βάζοντας όλες τις υπηρεσίες του και τον πληθυσμό να σε κυνηγάει, δεν φαίνεται πολύ έξυπνη ή ασφαλής ως εγκληματική ενέργεια. «Ακόμα κι αν πρόκειται για ακραία πράξη οργανωμένου εγκλήματος, υπό το πρόσχημα λύτρων, δεν θα μπορούσε να συμβεί χωρίς ένα κλίμα πολιτικών διεργασιών σε υπόγεια αλληλεπίδραση με την εγκληματική δράση», λέει ο Καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιάννης Πανούσης. Πίσω από τα λύτρα, πιστεύει, κρύβεται πολιτική στόχευση.

Οι ΅συμπτώσεις΅

Η κλοπή της σoρού έγινε την παραμονή του ετήσιου μνημοσύνου και μετά τον τερματισμό της αξιολόγησης της Τουρκίας, θα συνέπιπτε μάλιστα κανονικά με αυτή, αν δεν είχε κλείσει το θέμα σε επίπεδο Υπουργών (με την αξιολόγηση συνέπεσε και η κορύφωση οικονομικών πιέσεων κατά της Ελλάδας, ένα είδος «Ιμίων της οικονομίας»). Η κλοπή έγινε στην αρχή μιας περιόδου λίγων μηνών, στη διάρκεια των οποίων θα κριθεί η ύπαρξη κυπριακού κράτους, η μορφή «λύσης» και οι προοπτικές της τουρκικής ένταξης στην ΕΕ. Για να αποδεχθούμε ερμηνείες του κοινού ποινικού δικαίου θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι όλα αυτά τα γεγονότα απλώς συμπίπτουν με την κλοπή του λειψάνου, που είναι επίσης τελείως άσχετη με τον ρόλο που έπαιξε και τον ισχυρό συμβολισμό που εκπέμπει και σήμερα ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος, του ‘Όχι στο σχέδιο Ανάν και τα σχέδια των Μπους, Μπλερ και ΣΙΑ. Σας φαίνεται πολύ πιθανή η συρροή τόσων ΅συμπτώσεων΅; (Nα σημειώσουμε επίσης την εμφάνιση, κοντά στο Προεδρικό Μέγαρο, συνθημάτων “η Κύπρος είναι τουρκική”, γραμμένων σε τουρκική γραφή που δεν συνηθίζουν οι Τουρκοκύπριοι…)

Μια “μαφιόζικου” τύπου προειδοποίηση (ποιόν ωφελεί το έγκλημα)

Αν αποκλείσουμε τους τρελλούς και τους εγκληματίες ποινικού δικαίου, γυρνάμε στην πολιτική. Ποιόν ωφελεί το έγκλημα; Τι μήνυμα στέλνει στην πολιτική ελίτ
και την κοινή γνώμη η απαγωγή της σoρού, παραμονές ολοκλήρωσης των συνομιλιών Χριστόφια-Talat και εν όψει εμφάνισης νέου σχεδίου που, όλες οι δημοσκοπήσεις, δείχνουν ότι δεν είναι δημοφιλές.

Αν είσαστε πολιτικός στην Κύπρο και ενδεχομένως θέλατε να πείτε ¨Όχι, δεν θα σκεφτείτε τις συνέπειες που μπορεί να έχει αυτό το ¨Όχι σε σας και την οικογένειά σας; Δεν θα “διαβάζατε” στην απαγωγή το μήνυμα: “θα κυνηγήσουμε μέχρι τον τάφο κι ακόμα πιο πέρα όποιον μας φέρει εμπόδια, όποιον πει ‘Όχι, όποιον μας κοροϊδέψει». Η προειδοποίηση απευθύνεται καταρχήν στον ίδιο τον κ. Χριστόφια, στην περίπτωση που διστάσει να “τελειώσει” τη δουλειά, επιλέγοντας να μην συνυπογράψει ένα αντιδημοφιλές, μη βιώσιμο σχέδιο. Εκτός του κ. Χριστόφια, το ΅μήνυμα΅ απευθύνεται στα παιδιά του τέως Προέδρου και δύο-τρεις ακόμα πολιτικούς που σκέφτονται ενδεχομένως να επαναλάβουν αυτό που έκανε ο Τάσσος το 2004. Είναι σαν κάποιος να τους λέει: “Ξανασκεφτείτε το, ξανασκεφτείτε με ποιες δυνάμεις τα βάζετε”.

Το μήνυμα απευθύνεται ευρύτερα στο σύνολο της ελληνικής πολιτικής τάξης και τον κυπριακό λαό, επιχειρώντας να “ξυπνήσει” ισχυρά ρεύματα φόβου και υποτέλειας που διατρέχουν το συλλογικό ασυνείδητο. «Σταματήστε να κάνετε τον ξύπνιο. Αρκετά μας πρήξατε το 2004 και μας καθυστερήσατε έξη χρόνια. Θυμηθείτε τι σας έχουμε κάνει στο παρελθόν, δείτε τι μπορούμε να κάνουμε στο ίδιο σας το νησί, κάτω από τη μύτη της αστυνομίας σας, στον ίδιο σας τον Πρόεδρο, σύμβολο της αντίστασης και της δύναμής σας. Μη διανοηθείτε να επαναλάβετε τα ίδια. Υπογράψτε να τελειώνουμε. Το ξέρετε, όλη η ιστορία σας το μαθαίνει, μπορεί να αργήσουμε, θα βρούμε όμως τον τρόπο να νικήσουμε. ‘Η μήπως θα σας σώσει μια μπατιρισμένη Ελλάδα;».

Βεβαίως, η τακτική αυτή είναι “δίκοπο μαχαίρι”, μπορεί να οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα. Αλλά αυτό δεν εμποδίζει να τη δοκιμάσουν όσοι τη χρειάζονται. Στο κάτω-κάτω, εμπειρία δύο αιώνων ξένων επεμβάσεων στον ελληνικό χώρο δείχνει να επιβεβαιώνει την μακροχρόνια αποτελεσματικότητα τέτοιων μεθόδων, ιδίως στο επίπεδο των ΅ελίτ΅. Αν αυτή η υπόθεση εργασίας είναι σωστή, τότε βρισκόμαστε στην αρχή, τις πρώτες δοκιμές μιας μελετημένης καμπάνιας ψυχολογικού πολέμου διεθνών δυνάμεων εναντίον του κυπριακού λαού και της τωρινής ή δυνάμει ηγεσίας του.

Ο αναγνώστης μπορεί να μας αντιτάξει τρία ερωτήματα-αντιρρήσεις: Γίνονται τέτοια πράγματα; Υπάρχει τόσο σοβαρό διακύβευμα; Δεν υπάρχουν πιο αθώες, πολιτικές μέθοδοι για τις επιδιώξεις αυτές; Για το πρώτο από τα ερωτήματα αυτά παραπέμπουμε στο σύνολο της νεώτερης ελληνικής ιστορίας. Αποτελεί, σε πολύ μεγάλο βαθμό, μια απίστευτη ιστορία συνωμοσιών, πραξικοπημάτων, δολοφονιών, εξαγορών με μία κεντρική επιδίωξη: τον έλεγχο του άφθαστης στρατηγικής αξίας ελληνικού χώρου. Τα άλλα δύο ερωτήματα είναι πιο ενδιαφέροντα.

Το διακύβευμα: Τουρκία, Κύπρος, Ευρώπη.

Η τουρκική ένταξη στην ΕΕ παίζει κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή, μεσανατολική, αν όχι και ρωσική πολιτική ΗΠΑ και Βρετανίας. Οριστικοποιεί τη μετατροπή της ‘Ενωσης σε υποτελή των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ ζώνη ελεύθερων ανταλλαγών, υποχείριο των ΅αγορών΅, πολιτικά μη ενοποιήσιμη, στρατηγικά μη χειραφετήσιμη. Μπορεί να φαίνεται δύσκολα πραγματοποιήσιμη, όσο όμως δεν συναντά ανυπέρβλητα εμπόδια, παραμένει κεντρική διεθνής πολιτική ΗΠΑ-Βρετανίας παράγοντας αποτελέσματα.

Το κυπριακό, η στρατιωτική κατοχή κράτους-μέλους της ΕΕ συνιστά ακραίο παραλογισμό και το κυριότερο εμπόδιο στην τουρκική ένταξη, αλλά και τις ομαλές σχέσεις Δύσης-Τουρκίας. ‘Οσο παραμένει άλυτο θα αποτελεί τεράστια νάρκη στον δρόμο της Τουρκίας. Αν λυθεί με λύση τύπου Ανάν, αφαιρώντας από τη συντριπτική πλειοψηφία των Κυπρίων το δικαίωμα να ασκούν εξουσία στο νησί, δηλαδή το κράτος τους, όπως προέβλεπε αυτό το σχέδιο και όπου οδηγούν, δυστυχώς, οι προτάσεις Χριστόφια στις διαπραγματεύσεις, τότε η Τουρκία θα μπει από τώρα στην ΕΕ, η Κύπρος, το πιο στρατηγικό ίσως σημείο της υφηλίου, με τεράστιο πιθανώς οικονομικό ενδιαφέρον, θα ξαναπεράσει στον έλεγχο των αποικιοκρατικών δυνάμεων και η Ελλάδα θα γίνει προτεκτοράτο.

Σας φαίνονται απίθανα αυτά; Κατανοητό, για δείτε το όμως καλύτερα. Η Τουρκία θα μπει από τώρα στην ΕΕ, πρώτον γιατί θα αποκτήσει βαρύνουσα επιρροή στην ψήφο της Λευκωσίας στα ευρωπαϊκά όργανα δια του προωθούμενου σχεδίου λύσης, δεύτερον γιατί αν θελήσει κάποιος να μπλοκάρει στο μέλλον την πλήρη ένταξή της, θα διακινδυνεύσει μια Βοσνία στο νησί. Τη δυνατότητα τέτοιας κρίσης εμπεριέχει η σκόπιμη ασάφεια και το αδόκιμο των συζητούμενων ρυθμίσεων κυριαρχίας (εκ περιτροπής προεδρία, σταθμισμένη ψήφος, δύο κράτη σε συσκευασία ενός με δύο αστυνομίες και άρα δύο ντε φάκτο κυριαρχίες, κατάργηση δικαιώματος και μέσου αυτοάμυνας του κράτους). Με άλλα λόγια, οι Ελληνοκύπριοι, συντριπτική πλειοψηφία του κυπριακού λαού, 82%) θα καταστούν όμηροι της καλής θέλησης Λονδίνου, ¨Αγκυρας και Ουάσιγκτον, η πρώτη αποικία παγκοσμίως που θα παραιτηθεί οικειοθελώς και από τον τύπο της ανεξαρτησίας που απέκτησε με την επανάσταση του 1955-59.

Καμία ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να αδιαφορήσει για την ασφάλεια ενός εκατομμυρίου Ελλήνων. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα είναι ελεύθερη, αν περάσει τέτοιο σχέδιο, όχι να κάνει πολιτική με τη Ρωσία, αλλά ούτε να ασκήσει καλά καλά την κυριαρχία της σε Αιγαίο και Θράκη. Αντί να επιλύσουμε τα ελληνοτουρκικά, θα κάνουμε πιθανότερη μια γενική, υπό πολύ δυσμενέστερους όρους σύρραξη με την Τουρκία.

Για τις διεθνείς δυνάμεις που εδώ και αιώνες θεωρούν την Ανατολική Μεσόγειο δική τους θάλασσα, το στρατηγικό διακύβευμα είναι κολοσσιαίο. Με παρόμοια λύση του κυπριακού, ΗΠΑ και Βρετανία πετυχαίνουν με έναν σμπάρο πολλά τρυγόνια, επανακτώντας την αποικία τους, που ποτέ δεν αποδέχθηκαν την έστω και κολοβωμένη ανεξαρτησία της, εμπεδώνοντας τον έλεγχο επί του ελληνικού χώρου, που θεωρείται πάντα υποψήφιος «απιστίας» με τους Ρώσους, οριστικοποιώντας τον ατλαντικό έλεγχο της ΕΕ και «δένοντας» την Τουρκία στο δυτικό άρμα.

Βεβαίως, Ουάσιγκτον και Λονδίνο, αληθινοί και διαχρονικοί σκηνοθέτες του κυπριακού είναι ορθολογικοί παίκτες. Δεν θα το αποτολμούσαν, θα επεδίωκαν να ικανοποιηθούν με λιγότερα αν έβλεπαν ότι δεν γίνεται, ή ότι το κόστος από την επιδίωξη μπορεί να γίνει δυσανάλογο. Αλλά δεν το βλέπουν και δεν το είδαν επί αιώνες. Δεν διαπιστώνουν σοβαρή αντίσταση από την ελλαδική και κυπριακή ελίτ που θα αύξανε υπέρμετρα το κόστος για τους ίδιους παρόμοιων επιδιώξεων. Ούτε η πολιτική, ούτε η οικονομική ελίτ των δύο κρατών επιθυμεί να τα βάλει μαζί τους, ακόμα και για ζητήματα που αφορούν τον πυρήνα εθνικής και κρατικής κυριαρχίας. Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι, βεβαίως, όχι η βελτίωση των σχέσεων με τους «συμμάχους», αλλά η πιθανότητα μείζονος κρίσεως. Γιατί, όπως εύστοχα παρατήρησε ο σημερινός αρχηγός της ΝΔ το 2004, μόνο όποιος μπορεί να πει όχι, μπορεί να πει και ναι.

Δεν επαρκούν τα πολιτικά μέσα;

Θα μπορούσαν να περιορισθούν σε κλασικές προσπάθειες άσκησης πολιτικής επιρροής και αυτό έκαναν μέχρι τώρα, ιδίως ευνοώντας παντοιοτρόπως την εκλογική ήττα του Παπαδόπουλου το 2008 και ανεχόμενοι, κατά τρόπο πολύ ασυνήθιστο για την πάγια πολιτική τους, την ανάδειξη στην εξουσία ενός ΚΚ. Η επιδίωξή τους είναι η επανάληψη στην Κύπρο του σεναρίου της Ελλάδας του 1944-45, τηρουμένων των αναλογιών. (Συνήθως αντιμετωπίζουμε τη δεκαετία του 1940 από τη σκοπιά της εσωτερικής σύγκρουσης, στην πραγματικότητα όμως πρέπει να θεωρείται απαύγασμα της βρετανικής στρατηγικής, ένας από τους συγκλονιστικότερους θριάμβους του Ουίνστον Τσώρτσιλ και της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στην ιστορία της. Οι Βρετανοί έπρεπε να ανακτήσουν μια χώρα που ελεγχόταν κατά 90% από ένα ΚΚΕ με πλειοψηφική πολιτική επιρροή, μεγάλο, εμπειροπόλεμο στρατό και τις δάφνες της αντίστασης . Κατάφεραν αυτό που δεν θα μπορούσε ούτε στο όνειρό του να κάνει ο στρατός τους, βάζοντας τους αντιπάλους τους να δράσουν υπέρ τους! Τύφλα νάχουν Μακιαβέλι και Ταλλεϋράνδος)

¨Όπως είπαμε ΗΠΑ και Βρετανία διαθέτουν ικανοποιητική επιρροή στην ελλαδική και κυπριακή ΅ελίτ΅. Δεν υπάρχει λόγος να προσφύγουν σε άλλες, πιο ΅περίεργες΅ μεθόδους. Το πρόβλημα που ανέκυψε όμως είναι ότι σειρά δημοσκοπήσεων επί πολλούς μήνες δείχνει ότι οι Ελληνοκύπριοι απορρίπτουν το σχέδιο και τις προτάσεις των δικών τους ηγετών, καθιστώντας μια έγκριση σε δημοψήφισμα αμφίβολη, με τις σημερινές συνθήκες. Αυτό θα αυξήσει και τους δισταγμούς Χριστόφια που δεν θέλει να πάει σε δημοψήφισμα και να χάσει.

Πρέπει επομένως να συμβούν, ει δυνατόν, γεγονότα, που να αλλάξουν το σημερινό κλίμα, να περιορίσουν τις αντιρρήσεις, να δημιουργήσουν σύγχυση ως προς το διακύβευμα. Αντί οι Κύπριοι να συζητάνε για τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις του μέλλοντός τους (εκ περιτροπής προεδρία, σταθμισμένη ψήφο, πώς θα λειτουργεί αυτό το μόρφωμα και δεν θα καταρρεύσει όπως οι συμφωνίες του 1960) να συζητάνε ποιος πήρε τη σωρό του Παπαδόπουλου, αν κάνει καλό ο εθνικισμός, ίσως αύριο ποιος έβαλε βόμβα ή έκανε απόπειρα, οτιδήποτε άλλο πέραν του συγκεκριμένου διλήμματος ενώπιόν τους. Για να μην επαναληφθούν τα καλά του 2004, όταν ανετράπη ολόκληρος ο σχεδιασμός, ο κυπριακός λαός πρέπει να πάει σε δημοψήφισμα φοβισμένος, εγκλωβισμένος, εκβιασμένος, διεθνώς απομονωμένος και εσωτερικά διχασμένος. Ανεξάρτητα λοιπόν από τι έγινε με τη σωρό, στρατηγικοί αναλυτές δεν αποκλείουν να δούμε σημεία και τέρατα στο αμέσως προσεχές μέλλον στο νησί.

Συμπέρασμα

Η άμυνα απέναντι σε παρόμοιες απειλές περιλαμβάνει βεβαίως ένα επιχειρησιακό σκέλος, κυρίως όμως είναι πολιτική. Με δεδομένο το εύρος των δυνάμεων που απειλούν την εθνική ανεξαρτησία και κυριαρχία της Ελλάδας και της Κύπρου, θα χρειαζόταν εδώ και καιρό η συγκρότηση εθνικού μετώπου. Ορθώς ο Πρόεδρος της Κύπρου ζητάει λαϊκή και πολιτική συσπείρωση. Αλλά τέτοιο μέτωπο μπορεί και πρέπει να συγκροτηθεί μόνο στη βάση της υπεράσπισης του πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας Κύπρου και Ελλάδας. Δεν είναι δυνατόν εν ονόματι της προστασίας μιας μειονότητος, της ανάγκης σύντομης επίλυσης του κυπριακού και των ελληνοτουρκικών, της ανάγκης να αποφευχθεί μια διχοτόμηση, που εμπεριέχεται άλλωστε στις σημερινές ελληνικές προτάσεις, να καταλύεται το κυπριακό κράτος. Οι πολιτικές αυτές, ειρήσθω εν παρόδω, δεν θα φτιάξουν, θα καταστρέψουν στο τέλος τις σχέσεις και με την Τουρκία και με τους ΅΅συμμάχους΅.

Η ΅κόκκινη γραμμή΅ που ξεχωρίζει μια κακή συμφωνία από μια εθνική καταστροφή είναι η διατήρηση των Ελληνοκυπρίων, εκεί τουλάχιστο που ζουν, υπό την προστασία κανονικού, συντεταγμένου, διεθνώς αναγνωρισμένου κράτους, με κανόνα πλειοψηφίας, δικαίωμα αυτοάμυνας και στρατό, χωρίς επεμβατικά δικαιώματα τρίτων. ¨Όπως είχε πει ο Ανδρέας Παπανδρέου, ΅αν χαθεί η Κύπρος, θα χαθεί και η Ελλάδα΅.

Αυτά θα μπορούσαν εν τέλει και να εξηγηθούν στους δυτικούς συμμάχους, γιατί η ιστορία με την τουρκική ένταξη κινδυνεύει να γίνει το πολιτικο’διπλωματικό ισοδύναμο του παραλογισμού στο Ιράκ. Αλλά κανείς δεν θα πάρει στα σοβαρά ηγεσίες κρατών που δεν παίρνουν στα σοβαρά οι ίδιες τον εαυτό τους, τα κράτη τους, την κυριαρχία τους.

Το άρθρο αυτό θα δημοσιευτεί στο περιοδικό «Επίκαιρα» την Παρασκευή 18.12.2009

Posted in Κύπρος | Leave a Comment »

Το μυστικό σχέδιο για το Αιγαίο

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 15 Δεκεμβρίου 2009

  ***Του Λάμπρου Καλαρρύτη

                 

Ας δούμε όμως πώς ακριβώς είναι τα ελληνικά χωρικά ύδατα στο Αιγαίο, σήμερα, με τα 6 ν.μ., και πώς θα είναι αν τα επεκτείνουμε στα 12 ν.μ. Ο περισσότερος κόσμος νομίζει ότι τα ελληνικά σύνορα στο Αρχιπέλαγος είναι μία κάθετη τεθλασμένη γραμμή που ξεκινά από τα παράλια του Έβρου και κατεβαίνει ακολουθώντας τη γεωγραφική θέση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, τα οποία χωρίζει από τα μικρασιατικά παράλια και πως οτιδήποτε υπάρχει δυτικά αυτής της νοητής γραμμής είναι ελληνική επικράτεια. Δεν είναι έτσι. Αυτή η γραμμή υφίσταται και όντως χωρίζει τα ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου από τις τουρκικές ακτές, αλλά τα ύδατα που βρίσκονται δυτικά της γραμμής δεν είναι όλα ελληνικός εθνικός χώρος. Ελληνικά χωρικά ύδατα είναι ένας δακτύλιος ακτίνας 6 ν.μ. γύρω από την ακτογραμμή κάθε νησιού (βλ. χάρτη 1, σημείωση * & **).

Τα υπόλοιπα είναι διεθνή ύδατα. Όπως πολύ εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κάποιος, η ελληνική επικράτεια στο Αιγαίο είναι κατακερματισμένη, δεν έχει συνέχεια. Στην περίπτωση που τα χωρικά ύδατα επεκταθούν στα 12 ν.μ. (βλ. χάρτη 2, σημείωση * &**) είναι προφανές ότι η ελληνική επικράτεια στο Αιγαίο αποκτά συνοχή και γεωγραφική συνέχεια, με τα διεθνή ύδατα να εντοπίζονται πλέον στο κέντρο του Βόρειου Αιγαίου και στο Νότιο, μεταξύ Πελοποννήσου και Κρήτης. Στην πρώτη περίπτωση (6 ν.μ.), τα ελληνικά χωρικά ύδατα αναλογούν στο 43,5% του Αιγαίου, τα τουρκικά στο 7,5% και τα διεθνή στο 49%. Στην δεύτερη (12 ν.μ. και για την Τουρκία), η αναλογία, αντίστοιχα, γίνεται 71,5%, 8,8% και 19,7%.Η Τουρκία, η οποία έχει επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ. στη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο, επιχειρηματολογεί ότι το Αιγαίο είναι «ειδική περίπτωση» στην οποία δεν μπορεί να εφαρμοστεί το παραπάνω δικαίωμα. Μεταξύ άλλων, υποστηρίζει ότι αν τα ελληνικά χωρικά ύδατα επεκταθούν στα 12 ν.μ., θα εμποδίζεται η διεθνής ναυσιπλοΐα και ακόμη περισσότερο η τουρκική. «Πρόκειται για άκυρο επιχείρημα. Υπάρχει η λεγόμενη ασφαλής διάβαση (transit passage) ενός πλοίου μέσα από τα χωρικά ύδατα μιας χώρας. Οι όροι που πρέπει να ικανοποιούνται είναι, πρώτον, η σταθερή του πορεία και, δεύτερον, να μην προβαίνει σε ελιγμούς. Εάν ικανοποιούνται αυτοί οι όροι, τότε μπορεί οποιοδήποτε πλοίο να διαπερνά άνετα και τα ελληνικά χωρικά ύδατα. Η διεθνής ναυσιπλοΐα δεν εμποδίζεται καθόλου. Για παράδειγμα, όλα τα πλοία είναι απαραίτητο να περάσουν από τα χωρικά ύδατα της Δανίας, της Σουηδίας και της Γερμανίας προκειμένου να καταλήξουν στη Βόρεια Θάλασσα. Ουδείς διανοήθηκε να θέσει ποτέ παρόμοιο θέμα εκεί, και η ευρωπαϊκή και διεθνής ναυσιπλοΐα διεξάγεται παραδοσιακά χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα. Η ασφαλής διάβαση εντάσσεται και αυτή στις διατάξεις του Δικαίου της Θάλασσας (άρθρα 37-44) ακριβώς γι’ αυτό το λόγο. Και μάλιστα δεν περιλαμβάνει μόνο εμπορικά πλοία, αλλά και στρατιωτικά, καθώς και υποβρύχια που έχουν αναδυθεί στην επιφάνεια της θάλασσας. Καμία άδεια δεν απαιτείται από το παράκτιο κράτος για τέτοια διέλευση».

Αντί η Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, όπως έχει δικαίωμα από το Δίκαιο της Θάλασσας, να προχωρήσει σε κατά περίπτωση επέκταση από τα 6 ν.μ. που είναι σήμερα σε διαφορετικό εύρος κατά τόπους, αναλόγως του γεωγραφικού σημείου, και σε ανάλογη προσαρμογή του εθνικού εναέριου χώρου από τα σημερινά 10 ν.μ. Να οριστούν, δηλαδή, τα θαλάσσια σύνορα στα 7 ή 8 ή 10 ν.μ. σε διαφορετικές περιοχές και σε ορισμένες περιπτώσεις να μείνουν αμετάβλητα στα 6 ν.μ., παράλληλα, δε, να υπάρξει ανάλογη μείωση στο εύρος του εναέριου χώρου, ώστε τα άνω να συμπίπτουν με τα κάτω. Ήταν το επονομαζόμενο και «σχέδιο δαντέλα».

Η επίσημη θέση της Ελλάδας έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων στο Αρχιπέλαγος είναι ότι ένα μόνο θέμα υπάρχει προς συζήτηση, ο καθορισμός της υφαλοκρηπίδας.

Οι λόγοι που δεν προχώρησε το σχέδιο ήταν αρκετοί. Καταρχάς, οι εκλογές και η αλλαγή κυβέρνησης πρόλαβαν την όποια πρόθεση προώθησής του. Εξάλλου, οι Τούρκοι είχαν και έχουν σε ισχύ από τον Ιούνιο του 1995 την απειλή casus belli (αιτία πολέμου) εναντίον της Ελλάδας, σε περίπτωση επέκτασης των χωρικών της υδάτων. Είναι δύσκολο να συζητήσεις με μία άλλη χώρα για ένα θέμα και ιδιαίτερα για την άσκηση νόμιμου δικαιώματός σου, όταν σε απειλεί με πόλεμο ακριβώς γι’ αυτό. Επιπροσθέτως, η τουρκική εθνοσυνέλευση δεν είχε αποφασίσει το casus belli σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών θαλάσσιων συνόρων στα 12 ν.μ, αλλά σε περίπτωση επέκτασής τους γενικώς. Οπότε, θεωρητικά, δεν το συζητά καν. Ακόμα όμως κι αν δεχτούμε ότι συνήθως στην πολιτική άλλα λέγονται δημοσίως και άλλα στις διαπραγματεύσεις, η Τουρκία ουδέποτε θα δεχόταν ουσιαστική διεύρυνση του ελληνικού κυριαρχικού θαλάσσιου χώρου.

Άρα, η Ελλάδα, με τη σειρά της, λογικά δεν θα δεχόταν μια προσχηματική διαπραγμάτευση για να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα σε ορισμένες περιοχές στα 7 ή 8 μίλια, ίσα ίσα για πει ότι τα «επέκτεινε», ενώ στην ουσία θα επρόκειτο για υποχώρηση στην τουρκική απειλή.

Η Τουρκία έχει επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο.

Σήμερα που ο Γιώργος Παπανδρέου είναι πρωθυπουργός της χώρας και υπουργός Εξωτερικών οι ίδιοι σύμβουλοι που του είχαν εισηγηθεί το προαναφερθέν σχέδιο επιμένουν πως ίσως είναι το κατάλληλο timing για την επαναφορά τους. Τα πράγματα, βεβαίως, δεν είναι απλά, για τους λόγους που προαναφέραμε και όχι μόνο. Η επίσημη θέση της Ελλάδας έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο είναι ότι ένα μόνο θέμα υπάρχει προς συζήτηση, ο καθορισμός της υφαλοκρηπίδας, για το οποίο προτείνεται παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Το κρίσιμο ερώτημα είναι το εξής: Με τι εύρος εθνικών χωρικών υδάτων η Ελλάδα προτίθεται να προσφύγει στη Χάγη, αν υποθέσουμε ότι η Τουρκία τελικά αποδέχεται την πρόταση; Άλλη θα είναι η υφαλοκρηπίδα με τα σημερινό εύρος των 6 ν.μ. άλλη με τα 12 ν.μ. Εδώ υπεισέρχεται το εν λόγω σχέδιο, με βάση το οποίο υποτίθεται ότι θα υπήρχε συμφωνία πριν από ενδεχόμενη παραπομπή στη Χάγη.

Κατακερματισμένα ελληνικά χωρικά ύδατα
Πριν από τις εκλογές του 2004 και επί υπουργίας του κ. Γιώργου Παπανδρέου στο υπουργείο Εξωτερικών σύμβουλοί του που χειρίζονταν τις ελληνοτουρκικές διαφορές είχαν καταστρώσει και εισηγηθεί ένα «μυστικό σχέδιο» που αφορούσε στη διευθέτηση των χωρικών μας υδάτων. Συγκεκριμένα, ήταν ένα σχέδιο που προσέγγιζε πιθανή συμφωνία με την Τουρκία για το Αιγαίο στη βάση του εξής σκεπτικού:

Η τουρκική σκοπιμότητα

Πέραν τούτου, θα μπορούσαν να προβλεφθούν διάδρομοι διεθνών υδάτων (βλ. χάρτη 3, σημείωση **), ώστε να ακυρωθεί και με αυτό τον τρόπο το τουρκικό επιχείρημα. Το πρόβλημα όμως είναι ότι η Τουρκία προσχηματικά μόνον επικαλείται τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Η πραγματική ανησυχία της είναι ότι τυχόν επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. θα θέσει τέλος στις διεκδικήσεις της επί ελληνικών νησιών και βραχονησίδων και στη θεωρία των «γκρίζων ζωνών». Εξάλλου, δεν είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτό πώς «κλειδώνουν» τα κομμάτια του τουρκικού σχεδιασμού: Αφενός αμφισβητεί στην Ελλάδα την άσκηση νόμιμου δικαιώματος που απορρέει από διεθνείς συνθήκες και συμφωνίες, και μάλιστα με απειλή πολέμου, αφετέρου εγείρει ευθέως διεκδικήσεις επί ελληνικού εδάφους, εσχάτως δε ακόμα και επί κατοικημένων νησιών.

Είναι σαφές ότι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα δεν είναι πρωτίστως νομικό, αλλά κυρίως ασφαλείας και συσχετισμού δυνάμεων. Η Τουρκία δεν επικαλείται μόνο νομικά επιχειρήματα, επισείει την απειλή πολέμου και αμφισβητεί εμπράκτως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και το Διεθνές Δίκαιο, προβαίνοντας καθημερινά σε παραβιάσεις και παραβάσεις στο Αιγαίο με οπλισμένα μαχητικά, προκαλώντας απώλειες σε ανθρώπινες ζωές και συντηρώντας μια διαρκή οικονομική αιμορραγία στην ελληνική οικονομία. Οποιαδήποτε απόπειρα διαπραγμάτευσης με βάση το «σχέδιο δαντέλα» θα συνιστούσε υποχώρηση στην ένοπλη τουρκική απειλή, δικαίωση αυτής της πρακτικής, απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων, άμα δε και εθνικών οικονομικών πόρων (εκμετάλλευση υφαλοκρηπίδας), και το μόνο που θα επιτύγχανε θα ήταν να ανοίξει την όρεξη της Άγκυρας για το επόμενο κεφάλαιο διεκδικήσεων.

Η άποψη ότι η ειρήνη μπορεί να διασφαλιστεί με διαρκείς υποχωρήσεις στον επιτιθέμενο είναι λανθασμένη. Επιφέρει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Η ιστορία και οι διεθνείς σχέσεις βρίθουν παραδειγμάτων.

* http://www.ellinikos-stratos.com/arthra/xwrikaydata.asp

** THE STATUS OF THE AEGEAN SEA ACCORDING TO THE INTERNATIONAL LAW, ANGELOS M. SYRIGOS, List of Maps p. 521-543, (SAKOULAS/BRUYLANT)

*** http://www.antibaro.gr/diplomacy/stalidhs_xagh2.php

 

Posted in Ελλάδα, Ελληνική εξωτερική πολιτική & Αμυνα, Τουρκία | Με ετικέτα: , , , | Leave a Comment »

 
Αρέσει σε %d bloggers: