βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα"

Ηλεκτρονικός χώρος ενημέρωσης και σχολιασμού

Archive for 16 Φεβρουαρίου 2010

O κρίσιμος ρωσικός παράγων

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 16 Φεβρουαρίου 2010

 Καθοριστική σημασία για τις ελληνορωσικές σχέσεις και τη «χημεία» μεταξύ της νέας ελληνικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου των Πούτιν και Μεντβιέντεφ θα έχει η επίσκεψη του Πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου στη Μόσχα την ερχόμενη Δευτέρα και Τρίτη, η πρώτη ουσιαστικά επαφή του ηγέτη του ΠΑΣΟΚ με τη ρωσική ηγεσία. Η Αθήνα επιθυμεί να δείξει τη σημασία που αποδίδει στις σχέσεις με τη Μόσχα και η τελευταία θέλει να διαγνώσει τις προθέσεις του κ. Παπανδρέου και τις δυνατότητες ανάπτυξης μιας σχέσης που πήρε, στο πρόσφατο παρελθόν στρατηγικό χαρακτήρα και τροφοδότησε πολλές προσδοκίες, χωρίς όμως πάντα και να τις ικανοποιήσει. Η επίσκεψη του ‘Ελληνα Πρωθυπουργού στη Μόσχα γίνεται την επαύριο της δραματικής συνόδου των Βρυξελλών, αλλά σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις δεν θα συζητηθούν με τη Ρωσία τα ελληνικά οικονομικά προβλήματα. «Ο Πούτιν ήταν έτοιμος να προσφέρει βοήθεια», είπε στον «Κ.τ.Ε.» Ρώσος πολιτικός, που θυμίζει ότι η χώρα του, αν και πληγείσα από την κρίση, διαθέτει ένα μεγάλο συναλλαγματικό απόθεμα, της τάξεως των εκατοντάδων δις δολλαρίων. Τέτοιο ζήτημα πάντως δεν φαίνεται να έχει τεθεί ούτε από τη μία, ούτε από την άλλη πλευρά, επιμένοιυν καλά πληροφορημένες πηγές σε Αθήνα και Μόσχα. Στο «μενού» των συζητήσεων Παπανδρέου με Μεντβιέντεφ και Πούτιν θα βρεθούν τα ενεργειακά θέματα, με τον αγωγό Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη να καρκινοβατεί και τον ΣάουθΣτρημ σε καλύτερη μεν κατάσταση, αλλά πάντα υποκείμενο στη σφοδρή εχθρότητα των ΗΠΑ, που πριμοδοτούν τον ανταγωνιστικό Ναμπούκο. Η Αθήνα ενδιαφέρεται επίσης για την ανανέωση της συμφωνίας για παροχή φυσικού αερίου που λήγει το 2016, έστω και αν προσανατολίζεται στην αύξηση των ποσοτήτων που εισάγει από την Τουρκία, παρά τις επιφυλάξεις που κατά καιρούς εκφράσθηκαν για τη σκοπιμότητα και το σώφρον εισαγωγής αερίου από μια χώρα που είναι ο κύριος δυνητικός αντίπαλος της Ελλάδας. Η Μόσχα επιδιώκει επίσης να προχωρήσουν τα δύο υδροηλεκτρικά έργα που έχει συμφωνήσει η Αθήνα να της αναθέσει από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Στον στρατιωτικό τομέα εκκρεμεί η αγορά των (αμφιβίων) ρωσικών θωρακισμένων που έχει μεν αποφασισθεί από το ΚΥΣΕΑ, πληροφορίες φέρουν όμως κατά καιρούς ανταγωνιστικά συμφέροντα προμηθειών και ορισμένους κύκλους της ελληνικής στρατιωτικής γραφειοκρατίας να αντιδρούν, ενώ και η Γερμανία έχει μπει «σφήνα» στην υπόθεση προτείνοντας δικά της μεταχειρισμένα. Υπάρχει επίσης το ζήτημα της θέσης σε πλήρη λειτουργία των πυραύλων Ες-300 στην Κρήτη. Στρατιωτικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι, αν δεν προχωρήσει η αγορά θωρακισμένων, θα μπορούσαν να αγορασθούν πύραυλοι και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου που θεωρούν εξαιρετικά σημαντικά για την ελληνική άμυνα. Η Ρωσία έχει ήδη παράγει Ες 400 και ετοιμάζει και τη νέα γενηά των Ες 500. Πιθανώς θα υπογραφεί επίσης μια πολιτιστική συμφωνία. Αθήνα και Μόσχα προετοιμάζουν για το 2012 ή 2013 ένα έτος Ρωσίας στην Ελλάδα και ένα έτος Ελλάδας στη Ρωσία. Υπάρχει ένα τεράστιο ανεκμετάλλευτο δυναμικό πολιτιστικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. ‘Οπως όμως επισημαίνουν ρωσικές διπλωματικές πηγές, η επίσκεψη Παπανδρέου δεν αποσκοπεί τόσο σε υπογραφή νέων συμφωνιών, όσο στην επιτάχυνση του έργου επί των υφισταμένων σχεδίων. Το σύνολο της ρωσικής ηγεσίας θα υποδεχθεί με όλες τις τιμές που ταιριάζουν σε μια πατροπαράδοτα φιλική χώρα τον ‘Ελληνα Πρωθυπουργό θέλοντας να δείξει ότι επιθυμία της Μόσχας είναι η περαιτέρω ανάπτυξη μιας διμερούς σχέσης και θέλοντας να περάσει προς τον ελληνικό λαό το «μήνυμα» της ρωσικής φιλίας, αλλά και καθιστώντας παράλληλα σαφές ότι το Κρεμλίνο επιθυμεί έργα και όχι μόνο διακηρύξεις διαχρονικής φιλίας . Για μια Ελλάδα που συνήθως έχει περισσότερα προβλήματα παρά οφέλη από τους υποτιθέμενους συμμάχους της, η Ρωσία παραμένει το κυριότερο «στρατηγικό αντέρεισμα», αν η Ελλάδα θέλει να το χρησιμοποιήσει, ρόλος που αποβαίνει πιο σημαντικός εν μέσω διεθνούς και ελληνικής οικονομικής κρίσης – στη Μόσχα άλλωστε μονίμως προσφεύγουν οι ελληνικές και κυπριακές κυβερνήσεις για να αποτρέψουν δυσμενείς κινήσεις των «συμμάχων» μας στο ΣΑ του ΟΗΕ. Αλλά και η Ελλάδα έχει κατά καιρούς επιδείξει μια ευαισθησία έναντι των ρωσικών συμφερόντων και του ιδιαίτερου ρωσικού ρόλου στην Ευρώπη, που δεν χαρακτηρίζει τις περισσότερες από τις χώρες-μέλη της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Η Ρωσία, να σημειωθεί, εγκατελείφθη προ είκοσι ετών στις ίδιες «αγορές» που επιτίθενται τώρα στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα να γνωρίσει μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές καταστροφές στην ιστορία του βιομηχανικού κόσμου. Το ίδιο το καθεστώς Πούτιν προέκυψε ακριβώς ως αντίδραση στην απερίγραπτη αυτή καταστροφή από μια δεκαετία συνεπούς νεοφιλελευθερισμού και αποθέωσης των «αμερικανικών αξιών», όπως και πληθώρας κολοσσιαίων μονομερών παραχωρήσεων της Μόσχας προς τη Δύση, έναντι των οποίων η Ρωσία εισέπραξε περιφρόνηση και είδε το ΝΑΤΟ να φτάνει στα σύνορά της. Οι ελληνορωσικές σχέσεις έχουν πολιτιστικό και γεωπολιτικό βάθος αιώνων, αν και συχνά ο ελληνορωσικός «έρωτας» παρέμεινε σε «πλατωνικό» στάδιο, προσκρούοντας είτε στην αδυναμία του ελληνικού χώρου να συντάξει την ανεξαρτησία του, είτε στον κυνισμό ενίοτε της ρωσικής «μεγάλης δύναμης» και τον «φαταουλισμό» των μεγάλων ρωσικών εταιρειών. Εντούτοις, η ελληνορωσική στρατηγική σχέση μοιάζει να ανταποκρίνεται καλύτερα σε συνθήκες κρίσης της αμερικανικής ηγεμονίας, συνθήκες που εκμεταλλεύθηκε στο έπακρον τα τελευταία χρόνια η διπλωματία των κ.κ. Ερντογάν και Νταβούτογλου. Στα πλαίσια αυτά η επίσκεψη Παπανδρέου θα δώσει σημαντική ευκαιρία και στον ‘Ελληνα Πρωθυπουργό και στη ρωσική ηγεσία να «αναγνωρισθούν» αμοιβαία και να διερευνήσουν τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης των διμερών σχέσεων. Ο Πρόεδρος Μετβέντιεφ έχει στείλει στον κ. Παπανδρέου από μηνών το ρωσικό σχέδιο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, που ενδιαφέρει πάρα πολύ τη Μόσχα και ελπίζει ότι θα έχει την απάντηση του ‘Ελληνα Πρωθυπουργού κατά τη διάρκεια της επίσκεψης. Η Μόσχα αντιτάσσεται επίσης κατηγορηματικά στην αναγνώριση του Κοσόβου, αν και έχει προειδοποιήσει το Βελιγράδι ότι θα μεταβάλλει τη στάση της σε περίπτωση ένταξης της Σερβίας στο ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα υποστηρίζει την επιτάχυνση των συνομιλιών για τη διευκόλυνση των επισκέψεων χωρίς βίζα μεταξύ Ρωσίας και ΕΕ. Το ζήτημα αυτό ενδιαφέρει πάρα πολύ τον ελληνικό τουρισμό, γιατί θεωρείται ως μία από τις κύριες αιτίες που η Ελλάδα υποδέχεται πολύ μικρότερο αριθμό τουριστών εν σχέσει με την Τουρκία. Η Ρωσία θεωρεί επίσης ιδιαιτέρως καλοδεχούμενες τις εταιρείες από «φιλικές χώρες όπως η Ελλάδα», σημειώνουν Ρώσοι κυβερνητικοί παράγοντες, αναφερόμενοι στα σημαντικά έργα για τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του Σότσι. «Δραστηριοποιηθείτε στη ρωσική αγορά, δημιουργήστε τις προϋποθέσεις για δραστηριοποίηση των ρωσικών εταιρειών στην Ελλάδα», λέει από την πλευρά του ο ποντιακής καταγωγής βουλευτής της Δούμας Ιβάν Σαββίδης, στέλεχος του κόμματος «Ενωμένη Ρωσία» του Πούτιν, που θυμίζει την έκταση της ρωσικής αγοράς, ικανής υπό όρους να απορροφήσει ένα τεράστιο μέρος της ελληνικής παραγωγής. Ο κ. Σαββίδης υπενθυμίζει ότι σημειώνεται αληθινή έκρηξη των ρωσο-τουρκικών σχέσεων, με συνεχείς ανταλλαγές επισκέψεων σε ανώτατο επίπεδο και υπογραφή πληθώρας συμφωνιών (αγωγός Σαμψούντα-Τζεϊχάν, ανταγωνιστικός του Μπουργκάς-Αλέξανδρούπολη, πυρηνικό εργοστάσιο, κατασκευή αποθηκευτικών χώρων αερίου και πετρελαίου κλπ). Ρωσία και Τουρκία παρά την κρίση υπολογίζουν σε μερικά χρόνια να φτάσουν τον τζίρο των αμοιβαίων ανταλλαγών τους στα 100 δις δολλάρια, Αναφερόμενος στους αγωγούς, ο βουλευτής υπογραμμίζει με νόημα: «η Ρωσία είναι μια μεγάλη χώρα, που έχει πολλές εναλλακτικές. Δεν μπορεί να περιμένει επ’ άπειρον δύο μικρές βαλκανικές χώρες να αποφασίσουν αν θέλουν ή δεν θέλουν τους αγωγούς». Ο Πρωθυπουργός θα συναντήσει επίσης και εκπροσώπους των Ελλήνων ομογενών της πρώην ΕΣΣΔ που αντιμετωπίζουν πολύ μεγάλα προβλήματα, κυρίως στο θέμα της ιθαγένειας. Φαίνεται απίστευτο, αλλά ενώ η Ελλάδα αντιμετωπίζει τώρα το θέμα παροχής ιθαγένειας σε διάφορες κατηγορίες μεταναστών από την Ασία και την Αφρική, συνεχίζει να δημιουργεί μεγάλα προβλήματα σε όσους ‘Ελληνες της πρώην ΕΣΣΔ ταλαιπωρούνται πολλά χρόνια για να αποκτήσοιυν κάποτε, αν αποκτήσουν, την πολυπόθητη ελληνική ιθαγένεια. Είναι συχνό φαινόμενο και η απέλαση όσων συλλαμβάνονται έχοντας παραβιάσει την προθεσμία της βίζας τους. Μεγάλα παράπονα και σοβαρές καταγγελίες διατυπώνονται από τους ‘Ελληνες ομογενείς για την λειτουργία των Προξενείων του Νοβοροσίσκ, της Μαριούπολης και της Τιφλίδας.

Κόσμος του Επενδυτή, 13.2.2010 Αναρτήθηκε από Konstantakopoulos Dimitris

Posted in Ελληνική εξωτερική πολιτική & Αμυνα | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Αποχαιρέτα την Ελλάδα που ήξερες!

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 16 Φεβρουαρίου 2010

Τέλος εποχής στο «ελληνικό θαύμα»

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΙΟΔΡΑ (Ελευθεροτυπία, 14/2/10)

 Η Ελλάδα που ξέραμε μέχρι σήμερα σε λίγο δεν θα υπάρχει. Σε ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο, με νέους, πιο αυστηρούς και δύσκολους κανόνες για όλους, οδηγούν οι αλλαγές που δρομολογούνται από την κυβέρνηση, υπό το άγρυπνο μάτι της «επιτροπείας» (Κομισιόν, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ΔΝΤ). Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στα δημοσιονομικά, αλλά επεκτείνονται σε όλο το φάσμα της οικονομίας και της διοίκησης, με βάση συνταγές που έχουν εφαρμοστεί στο παρελθόν και δεν αποδείχθηκαν παντού επιτυχημένες. Οι προβολείς είναι στραμμένοι στο πώς θα υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει, ώστε να μην χρειαστούν πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα (το περιβόητο Plan C για αύξηση ΦΠΑ, περικοπή 14ου μισθού κ.λπ.) που θα έχουν ανυπολόγιστες συνέπειες. Παράλληλα όμως ενεργοποιούνται πολιτικές που θα αλλάξουν τα πάντα. Από τους μισθούς και τις συντάξεις ώς τις εργασιακές σχέσεις και το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων. Ηδη έχουν ανακοινωθεί οι αλλαγές σε φορολογικό και ασφαλιστικό (αφιέρωμα στην «Οικονομία»), ενώ αναμένονται: *Μέτρα στον εργασιακό τομέα (σύντομα πρόκειται να υπάρξουν αποφάσεις και σε ευρωπαϊκό επίπεδο) που θα προωθούν τις ελαστικές σχέσεις εργασίας και θα προβλέπουν λιγότερο αυστηρούς όρους για τις απολύσεις. *Ανοιγμα κλειστών επαγγελμάτων (συμβολαιογράφοι, φαρμακοποιοί, ταξιτζήδες κ.λπ.). Αυτό σημαίνει ότι αλλάζει εντελώς το τοπίο για τους νυν εργαζόμενους σε αυτούς τους τομείς. *Αλλαγές στο ωράριο καταστημάτων. Σύντομα θα ξεκινήσει ξανά η συζήτηση για το αν θα είναι ανοιχτά τα μαγαζιά τις Κυριακές. *Γρήγορη απελευθέρωση αγορών (π.χ. ενέργειας). Κατάργηση σειράς αδειών και διευκόλυνση στην είσοδο στη χώρα μας ξένων επιχειρήσεων. Ολες αυτές οι ρυθμίσεις θα γίνονται υπό αυστηρή επίβλεψη από την Ε.Ε., η οπτική της οποίας συμπίπτει σε πολλά σημεία με εκείνη του ΔΝΤ, γεγονός που σημαίνει ότι δεν θα υπάρχουν περιθώρια παρεκκλίσεων ή ελαστικότητας. «Οι πολιτικές για τις συντάξεις και τον κλάδο υγείας, η δημόσια διοίκηση, οι αγορές εργασίας και προϊόντων, η χρησιμοποίηση των κοινοτικών κεφαλαίων, η λειτουργία του χρηματοπιστωτικού τομέα και της στατιστικής υπηρεσίας θα επιτηρούνται με μεγάλη προσοχή από την Κομισιόν, ώστε να διασφαλιστεί ότι η Ελλάδα δεν θα παρεκκλίνει από την τροχιά», έγραφαν λίγες ώρες μετά την απόφαση του συμβουλίου κορυφής οι «Financial Times». Κλιμάκια από τις Βρυξέλλες θα επισκέπτονται τακτικά την Αθήνα και θα επιβλέπουν την υλοποίηση των μέτρων. Η υλοποίηση των δεσμεύσεων Ο πρώτος στόχος παραμένει το να επιτευχθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι. Αύριο και μεθαύριο, από τις συνεδριάσεις του eurogroup και του Ecofin στην Αθήνα περιμένουν εξειδίκευση των αποφάσεων. Το βάρος της υλοποίησης των δεσμεύσεων πλέον πέφτει στον κρατικό μηχανισμό. Κι εδώ έγκειται ο μεγάλος φόβος της κυβέρνησης. «Ξέρουμε όλοι την κατάσταση, όμως πρέπει μ’ αυτόν το μηχανισμό να έχουμε σύντομα αποτελέσματα», σημειώνει κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος. Πώς θα γίνει αυτό; Αλλού θα γίνουν κινήσεις by pass και αλλού είναι πιθανόν να δοθούν κίνητρα. «Η ανάθεση του ελέγχου των στοιχείων των εταιρειών σε ορκωτούς ελεγκτές και η πίεση στους πολίτες να μαζεύουν αποδείξεις είναι κινήσεις που απαντούν στις αδυναμίες του φοροεισπρακτικού μηχανισμού», προσθέτει ο συνομιλητής μας. Παράλληλα, στο υπουργείο Οικονομικών, που αντιλαμβάνονται ότι η μείωση αποδοχών των εφοριακών πιθανόν να έχει επίπτωση στην απόδοσή τους, εξετάζουν το ενδεχόμενο για την παροχή κάποιων οικονομικών κινήτρων συνδεδεμένων με την αποτελεσματικότητά τους. Την Παρασκευή στο υπουργικό συμβούλιο ν’ αναλάβει «υψηλή εποπτεία» της διαχείρισης του ΕΣΠΑ ο Θ. Πάγκαλος. Πρόκειται ουσιαστικά για «βοήθεια» στη Λούκα Κατσέλη, με στόχο να τρέξουν πιο γρήγορα τα προγράμματα και να εισρεύσει χρήμα στην αγορά. Οι κινήσεις αυτές γίνονται δίχως ισχυρή πολιτική πίεση (η Κομισιόν έχει παρέμβει μέσω του Μ. Μπαρόζο, ζητώντας από τον Α. Σαμαρά να «βάλει πλάτη»), αλλά αναμένονται μεγάλες κοινωνικές αντιδράσεις μόλις αρχίσουν να γίνονται αισθητές στην τσέπη οι μειώσεις στους μισθούς, οι αυξήσεις στους φόρους και θεσμοθετηθούν τα νέα όρια για τη συνταξιοδότηση. Επίσης, αναμένεται σημαντική άνοδος της ανεργίας και λουκέτο σε πολλές μικρές επιχειρήσεις, που δεν θα αντέξουν στην πίεση. Ο Γ. Παπανδρέου βγαίνει ο ίδιος μπροστά (δεν μιλάμε πια για αποφάσεις του οικονομικού επιτελείου) και δίνει δραματικούς τόνους στην υπόθεση. Ξέρει ότι αν δεν περάσουμε τις εξετάσεις στους επόμενους δύο μήνες, τότε μας περιμένουν πολύ χειρότερα, τα οποία είναι αμφίβολο αν η κυβέρνηση θα μπορεί να διαχειριστεί.

Posted in Ελλάδα, Κοινωνία - Οικονομία - Περιβάλλον | Με ετικέτα: , , | 1 Comment »

ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΝΑ ΤΟ ΠΛΗΡΩΣΕΙ Η ΚΑΣΤΑ

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 16 Φεβρουαρίου 2010

Του Μιχάλη Χαραλαμπίδη

Η πρόταση μου για την δημιουργία Κυβέρνησης Εθνικής Συνεννόησης με Πρωθυπουργό και Υπουργούς τεχνοκράτες είχε ορισμένες πολιτικές αφετηρίες, αυτονόητες για τις ώριμες Δημοκρατικά χώρες. Ακολούθησε μια παράλληλη πρόταση του κ. Μητσοτάκη που κινήθηκε σε μια λογική κάλυψης μεν του κενού αλλά στα πλαίσια συντήρησης των τελματικών για την χώρα ισορροπιών και όχι υπέρβασης τους.

Η μια αφετηρία είναι ιστορικού τύπου. Η Ελλάδα πρέπει – έστω και στο και πέντε – να μπει στον νέο αιώνα με την μεγαλύτερη συγκέντρωση και ενεργοποίηση δυνάμεων, θελήσεων, προσδοκιών. Ένα πολιτικό 1909. Μια ώριμη δημοκρατία σε αυτές τις περιόδους σκέφτεται με όρους ιστορικού κύκλου και Εθνικής ευθύνης. Επιδιώκει όχι μόνον μια υψηλή αλλά μια άλλη σφαίρα συγκατάθεσης και εκκίνησης. Όχι την συγκυριακή τακτοποίηση και συντήρηση των παρακμιακών υπολειμμάτων της μεταπολίτευσης. Ένα λίφτινγκ ενός γερασμένου και διεφθαρμένου οικοδομήματος. Στα πλαίσια μιας επιβαλλόμενης εκβιαστικής συγκατάθεσης, σε συνθήκες της υψηλότερης ιστορικά αναξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος. Με μια ομάδα που κατέχει το κράτος με το χαμηλότερο ποσοτικά και ποιοτικά ποσοστό αποδοχής.

Η δεύτερη αφορά μια παγιωμένη στην ιστορία και την πολιτική αρχή η οποία υποστηρίζει ότι δεν μπορούν να σχεδιάσουν το μέλλον αυτοί που είναι ένοχοι για το παρελθόν και το παρόν. Ούτε να λύσουν προβλήματα, την χρεοκοπία που οι ίδιοι δημιούργησαν. Το επαναλαμβανόμενο ανά δεκαπενταετία μαρτύριο του Σίσυφου (1).

Η κυβέρνηση αυτή θα βάλει την χώρα, την κοινωνία, τους θεσμούς και τους πολίτες σε μια σφαίρα αυτογνωσίας, αυτοκριτικής και αυτουπευθηνοποίησης, οι οποίες απουσίαζαν τις προηγούμενες δεκαετίες. Ήταν οι δεκαετίες της ανεύθυνης και ανήθικης συναλλαγής «πολιτικής» και «πολιτών» θεμελιωμένης στην κατανάλωση των Ευρωπαϊκών πόρων, της χρέωσης και της Ελλαδοφαγίας όπως την ονομάζω. Η κυβέρνηση αυτή θα εκπέμπει το νόημα της συλλογικής υπευθυνοποιησης, αυτοτιμωρισίας και αυτοσυνειδησίας του συστήματος – Ελλάδα. Ότι δηλαδή λαός και άρχοντες δεν κατέκτησαν ακόμη την ικανότητα, την πολιτική παιδεία και την δημόσια ηθική να κυβερνούν και να κυβερνώνται.

Η κυβέρνηση αυτή θα αντιμετωπίσει το ζήτημα του χρέους από μια σφαίρα υψηλής αποδοχής αλλά και υψηλής κυβερνητικής επάρκειας και ικανότητας. Όχι με διαρκείς γκάφες. Το υψηλό της κύρος εντός και εκτός της χώρας θα μεταφράζεται σε ισχυρό πολιτικό κεφάλαιο Διεθνούς, Ευρωπαϊκής παρουσίας, διαπραγμάτευσης, σεβασμού και όχι υποτίμησης, διασυρμού και ευτελισμού της.

Εδώ επιλέγουν με υψηλή ελαφρότητα την εξουσία έστω και ταπεινωμένοι και λοιδορούμενοι. Χωρίς εσωτερικό και διεθνές κύρος.

Πάντοτε αυτές οι ομάδες και τα πρόσωπα χαρακτηρίζονταν από ένα εγωιστικό, τραγικό – κωμικό καταστροφισμό. Είναι ο χρόνιος πόθος της εξουσίας.

Η μεταβατική περίοδος μιας κυβέρνησης ειδικών στηριγμένης στην Εθνική συγκατάθεση και συστράτευση θα δημιουργήσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την επαναθεμελίωση του μορφωτικού και πολιτικού τοπίου της χώρας. Τις προϋποθέσεις για την επιστροφή δηλαδή της ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η χώρα μπήκε, είναι στο μαγνητόφωνο όχι στην πολιτική. Πριν χρόνια ήταν στον γύψο. Το μαγνητόφωνο και ο γύψος έχουν πολλά κοινά.

Όσον αφορά το ποιος θα πληρώσει το χρέος και τα ελλείμματα. Το χρέος ειδικά στην Ελλάδα είναι πολιτικό. Το δημιούργησε ο ανήθικος τρόπος συνάντησης των αιτημάτων και των προσφορών «Πολιτικών», «Κυβερνώντων», «Πολιτών», «Επιχειρηματιών», ο τρόπος δηλαδή που κυβερνήθηκε στην ακυβερνησία της η χώρα επί δεκαετίες. Το 1981 τους πρότεινα ένα άλλο κυβερνητικό παράδειγμα και ηθικό πρότυπο. Για αυτό δεν έγινα υπουργός. Πολύ εύκολο μου ήταν. Δεν νομίζω όμως να κατανόησαν οι «πολίτες» και ειδικά οι λεγόμενοι δημοκρατικοί ή οι πρώην δημοκρατικοί ότι τους πρότεινα ένα άλλο πρότυπο διακυβέρνησης. Ίσως το κατάλαβαν τώρα σε κατάσταση πένθους. Η ευφορία της εξουσίας τους καθιστούσε τυφλούς και ωφελιμιστές.

Το δημόσιο χρέος είναι χρέος της χώρας αλλά μεταφράζεται σε κέρδη μιας πολυδιάστατης Κάστας. Αυτή η κάστα πρέπει να πληρώσει. Όσοι ιδιοποιήθηκαν το δημόσιο χρήμα και τα Ευρωπαϊκά πακέτα. Αλλού τα Ευρωπαϊκά πακέτα έγιναν υποδομές. Εδώ έγιναν πακέτα τσέπης όπως το σχέδιο Μάρσαλ ονομάσθηκε σχέδιο μάσα.

Μπορεί η αληθινή πολιτική να μην μπορεί να αποκαλύψει την απάτη, την πολιτική ως απάτη (2) γιατί είναι απαγορευμένη, αλλά είναι η Φύση και οι Θεοί του Ολύμπου που την αποκαλύπτουν. Μιλώ για τα Τέμπη και τον Αγιόκαμπο. Πριν 100 χρόνια πέρασαν ηρωικά τον Σαραντάπορο. Τώρα τον περνούν ταπεινωμένοι και ένοχοι.

Η πολιτική, κοινωνική, οικονομική γεωγραφία της κάστας είναι ορατή. Μπορεί να επιβληθεί ένας πολιτικός φόρος. Επιστροφή ουσιαστικά του δημόσιου χρήματος που ιδιοποιήθηκαν. Αρχίζοντας από τους πρώην και νυν πρωθυπουργούς έως τις άλλες διακλαδώσεις της κάστας. Δεν είναι τάξεις είναι κάστα. Πρώτα όμως πρέπει να καταργηθεί η δημόσια χρηματοδότηση των κομμάτων μη – κομμάτων. Γιατί εκτός των άλλων είναι μη παραγωγικά μορφωτικά και πολιτικά. Επιβαρύνουν αντί να ελαφρύνουν τον προϋπολογισμό. Είναι χρεοβόρα κοστίζουν πολύ και εξειδικεύονται στην διανοητική και πολιτική κλοπή αντί την παραγωγή ιδεών προγραμμάτων και σχεδίων.

Αντί όμως της κατάργησης της δημόσιας χρηματοδότησης ή την άρνηση είσπραξης της, στις σημερινές συνθήκες το ΚΚΚΑΣΟΡ και η Ν.Δ. προυσέπραξαν τις ετήσιες δόσεις τους έως το 2017.

Τι θα λένε ο Θ. Κολοκοτρώνης ,ο Δ. Υψηλάντης και ο Ι. Καποδίστριας;

« 200 χρόνια μετά και έχουν τον Τούρκο μέσα τους».

Παραπομπές

(1) Μιχάλης Χαραλαμπίδης. Από το ΠΑΣΟΚ ΣΤΟ ΚΚΚΑΣΟΡ ο εκφυλισμός ενός ιστορικού εγχειρήματος. Εκδόσεις ΣΤΡΑΒΩΝ 2009

(2) Στο ίδιο

Polis-agora.blogspot.com

Posted in Κοινωνία - Οικονομία - Περιβάλλον | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Το γλωσσικό ζητούμενο

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 16 Φεβρουαρίου 2010

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Το γλωσσικὸ ζήτηµα είναι ένα τυπικὸ σύµπτωµα της κρίσεως ταυτότητας του νέου ελληνισμού. Στο ιστορικό του συµπτώµατος εµπλέκεται και το ελλαδικὸ κράτος –πάντοτε σε ρόλο ιατροῦ αυτὸ- υποδεικνύοντας πάντοτε –τι σύµπτωσις- την ίδια θεραπευτικὴ αγωγή: την πανάκεια της γλωσσικής κι εκπαιδευτικής µεταρυθµίσεως. Αλλὰ συλλογάται καλά, αδελφοί µου, όποιος συλλογάται µεταρρυθµιζόµενος ή όποιος συλλογάται µε την διγενή ψυχή του;

Προσωπικώς έχω κουραστεί ν’ αριθµώ µεταρρυθµίσεις και κανέναν λόγο δεν βρίσκω να κουράσω κι εσὰς ξαναµετρώντας τες. Οι συνέπειές τους είναι εµφανέστατες εξάλλου και στον λόγο και στην γραφὴ απάντων των ελληνοφώνων.

Η γλώσσα είναι αξία κι εµείς ανάξιοι. That’ s it. Κατεβαίνουµε στα πεζοδρόµια επειδὴ τα µπρόκολα αυξήθηκαν δέκα λεπτά έκαστο ή επειδὴ τα «σκυλάδικα» γαυγίζουν λιγότερο αλλὰ για την γλώσσα τσιµουδιά. Αφήσαµε να την κανονίζουν και να την κανοναρχούν µε διατάγµατα και διαταγὲς οι πολιτικοί µας ταγοί, που την µονότονη γλωσσική τους ακηδία την κάναµε άτονη και ξενοιάσαµε επειδὴ -κατά πως φάνηκε- δεν µας ένοιαζε και πολύ.

Δηµοτικιστὲς και καθαρευουσιάνοι –αµφότεροι της ελλαδικής λαλιάς ειδήµονες- αθελά τους εσφάχθηκαν για µια νέα αποικιοκρατία. Διότι οι νέες τυραννίες έχουν πνευµατικὸ χαρακτήρα -αν και τις κερκόπορτες τίμιο είναι να θυμόμαστε ότι τις άνοιγαν εκ των ένδον απὸ παλαιά. Ἀφήσαµε λοιπόν τὰ βυζιὰ τῆς µάνας µας και ανυποψίαστοι βυζάξαµε σπασμένες λέξεις από ξένες γλώσσες.

Σύμφωνοι. Η γλώσσα είναι πατρίδα, µόνον ποὺ εμείς, ακαμάτως επικαλούμενοι τον πατριωτισμό, αποδειχθήκαμε ελάχιστα πατριώτες.

Ποιοι να γλυτώσουν –και κυρίως για ποιους- την γλώσσα µας απὸ την αµερικανοποίηση; Χωρίς Παπαδιαμάντη ζούμε. Χωρίς χαμπούργκερ όμως δυσκολευόμαστε. Ας μείνουμε λοιπόν στην γλωσσική μας αμεριμνησία κι ας αφήσούμε κατά μέρος και τους όψιμους γλωσσαμύντορες, που άρτι ξυπνήσαντες, υπνοβατούν ακόµη αιτούμενοι µε όλα τους τα complexes αναδροµικὰ το copyright απὸ τους αλλόγλωσσους για όλα τα aphorism, autonomus, aeroplane κ.τ.λ., κ.τ.λ.

Ως show, πάντως, άσχηµο δεν είναι.  Μelancholy ναί.

Μπορεί η Σαπφὼ, που χαριέντως βόλταρε στις αμμουδιές του Ομήρου, να µην γνώριζε τι είναι satellite αλλὰ εκείνη έφθασε χιλιετηρίδες πριν απὸ όλους μας στο σέλας της Σελήνης της. Εµείς ας σεληνιαζόµαστε αγναντεύοντάς την µε το telescope.

Η revange της history, όπως λέµε στα ελλαδικὰ ή όπως θα ελεγαν στα νεοελληνικά, ώστε ανελλήνιστοι είµεθα θαρρώ.

εφ. Η ΣΦΗΝΑ, 12/02/10

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , , | Leave a Comment »

Έθνος, παγκοσμιοποίηση και καπιταλισμός

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 16 Φεβρουαρίου 2010

Ακολουθεί ένα κείμενο-παρέμβαση σε συζήτηση που έκαναν οι Ιθαγενείς το Σάββατο  6/02, για το έθνος των καπιταλισμό και την παγκοσμιοποίηση. Πρόκειται για την πρώτη συνάντηση ενός κύκλου συζητήσεων σκοπός του οποίου είναι να διερευνήσει θεωρητικά το πώς λειτουργεί αφ’ ενός το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα και αφ’ ετέρου, πώς εξελίσσεται η σχέση του με τις εθνικές συλλογικές οντότητες. Τούτο ‘δω καταπιάνεται κυρίως με ορισμένες όψεις της συγκρότησης του Παγκόσμιου Καπιταλιστικού συστήματος…

Ένας από εμάς

Η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ έθνους και παγκοσμιοποίησης, είναι ένα ζήτημα άμεσα συνδεδεμένο με την ίδια την πολιτική δραστηριότητα που αναπτύσσαμε ως ομάδα.

Συνεπώς, ό,τι από εκεί και πέρα κάνουμε στα πλαίσια των σπουδών μας και που είχε να κάνει με αυτή την διερεύνηση, είτε εργασίες στη σχολή, είτε στο μεταπτυχιακό, είτε για κάποιους το διδακτορικό, είναι κομμάτι αυτής της πολιτικής δραστηριότητας. Δεν το βλέπουμε δηλαδή διαχωρισμένο, κάτι ‘επιστημονικό’, ξεκομμένο από την υπόλοιπη δραστηριότητα. Αυτού του τύπου η δραστηριότητα εντάσσεται στα ίδια πλαίσια που κάνουμε και μια αφισοκόλληση, μόνο που είναι πιο σύνθετη, χρονοβόρα και πολύπλοκη.

Αυτά τα λέω για να ξεμπλοκάρουμε λίγο, από το άγος που λέμε της επιστήμης και της ειδίκευσης, δηλαδή ότι αυτά που στην κατεστημένη λογική αποκαλούμε κοινωνιολογία, ιστορία, πολιτική επιστήμη ή φιλοσοφία, είναι κλειστά πεδία που μπορούν να προσεγγιστούν μόνο από τους εκλεκτούς. Αυτά είναι ελιτίστικα, μια απαλλοτρίωση γνώσεων που θα μπορούσαν να είναι γενικές και εκδημοκρατισμένες, δηλαδή δυνάμει κτήμα όλων, από τις κλειστές κάστες των ειδικών, και ισοδυναμούν, θα λέγαμε, με την απαλλοτρίωση που έκαναν οι καπιταλιστές εν είδει πρωταρχικής συσσώρευσης. Αυτό, δηλαδή, που κατέστησε τους καπιταλιστές, ως τέτοιους, και που είναι δια της βίας κλεμμένο όπως λέει και ο Μαρξ, ο πλούτος, ε, το ίδιο συμβαίνει και με τη γνώση. Θα ήταν δυνάμει κοινή, δηλαδή προσβάσιμη σε όποιον το επιθυμεί, αν οι θεσμοί δεν ήταν έτσι διαχωρισμένοι ώστε να παρακρατείται από τους ειδικούς. Στην πρώτη περίπτωση, στην περίπτωση του καπιταλιστή, το αποτέλεσμα της συστατικής γι’ αυτούς απαλλοτρίωσης είναι η φτώχεια. Στην δεύτερη περίπτωση, στην περίπτωση του διανοουμένου, το αποτέλεσμα αυτού του διαχωρισμού είναι η αμάθεια.

Αυτά τα λέω λίγο για να αρχίσουμε να ξεμπλοκάρουμε σε σχέση με τα μεγάλα ζητήματα. Αυτό που λέμε παγκοσμιοποίηση, όπως αυτό που λέμε έθνος, είναι πράγματα προσπελάσιμα. Δηλαδή έχουν συγκροτηθεί ιστορικά, μέσα στην ιστορία, και μπορεί να τα διατρέξει όποιος θέλει, και να τα καταλάβει σε κάποιον βαθμό, αρκεί να διαβάσει ιστορία βάσει κάποιας μεθοδολογίας, και να εντάξει τα συμπεράσματά του σε κάποιο θεωρητικό σύστημα, που βεβαίως έχει να κάνει με τα πιστεύω του, την ψυχοσύνθεσή του, το πολιτικό, κοινωνικό και πολιτιστικό του περιβάλλον. Συνεπώς, ας μην τα φοβόμαστε. Όταν λέμε λέξεις βαρύγδουπες όπως ‘έθνος’, ‘καπιταλιστής’, ‘παγκοσμιοποίηση’, αυτά είναι πράγματα απτά. Μπορούμε να ανοίξουμε μέσα στα βιβλία και να τα βρούμε, να τα μεταχειριστούμε, να παίξουμε νοητικά μαζί τους. Αρκεί να μην είμαστε αλαζόνες, ισχυρογνώμονες, να μην νομίζουμε ότι μ’ ένα πασάλειμμα και με γενικότητες ότι μπορούμε να ξεμπερδέψουμε με τα προϊόντα της ιστορίας. Γιατί, πολύ απλά, αυτά είναι εξυπνώτερα από εμάς και θα μας εκδικηθούν διαψεύδοντάς μας πανηγυρικά.

Τελοσπάντων. Αυτά ως μια εισαγωγή. Το θέμα μας είναι έθνος και παγκοσμιοποίηση. Τι είναι λοιπόν η παγκοσμιοποίηση; Εδώ θα εισηγηθώ ένα σχήμα, θα επιχειρήσω μια αποσπασματική θεωρητική εξήγηση.

Η θεωρητική εξήγηση είναι ιστορική. Δηλαδή, καθόμαστε και βλέπουμε διαβάζοντας την ιστορία δύο πράγματα. Αφ’ ενός ότι η παγκοσμιοποίηση που βλέπουμε σήμερα, είναι δεμένη με τον καπιταλισμό, ότι αυτός είναι ένας από τους κυριότερους φορείς της –για να μην πούμε ο μοναδικός. Κι αφ’ ετέρου, ότι τις περισσότερες φορές, η ίδια η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης, δηλαδή μιας αυτοκρατορικής συγκρότησης που βλέπει την κυριαρχία της να εξαπλώνεται συνεχώς, δίχως τέλος, έχει τις περισσότερες φορές απαντηθεί στη Δύση. Ακόμα και πριν τον καπιταλισμό, δηλαδή ας πούμε, με την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Άρα η παγκοσμιοποίηση νοούμενη ως μια διαδικασία ατέρμωνης, καθολικής επέκτασης σχημάτων κυριαρχίας, είναι ένα δυτικό προϊόν ιστορικά. Αυτό ήδη μας λέει πολλά. Το συγκρατούμε όμως εδώ και θα επανέλθουμε.

Και βεβαίως, στη σύγχρονή της εκδοχή η παγκοσμιοποίηση είναι δεμένη με τον καπιταλισμό. Ας δούμε εδώ πώς ιστορικά έχει δεθεί με τον καπιταλισμό. Η μία η σκοπιά είναι εσωτερική. Αφορά στον ίδιο τον καπιταλισμό. Ορίσαμε την παγκοσμιοποίηση ως μια διαδικασία ατέρμωνης επέκτασης σχημάτων κυριαρχίας. Μια τέτοια διαδικασία, μπορούμε να την βρούμε στο θεμέλιο του καπιταλισμού. Αυτό, δηλαδή που ο Μάρξ μας λέει ότι συνιστά την Γενική Φόρμουλα του Κεφαλαίου, τη γενική του μορφή.

Υπάρχει μια διάκριση των εμπορευματικών και τον εμποροκρατικών κοινωνιών. Οι πρώτες δεν είναι καπιταλιστικές, ενώ οι δεύτερες άρχισαν να αναπτύσσονται στη Δύση από τον 11ο αιώνα κι έπειτα, και είναι οι καπιταλιστικές κοινωνίες. ΣΤις πρώτες, το εμπόρευμα κυκλοφορεί με αυτήν την μορφή: Εμπόρευμα-Χρήμα-Εμπόρευμα. Κάποιος παράγει ή κατέχει ένα εμπόρευμα, πηγαίνει στο παζάρι, το πουλάει, και αγοράζει κάτι άλλο που χρειάζεται. Μετά πάει σπίτι του και εκεί τελειώνει η κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Η σφαίρα, δηλαδή, της κυκλοφορίας είναι πολύ περιορισμένη, αφορά ένα κομμάτι της ζωής πολύ μικρό.

ΣΤις δεύτερες, το πράγμα πάει ανάποδα. Μιλάμε για Χρήμα-Εμπόρευμα-Χρήμα. Εκεί ο έμπορος ξεκινάει με το χρήμα, αγοράζει κάτι, το πουλάει παραπάνω, αποκτά περισσότερα χρήματα, αγοράζει περισσότερα κ.ο.κ. Εδώ, πρόκειται για μια διαδικασία αυτόματη, με την έννοια ότι αυτό που κυριαρχεί είναι το χρήμα, και για να δουλέψει πρέπει να επεκτείνεται διαρκώς. Χρήμα, για περισσότερο χρήμα. Είναι μια διαδικασία που διαρκώς πρέπει να διευρύνει την εμπορευματική σφαίρα για να μπορέσει να λειτουργεί, κι άρα θα πρέπει να τροποποιεί τα πράγματα γύρω της, να τα καθιστά εμπορευματικά, προκειμένου να συνεχίσει. Είναι κι αυτή μια διαδικασία ατέρμωνης επέκτασης σχημάτων κυριαρχίας, της κυριαρχίας του εμπορεύματος, και γι’ αυτό έγινε κινητήρας της παγκοσμιοποίησης. Ένας κινητήρας η λειτουργία του οποίου δεν γνωρίζει όρια. Βεβαίως, όλα αυτά μπορεί να τα διατρέξει κανείς στο κεφάλαιο του Μαρξ.

Αλλά τούτω ‘δω δεν αρκεί. Είναι αρκετά οικονομίστικο να ισχυρίζεται κανείς ότι το εμπόρευμα εμπεριέχει μέσα του την παγκοσμιοποίηση, κι επίσης, είναι τόσο γενικό και απλουστευτικό που αν μέναμε εδώ θα είχαμε να κάνουμε με μια ταυτολογία. Ότι ο καπιταλισμός κουβάλησε την παγκοσμιοποίηση στις πλάτες του γιατί ήταν καπιταλισμός.

Το ερώτημα που στριφογυρίζουμε εδώ, και που το ζορίζουμε να βγει είναι ακριβώς το πως την κουβάλησε. Το πώς πέτυχε να γίνει ο κινητήρας της παγκοσμιοποίησης, το γιατί κανείς δεν τον σταμάτησε. Το υπό ποιές προϋποθέσεις έγινε, για να είμαστε απολύτως ακριβείς. Διότι αυτές οι προϋποθέσεις, είναι που συνιστούν, μαζί με τον κινητήρα που περιγράψαμε την ουσία της παγκοσμιοποίησης. Την ιστορική της ουσία.

Το Χρήμα-Εμπόρευμα-Χρήμα, προκειμένου να λειτουργήσει, θέλει δύο πράγματα. Αφ’ ενός, προαπαιτεί την ύπαρξη χρήματος, και μάλιστα σε μεγάλες ποσότητες, προκειμένου να τροφοδοτηθεί αυτή η διαδικασία σε μεγάλη κλίμακα. Το δεύτερο είναι ευνοϊκές συνθήκες, προκειμένου να αναπαραχθεί. Που σημαίνει δυνατότητα εγκαθίδρυσης δικτύων εμπορίων, παραγωγής, δυνατότητα συγκρότησης κοινού αγοραστών, και, επειδή όλα αυτά δεν συνέβησαν στο κενό, αλλά μέσα σε ταραγμένα ιστορικά περιβάλλοντα, ασφάλεια και σταθερότητα. Είναι αυτό που μαρξιστής Τζιοβάννι Αρίγκι, περιγράφει, χρησιμοποιώντας την προβληματική του Ντ. Χάρβεϋ, ως χώρο-χρονική ρύθμιση του κεφαλαίου.

Η χωρο-χρονική ρύθμιση του κεφαλαίου επιτυγχάνεται με έξω-οικονιμικά μέσα. Αυτά, συνιστούν το εργαστήρι μέσα στο οποίο παρήχθη στο δοκιμαστικό σωλήνα ο καπιταλισμός. Αλλά ιστορικά προϋπήρξαν από αυτόν, και του επέτρεψαν να υπάρξει.

Αυτή τις πέτυχε ο άνθρωπος, ο δυτικός για να είμαστε ιστορικά ακριβείς άνθρωπος του 13ου αιώνα με δύο πολύ γνώριμα και αγαπημένα στην ανθρωπότητα μέσα. Την βία και την κυριαρχία.

Ιστορικά, ο καπιταλισμός πρωτοσυγκροτήθηκε στις ιταλικές πόλεις-κράτη, δηλαδή, επειδή αυτές μέσω των σταυροφοριών έκλεψαν το χρήμα από εμάς, τους Έλληνες (άλωση 1204) και τους Άραβες του Μεσαίωνα, και δημιούργησαν έναν χώρο επιρροής στην Νοτιο-ανατολική Μεσόγειο, όπου μπορούσαν να αποσπάσουν αξίες, να βρουν φτηνά εργατικά χέρια, πρώτες ύλες κ.ο.κ. Κι εδώ, κολλάει και το συμπέρασμα του Γ. Καραμπελιά, που διαβάσαμε όλοι στο 1204, ότι η πρωταρχική συσσώρευση ξεκινάει από την κατάληψη του βυζαντινού ελλαδικού χώρου, τόσο δια της αρπαγής και της λεηλασίας, όσο και δια μέσω της εγκαθίδρυσης άνισων ανταλλαγών: Δηλαδή εκεί μου μας λέει ότι οι πρώτες αποικιακές φυτίες ζαχαροκάλαμου εγκαθιδρύθηκαν στη Κρήτη και την Κύπρο, ή τα κτήματα της μαστίχας στην Χίο, τα οποία τα κατείχε μια από τις πολύ πρωτόλιες Ανώνυμες Βενετσιάνικη Εταιρεία, αυτή των Τζουστινιάνι. Και θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε με το Κομμέρικιον, δηλαδή τον φόρο προστιθέμενης αξίας που πλήρωναν οι μη-δυτικοί μέσα στην Κωνσταντινούπολη και που τον είχαν επιβάλει οι Βενετοί κ.ο.κ.

Τότε, δηλαδή, τον 13ο αιώνα βλέπουμε ότι κάνει τα πρώτα του βήματα ένα κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον, έχει τάση έντονα εξωστρεφή, και συστηματοποιεί την καθυπόταξη των τριγύρω που επιτυγχάνει εγκαθιδρύοντας μοντέλα μόνιμης κοινωνικο-πολιτικής κυριαρχίας. Επομένως πρόκειται για ένα σύστημα δυνάμει διεθνικό μ’ αυτήν την έννοια, ότι δηλαδή διαστέλλεται ξεσπώντας βίαια, προκειμένου να εξάγει τον εαυτό του. Στα πλαίσια αυτής της εμπειρίας μπόρεσε και να συγκροτηθεί η μηχανή Χρήμα-Εμπόρευμα-Χρήμα.

Αυτή η μηχανή, βασίστηκε πάνω στην πολιτική κυριαρχία, και τη βία. Και από την άλλη, ως μηχανή, με αυτά τα χαρακτηριστικά που περιγράψαμε, μπόρεσε και συστηματοποίησε την πολιτική κυριαρχία και τη βία σ’ ένα μοντέλο, που να αντέχει στο χρόνο. Αυτή η διαλεκτική, νομίζω ότι είναι η πηγή η οποία συγκροτεί τον καπιταλισμό ως παγκόσμιο σύστημα, τελευταίο στάδιο του οποίου καλούμε την παγκοσμιοποίηση.

Από εκεί και πέρα, αναφέρω ότι η παρούσα θεωρητική πρόταση, ακολουθεί τον Αρίγκι, που λέει ότι διαδοχικές ηγεμονίες που ακολουθούσαν σε μια ιστορική σπείρα η μία την άλλη, ηγεμόνευσαν πάνω σ’ αυτό το μοντέλο, το εξέλιξαν και το τροποποίησαν. Αρχικά, ήταν δηλαδή οι ιταλικές πόλεις, οι οποίες τροφοδότησαν μέχρι και τις ισπανικές κατακτήσεις (Και είναι συμβολικό ότι ξέρουμε πως την Αμερική την ανακάλυψε ο Κολόμβος, αλλά ονομάστηκε έτσι από τον Αμέρικο Βεσπούκι, συμβολικό γιατί τα χέρια σ’ αυτό το δεύτερο αποικιακό σαφάρι των δυτικών, το μεγαλύτερο, τα είχαν βάλει οι ισπανοί, αλλά αρχικά, τα λεφτά τα είχαν τοποθετήσει οι ιταλοί τραπεζίτες), αργότερα ήταν οι Ολλανδικές πόλεις και η Ολλανδία, έπειτα η Μεγάλη Βρετανία, και τέλος οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Βεβαίως, η συγκρότηση του καπιταλισμού ως παγκόσμιο σύστημα προϋποθέτει και αντίστοιχες φαντασιακές θεσμίσεις, τροποποιήσεις σε επίπεδο πολιτιστικού παραδείγματος. Κι αυτές όμως είχαν, όπως και στο υλικό επίπεδο, αξιώσεις καθολικής κυριαρχίας.

Εννοώ την χρησιμοθηρία της Δύσης, του δυτικού πολιτισμού, αυτό που ξέρετε η σχολή της Φρανγκφούρτης ονομάζουν εργαλειακό λόγο. Δηλαδή την συστηματοποιημένη χρήση της ανθρώπινης νόησης, για την παραγωγή τεχνικής, εφαρμοσμένης δηλαδή γνώσης που μετασχηματίζει τον φυσικό κόσμο, σε υλικό, τεχνητό σώμα του ανθρώπου –σύμφωνα με την λογοτεχνικά υπέροχη ρήση του Μαρξ.

Κι εδώ ο 13ος αιώνας έπαιξε πολύ καθοριστικό ρόλο, με τον Θωμά Ακινάτη, ο οποίος επέτρεψε θεολογικά την λειτουργία του Λόγου, μέσα στο περιβάλλον της πίστης. Δηλαδή είπε, ότι χονδρικά μπορεί τα πολύ βασικά να μην μπορούμε να τα εξηγήσουμε, τα πρώτα αίτια, δηλαδή την ουσία του κόσμου, του θεού, κλπ, κι αυτό έγκειται στην αποκάλυψη της πίστης, αλλά ότι μπορούμε κάλλιστα να ερμηνεύσουμε τα ενεργήματα του Θεού λογικά. Έτσι, άνοιξε ένα παραθυράκι στη Μεσαιωνική Θεολογία προς αυτό που θα ονομάζαμε διαφωτισμό. Αλλά τώρα ξεφεύγουμε πολύ μακριά σε σχέση με αυτά που εισηγούμαστε.

Σημασία έχει να δούμε πως την ίδια στιγμή η Δύση συγκροτείται οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά προς αυτό που αργότερα θα γνωρίσουμε ως νεωτερικό καπιταλιστικό παγκόσμιο σύστημα. Αναμφίβολα, ο 13ος αιώνας είδε να αναδύεται μια γενικευμένη ροπή της Δύσης προς το καθολικό, η οποία αποτελεί την βάση της παγκοσμιοποίησης που βιώνουμε σήμερα.

Νομίζω ότι ο σκελετός αυτού που θα μπορούσε να αποτελέσει ένα θεωρητικό σχήμα, έχει ολοκληρωθεί. Από εκεί και πέρα, μπορούμε να κάνουμε ορισμένα σχόλια.

α) Η τάση για κυριαρχία εγγράφεται ιστορικά από πολύ νωρίς στο Δυτικό φαντασιακό. Ας δούμε τον τρόπο με τον οποίον αναπτύσσεται η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Το αναπτυξιακό μοντέλο ακολουθάει το μοντέλο του πανοπτικού. Δηλαδή, η Ρώμη στο κέντρο και δρόμοι που οδηγούν προς αυτήν και φτάνουν μέχρι την τελευταία γωνιά της Αυτοκρατορίας. Δρόμοι, όχι κύρια ως δίαυλοι εμπορευμάτων, αλλά ως δίαυλοι στρατευμάτων. Γιατί αν δούμε, οι διαδικασίες ανασυγκρότησης της Ρώμης σ’ ένα ανώτερο οργανωτικό-κοινωνικό-πολιτιστικό επίπεδο,  οι διαδικασίες διαμόρφωσης δηλαδή της κλασσικής Ρώμης, και ο αγώνας που ξεκινάει αυτή για να υποτάξει αρχικά τον ιταλικό χώρο, κι έπειτα σχεδόν όλο τον γνωστό κόσμο, ξεκινούν μαζί. Υπάρχει δηλαδή από τότε έντονο το στοιχείο της εξωστρέφειας, με την έννοια ότι οι εσωτερικές εξελίξεις καθορίζονται από τον βαθμό επιτυχίας της διεύρυνσης των σφαιρών επιρροής του ρωμαϊκού κόσμου. Γι’ αυτό και όταν παύει να διευρύνεται, ξεκινάει αργά αλλά σταθερά η ίδια του η παρακμή.

Πάντοτε, κι ας μην το ξεχνάμε αυτό, η πρωταρχική συσσώρευση της παγκόσμιας κυριαρχίας των Δυτικών ήταν στρατιωτικοί. Τόσο στο Βυζάντιο και στην Μέση Ανατολή, όσο και στην Αμερική, ήταν οι ιεραπόστολοι με το ξίφος που άνοιξαν τον δρόμο στους πιονέρους εμπόρους, όχι το αντίθετο. Σ’ αυτό το σημείο, ο Μαρξ αντιστρέφει λίγο, εξαιτίας του οικονομισμού του, την πραγματικότητα όταν λέει ότι ‘η βία είναι οικονομικό μέγεθος’. Εν πάσει περιπτώσει θα μπορούσε να είναι θέμα οπτικής. Πιστεύω όμως, και ότι αυτό θα μπορούσαμε να το συζητήσουμε, ότι πολύ συχνότερα αποφασίζει το Ξίφος, παρά η τσέπη. όπως αλλιώς το έθεσε ο Μάο, η εξουσία βρίσκεται στην κάνη του ντουφεκιού.

β) Για την συσχέτιση της τεχνικής, του εργαλειακού λόγου και της κυριαρχίας, μπορεί να διαβάσει κανείς τον Λούις Μάμφορντ, ο Μύθος της Μηχανής. Έχει σημασία ότι, όλα αυτά, και γενικά ο τρόπος με τον οποίον αντιμετώπισε η Δύση τη γνώση και τον Λόγο, έπαιξε πολύ μεγάλη σημασία στην ολοκλήρωση του νεωτερικού παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος. Δίχως αυτήν, η βιομηχανική επανάσταση δεν θα μπορούσε να υπάρξει. Προσοχή. Όταν λέμε Βιομηχανική Επανάσταση, εννοούμε την απαρχή της κυριαρχίας της μηχανής στην παραγωγή, και παραπέρα των αυτοματισμών στην κοινωνική μας ζωή. Δεν εννοούμε το τυπικό, δηλαδή, αυτό που θαυμάζουν οι καθηγητές μας τις επιστήμες, την ατμομηχανή κ.ο.κ.

Ας κάνουμε μια διάκριση εδώ. Αυτά είναι άλλα φρούτα. Δηλαδή, η μηχανή ως ατμομηχανή, όχι με την ίδια ένταση και τον ίδιο βαθμό, θα μπορούσε να υπάρξει και δίχως την βιομηχανική επανάσταση. Όπως για παράδειγμα υπήρχε η πυρίτιδα στην Κίνα, ή όπως υπήρχαν πρότυπες ατμομηχανές, του Ήρωνα ας πούμε, στην αρχαιότητα.

Επίσης, η θεαματική βελτίωση της ποιότητας ζωής δεν ταυτίζεται με την βιομηχανική επανάσταση. Ίσα-ίσα, ένα μεγάλο κομμάτι από αυτήν υπήρξε πριν από την βιομηχανική επανάσταση. Διότι στη Δύση, συνέβησαν δύο επαναστάσεις, που η μία διαδέχτηκε την άλλη. Η μία ήταν η επανάσταση της Μανιφακτούρας, δηλαδή μια εντατικοποίηση της ανθρώπινης εργασίας μέσα από την διεύρυνση των συνεργατικών και των κοινοτικών θεσμών στις ελεύθερες πόλεις του ύστερου Μεσαίωνα (μπορεί κανείς να διαβάσει γι’ αυτές στην αλληλοβοήθεια του Κροπότκιν, εκδόσεις Καστανιώτη). Η επανάσταση της μανιφακτούρας, συνέβη και σ’ άλλα μέρη του πλανήτη. Ας πούμε στην Κίνα. Έτσι εισηγείται ο Καόυρου Σουγκιχάρα, μια επανάσταση η οποία ανακόπηκε βίαια από την αποικιοκρατία, αλλά που διαμόρφωσε υπόγεια πραγματικότητες οι οποίες ευθύνονται διαδοχικά, τόσο για την κινέζικη επανάσταση, όσο και για την εντυπωσιακή άνοδο της Κίνας τα τελευταία 20 χρόνια. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, πρέπει να διακρίνουμε τις δύο επαναστάσεις, και να σημειώσουμε ότι η συνεργατική επανάσταση της μανιφακτούρας δημιούργησε τέτοια ποσά κοινωνικού κεφαλαίου, δηλαδή υποδομές, βελτίωση της ποιότητας ζωής, πύκνωση της επικοινωνίας των ανθρώπων, κοινοτισμό κ.ο.κ., που επέτρεψαν στην εκτόξευση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής μέσα στις πόλεις. Αυτά τα συγκρατούμε για να δούμε τι σημαίνει τάση του δυτικού καπιταλιστικού συστήματος να απαλλοτριώνει και να κλέβει πλούτο που δεν δημιούργησε εκείνο. Αυτά μόνο εν τάχει μπορώ να τα θίξω εδώ, αλλά έχουν πολύ μεγάλη σημασία να τα συζητήσουμε.

Γ) Τέλος, ένα τελευταίο. Όλα αυτά που είπαμε για την χώρο-χρονική ρύθμιση του κεφαλαίου, μας οδηγούν σε ένα θεωρητικό σχήμα, που το κεφάλαιο δεν το βλέπουμε μόνο ως μια οικονομική διαδικασία, αλλά ως έναν γιγαντιαίο φορέα κοινωνικής μηχανικής. Αυτό το σχήμα, ξεκινάει από την παρατήρηση του Κάρλ Πολανύ, ότι οι οικονομίες της αγοράς απαιτούν και τις κοινωνίες της αγοράς, και μπορεί να φτάσει πάρα πολύ μακριά. θα χρειαστεί δε, όταν συζητάμε για την σχέση της εθνικής ταυτότητας με το κεφάλαιο και την παγκοσμιοποίηση.

Φεβρουαρίου 10, 2010

Δημοσιεύθηκε στο  http://ithageneis.wordpress.com 

Posted in Ιστορία | Leave a Comment »

Η ελληνική «Βαβυλωνία» ζει και βασιλεύει Διάλεκτοι και γλωσσικά ιδιώματα που ταξίδεψαν στους αιώνες από στόμα σε στόμα μιλιούνται σε αρκετές περιοχές

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 16 Φεβρουαρίου 2010

 Μαρία Λίλα mlila@dolnet.gr 

 

▅ «Αν και κάθε χωριό του Πόντου τα  μιλούσε διαφορετικά, μπορούσαμε να  καταλάβουμε τι έλεγε ο καθένας», λέει  ο Αχιλλέας Ασλανίδης

«Μένε σπαλτς απόθεν εξέβες και στα ελληνικά, για να καταλάβεις, σημαίνει να μην ξεχάσεις από πού είσαι», λέει στα «ΝΕΑ» μία από τις παλιές δόξες του ποδοσφαίρου, ο Αχιλλέας Ασλανίδης, που γεννήθηκε

στην Καλαμαριά, ζει στην Αθήνα και κατάγεται από τον Πόντο.

Την ποντιακή τη μιλούσε η καλομάνα του, η γιαγιά του από τη μάνα του, όπως εξηγεί, και «ντεμετέτς ακαλάτζεβεν» όλα τα παιδιά στη γειτονιά του την ήξεραν και την κράτησαν ζωντανή στη μνήμη του. «Αν και κάθε χωριό του Πόντου τα μιλούσε διαφορετικά, μπορούσαμε να καταλάβουμε τι έλεγε ο καθένας και οι παλιότεροι ανάλογα με τα λόγια καταλάβαιναν την καταγωγή των ανθρώπων», τονίζει ο ίδιος, ενώ η σύζυγός του, «η γαρή μ΄» όπως την αποκαλεί, κ. Μαρία Κυβρακίδου συμπληρώνει ότι οι νέοι πια δεν τα μιλούν και λίγο τα καταλαβαίνουν. «Γεννήθηκα στη Σαμψούντα και δεν κρύβω το γεγονός πως ακόμη συγκινούμαι όταν ακούω κάποιον να μιλά τούρκικα. Ήταν η γλώσσα των παιδικών μου χρόνων μαζί με τα ποντιακά και όχι μόνο την καταλαβαίνω, αλλά την έχω συνδέσει με εικόνες, γεύσεις και μυρωδιές», λέει.
Τα ποντιακά, μαζί με τα τσακώνικα, τα καππαδοκικά και τα ελληνικά της Κάτω Ιταλίας ανήκουν στις τέσσερις διαλέκτους της ελληνικής γλώσσας, ενώ τα κυπριακά και τα κρητικά βρίσκονται ανάμεσα στις διαλέκτους και τα γλωσσικά ιδιώματα, τα οποία είναι δεκάδες ακόμη στη χώρα μας. Όπως αρκετές είναι και οι μειονοτικές γλώσσες: τα τούρκικα, τα αρβανίτικα, τα σλαβομακεδονικά, τα βλάχικα και τα πομάκικα.
«Η γλώσσα κρύβει κι ανάβει πάθη. Η δική μας, η νεοελληνική, πέρασε πολλά κι ακόμα και τώρα οι ειδικοί δεν συμφωνούν για τα κριτήρια που θα μπορούσαν να την… τακτοποιήσουν σε διαλέκτους, γι΄ αυτό και ο όρος ντοπιολαλιά υιοθετήθηκε κι αφήνει ευχαριστημένους τους περισσότερους με την ασάφεια που τον χαρακτηρίζει», λέει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Κοινωνιογλωσ- σολογίας του Πανεπι- στημίου

Αιγαίου κ. Κώστας Κανάκης.
«Ονομάζουμε συνήθως γλώσσα μια ποικιλία, η οποία περιγράφεται ως πρότυπη σε γραμματικές και λεξικά, επιτελεί δημόσιες λειτουργίες και διδάσκεται στην Εκπαίδευση, ενώ ο όρος διάλεκτος (γεωγραφική ή κοινωνική) χρησιμοποιείται για ποικιλίες που δεν έχουν παγιωμένη γραπτή μορφή ή παράδοση, δεν επιτελούν δημόσιες και επίσημες λειτουργίες και δεν διδάσκονται στην Εκπαίδευση. Πρόκειται για λειτουργική διαφοροποίηση», αποσαφηνίζει η καθηγήτρια Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Μάρω Κακριδή- Φερράρι.
Τσάκωνες και Αρβανίτες
«Α σάτι εμπάιτ σε το φτερενίσι» είναι μία έκφραση στα τσακώνικα που υποδηλώνει την κόρη για παντρειά και σημαίνει ότι η κόρη ανέβηκε στην αγριοφιστικιά. Τη χρησιμοποιούν ακόμη στα χωριά της Κυνουρίας όπου μιλούν τσακώνικα, ενώ στα αρβανιτοχώρια της Αττικής και της Βοιωτίας συνήθιζαν να σηκώνουν όρθιο ένα κεραμίδι από την άκρη της στέγης του σπιτιού για να δηλώσει η οικογένεια πως υπάρχει κόρη της παντρειάς.

Με «Μιρ έρδε» μάς είπαν στο Κριεκούκι το «καλώς ορίσατε, γυναίκες και άνδρες» που μιλούν καλά ακόμη τα αρβανίτικα. «Κριεκούκι είναι δύο λέξεις. Κρίε σημαίνει κεφάλι και κούκι το κόκκινο, δηλαδή ερυθρές κεφαλές, όπως ήταν και η παλαιότερη ονομασία του χωριού μας, που τώρα λέγεται Ερυθρές», εξηγεί ο κ. Χρήστος Οικονόμου. «Το ξέρετε πως δεν υπάρχει η λέξη ευχαριστώ στα αρβανίτικα αν και υπάρχει και στα αλβανικά και τα ελληνικά;», ρωτάει η κ. Ζωή Γκιόκα που έχει αρτοποιείο στο Κριεκούκι. «Συνήθως λέμε ευχαριστώ τσουμ, δηλαδή πολύ, ενώ δεν είναι λίγοι που ρωτούν «κε μπουκ;», δηλαδή έχεις ψωμί, «καμ» απαντώ, δηλαδή ότι έχω και «σκαμ» ότι δεν έχω».

«»Σκα τσάι σκα σκολιό»» λέγαμε παιδιά και το λένε ακόμα», συμπληρώνει ο κ. Κωνσταντίνος Γεωργίου, φράση που σημαίνει πως αν δεν έχει τσάι δεν πάω σχολείο.

Τα μεσολογγίτικα
Για τη βραβευμένη από την Ακαδημία Αθηνών συγγραφέα κ. Ακακία Κορδόση, οι διάλεκτοι και τα γλωσσικά ιδιώματα αποτελούν «το αλάτι της γλώσσας» που από τον καθωσπρεπισμό, την ξενομανία και την τηλοψία κινδυνεύει να εξαφανιστεί καθιστώντας… άνοστη την τρέχουσα νεοελληνική. Για να μη χαθεί άλλωστε η νοστιμιά της, η ίδια έχει γράψει μεταξύ άλλων το βιβλίο «Μιλήστε μεσολογγίτικα» με 1.800 ιδιωματικές λέξεις και εκφράσεις. «Με κολπάρ΄σες κιο μούχες πει πως δεν θάβγαινες. (Με τρόμαξες αν και μου ΄χες πει πως δεν θα ΄βγαινες). Πώς βγήκες τώρα με κιάσο;

(θόρυβο)», λένε στα μεσολογγίτικα, δανειζόμενοι πολλές λέξεις από τα ιταλικά και τα τούρκικα.
Η διάλεκτος δεν έχει συνήθως γραπτή μορφή, δεν είναι κωδικοποιημένη και το πεδίο χρήσης της είναι αυτό της καθημερινής ζωής μιας σχετικά μικρής ομάδας ομιλητών, οι οποίοι συχνά δεν έχουν ιδιαίτερη μόρφωση και δεν παρουσιάζουν γεωγραφική ή κοινωνική κινητικότητα. Επίσης, συμβαίνει συνήθως η καθιερωμένη γλώσσα να χρησιμοποιείται από ανθρώπους που γνωρίζουν διαφορετικές διαλέκτους παράλληλα με τη διάλεκτό τους, είτε σε επίσημες μορφές επικοινωνίας είτε ως γλώσσα συνεννόησης. Έτσι, αυτή η δεύτερη πτυχή της σχέσης γλώσσαςδιαλέκτου ενέχει κάποιες φορές τον κίνδυνο να θεωρηθεί η διάλεκτος ως αποκλίνουσα από τη νόρμα γλωσσική μορφή, με αποτέλεσμα να γίνεται αντικείμενο αξιολογικών κρίσεων (όπως ότι η διάλεκτος δεν είναι γλώσσα ή ότι διαλέκτους μιλούν οι χωριάτες, οι αμόρφωτοι, οι άξεστοι).
Κρήτη και Κύπρος
Υπάρχουν όμως και υποδιαιρέσεις της γλώσσας με βάση την προφορά, δηλαδή την εκφορά του λόγου. «Κάτω από αυτόν τον διαχωρισμό θα έλεγα ότι η κρητική και η κυπριακή γλώσσα είναι οι πιο ισχυρές σήμερα στην Ελλάδα, στους ηλικιωμένους όμως περισσότερο», τονίζει ο κ. Κοντοσόπουλος. «Στη δεκαετία του 1960 η μετανάστευση εντός και εκτός ελληνικών συνόρων και κυρίως η αστυφιλία έσπασε την προφορική παράδοση που μετέφερε τα ιδιώματα και τις διαλέκτους από γενιά σε γενιά με αποτέλεσμα να χαθούν αρκετά στοιχεία τους», προσθέτει.

«Πολλές φορές, ορισμένα γεωγραφικά διαλεκτικά χαρακτηριστικά προσλαμβάνουν κοινωνικό νόημα, χαρακτηρίζοντας αρνητικά τους ομιλητές τους στα μάτια της κοινότητας. Αυτό συμβαίνει όταν π.χ. οι ομιλητές μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής διαλέκτου εντάσσονται στα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα άλλης περιοχής και ο τρόπος ομιλίας τους γίνεται αντιληπτός ως σύμβολο της χαμηλής κοινωνικής τους θέσης», επισημαίνει η κ. Κακριδή.

«Μόνον η τουρκική γλώσσα έχει προνομιακή μεταχείριση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες μειονοτικές γλώσσες που μιλιούνται στη χώρα μας», επισημαίνει ο ερευνητής του Κέντρου Ερεύνης Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων της Ακαδημίας Αθηνών κ. Σταμάτης Μπέης. «Μόνο γι΄ αυτήν υπάρχουν σχολεία και διδάσκεται, καθώς αποτελεί τη μόνη επίσημα αναγνωρισμένη μειονοτική γλώσσα και μιλιέται από την πλειονότητα του μουσουλμανικού πληθυσμού της Δυτικής Θράκης και ορισμένους κατοίκους στη Ρόδο και την Κω».

Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις, ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Θράκης αποτελείται από 60.000

τουρκόφωνους, 40.000 πομάκους και 22.000 τσιγγάνους. Τα πομακικά, αν και είναι γλώσσα που μοιάζει περισσότερο με τη βουλγαρική, συνηθίζεται να συγχέονται λανθασμένα με τα τούρκικα.

ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΘΗΣΑΥΡΟΣ

Τσακώνικα, ποντιακά, αρβανίτικα, γκρεκάνικα και πολλά γλωσσικά ιδιώματα είναι το «αλάτι της γλώσσας»

Άντρα μου πάει…
ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ περίπτωση είναι τα γκρεκάνικα, μια διάλεκτος ελληνικών και ιταλικών στοιχείων που μιλιέται από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα σε περιοχές της Κάτω Ιταλίας. «Εβώ πάντα σε σένα πενσέω/ Γιατί σένα φσυχή μου ΄γαπώ/ τσαι που πάω, που σύρνω, που στέω/ στην καρδιά μου πάντα σένα βαστώ» (ελληνικά: Εγώ πάντα εσένα σκέφτομαι/ γιατί εσένα ψυχή μου αγαπώ/ και όπου πάω, όπου σέρνομαι, όπου στέκομαι/ στην καρδιά μου πάντα εσένα βαστώ) λέει το γκρεκάνικο τραγούδι που έχει τον τίτλο «Καληνύφτα», δηλαδή: Καληνύχτα.
Γνωστότερο στην Ελλάδα είναι το πολυτραγουδισμένο «Άντρα μου πάει» με τη συγκινητική επωδό:

«Πένσεω στο σκοτεινό και στη μινιέρα που πολεμώντα ετσεί πεθαίνει ο γένο» (νεοελληνικά: Σκέφτομαι το σκοτεινό ορυχείο, όπου δουλεύοντας εκεί πεθαίνει ο κόσμος). Αυτοί είναι οι τελευταίοι στίχοι του τραγουδιού που δείχνει τον σπαραγμό των γυναικών καθώς φεύγουν οι άνδρες τους μετανάστες στη Γερμανία.

Σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε το Ευρωπαϊκό Γραφείο για τις Λιγότερο Χρησιμοποιούμενες Γλώσσες, τα γκρεκάνικα (grico)

μιλιούνται περίπου από 10.000-

12.000 ανθρώπους στα ελληνόφωνα χωριά της Καλαβρίας και του Σαλέντο.

«Την τρομάρα τη λέγαμε σπαβέντο και το γλέντι φαρομανίδι»

«ΜΕ ΣΠΑΒΕΝΤΑΡΙΣΕΣ, μπονόρα μπονόρα και λάμπαξα», θα πουν σε ανάλογη περίσταση οι Λευκαδίτες, σύμφωνα με τον ηθοποιό Ηλία Λογοθέτη, ο οποίος αν και κατάγεται από τη Λευκάδα ερμήνευσε μοναδικά το Ζακυνθινό αστυνόμο Νιόνιο Φάντε, στην κλασική ελληνική ταινία «Βαβυλωνία» (1970). Βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Δημητρίου Βυζαντίου, που γράφτηκε λίγα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821- το 1835- η ταινία αποτυπώνει με ακρίβεια και σκωπτική διάθεση την πολυγλωσσία και την συνακόλουθη ασυνεννοησία που επικρατούσε στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος.
«Αφήτε να περάσ΄ ένα μομέντο ακόμα», λέει ο Φάντες ενώ ο στρατιώτης του αναγγέλει ότι έρχεται ένα όρντινο τση Διοίκησης. «Πάρτε τ΄ απ΄ τα χέργια του, και φερμάρετε εδώ. Μην αλαργεύετε σ΄ αυτές τσι ώρες, μπα και μας εύρη κανένα ατσιντέντε», είναι μία από τις πολλές χαρακτηριστικές ατάκες του έργου που παίζεται μέχρι σήμερα σε θεατρικές σκηνές, με μεγάλη επιτυχία.
«Δυστυχώς, οι νέοι έπαψαν να τα μιλούν τα ιδιώματα και γρήγορα θα εκλείψουν και από τα Επτάνησα», σημειώνει ο κ. Λογοθέτης. «Στη Λευκάδα είχαμε μια δική μας γλώσσα με βενετσιάνικα δάνεια που χάνονται.

Την τρομάρα τη λέγαμε σπαβέντο και το γλέντι φαρομανίδι, όμως, τα νέα παιδιά δεν έχουν ακούσματα και μνήμες για να συνεχίσουν να φτιάχνουν δικές τους λέξεις κρατώντας την πλούσια παρακαταθήκη των παππούδων τους. Μόνον οι καντάδες κρατούν ακόμα».

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: | 1 Comment »

 
Αρέσει σε %d bloggers: