βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα"

Ηλεκτρονικός χώρος ενημέρωσης και σχολιασμού

Διπλός Μποστ για την επέτειο

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 31 Μαΐου 2013

Σήμερα συμπληρώνονται 72 χρόνια από τη μέρα που ο Μανόλης Γλέζος με τον Λάκη Σάντα κατέβασαν τη χιτλερική σημαία από την Ακρόπολη, ένα θέμα με το οποίο έχουμε ασχοληθεί στο ιστολόγιο με αφορμή την επίθεση των σύγχρονων θαυμαστών του Χίτλερεναντίον του Μανόλη Γλέζου (τους τσούζει ακόμα), καθώς και σε αντιδιαστολή με τον ανύπαρκτο ήρωα Κουκίδη. Οπότε, σκέφτομαι να (ξανα)παρουσιάσω ένα σκίτσο του Μποστ, δημοσιευμένο πριν από 49 χρόνια, που αναφέρεται έμμεσα μόνο στην ηρωική πράξη του Γλέζου. Αλλά για να μη μείνουν παραπονεμένοι όσοι ήδη ξέρουν το σκίτσο, θα παρουσιάσω και ένα ακόμα σκίτσο του Μποστ, που περιλαμβάνεται στην έκθεση Λαϊκαί Εικόναι στο Μουσείο Γουναρόπουλου, όπου θα κάνω αύριο ξενάγηση στα σκίτσα του Μποστ.

Το πρώτο από τα δύο σκίτσα, λοιπόν, δημοσιεύτηκε στις 31.5.1964 στην Αυγή:

mposta64-05-31

Ο Πειναλέων διαβάζει την «Αβγή» και περιγράφει στη «μυτέρα» του την προσέλευση επισήμων στην κηδεία του Παντίτ Νεχρού, του ηγέτη της Ινδίας (που είχε πεθάνει στις 28 Μαΐου από καρδιακή προσβολή). Με μπουζούκι στο χέρι, η μαμά Ελλάς απαντά ότι θα έπρεπε να υποβάλουν τα σέβη τους και οι Έλληνες συνθέτες που αντλούν έμπνευση  από τα ινδικά τραγούδια (ακριβέστερα: τα αρμέγουν). Στο φόντο, ο βράχος της Ακρόπολης με μια υπερμεγέθη ελληνική σημαία και στον ουρανό ένα γερμανικό αεροπλάνο.

 

Την προηγούμενη μέρα στη Βουλή, ο Μίκης Θεοδωράκης, στην παρθενική του ομιλία ως βουλευτής (είχε εκλεγεί στις εκλογές του Φεβρ. 1964), είχε στραφεί εναντίον των «ινδοπρεπών» τραγουδιών που μονοπωλούσαν το πρόγραμμα του ραδιοφωνικού σταθμού της ΥΕΝΕΔ, ενώ τα δικά του τραγούδια, παρά την πολιτική αλλαγή, λογοκρίνονταν.

Η ομιλία Θεοδωράκη ήταν επεισοδιακή διότι πριν μπει στο κυρίως θέμα ο Μίκης είχε θελήσει να αναφερθεί στη μνήμη του Γρ. Λαμπράκη. Όμως, αυτό στάθηκε αδύνατο εξαιτίας των αντιρρήσεων τόσο από βουλευτές της ΕΡΕ όσο και από τον κεντρώο προεδρεύοντα της Βουλής, τον Μαν. Μπακλατζή. Αυτή τη συμπεριφορά προφανώς στηλιτεύει ο Μποστ στον τίτλο του σκίτσου κάνοντας λόγο για «γαϊδουροπρέπειες».

Ταυτόχρονα, η επέτειος της αποκαθήλωσης της χιτλερικής σημαίας με τη σβάστικα από την Ακρόπολη (που έγινε στις 30 προς 31 Μαΐου 1941) είχε περάσει απαρατήρητη από τους κρατικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς, κι εκεί αποβλέπει η τελευταία μπηχτή της μαμα-Ελλάς, για τους σταθμούς που «με των Ινδών τας γλύκας / γλιτώνουν άλλας εκπομπάς διά Γλέζους και σβαστίκας».

Όσο για τον Χάσελ, πρόκειται για τον Χριστιανοδημοκράτη πολιτικό Kai-Uwe von Hassell (1913-1997), τότε υπουργό Αμύνης της ΟΔΓερμανίας (στη συνέχεια έγινε και Πρόεδρος), ο οποίος την ίδια μέρα ξεκινούσε επίσημη επίσκεψη στην Ελλάδα. Στα σκίτσα του Μποστ της περιόδου 1959-65 (και όχι μόνο στην Αυγή) δεν είναι σπάνιες οι σβάστικες σε σχέση με πολιτικούς της Δυτικής Γερμανίας.

Οι μελετητές της μποστικής γραμματικής θα επισημάνουν τους τύπους «οι πατριώτεις» και «τους ηγετάς». Όσο για την Ναργκίς και τις αντιγραφές ινδικών τραγουδιών, σήμερα χάρη στο Διαδίκτυο έχει αποδειχτεί πέρα από κάθε αμφιβολία ότι αυτό συνέβαινε σε πλατιά κλίμακα.

Σας συνιστώ το βιβλίο που έγραψαν οι Ελένη Αμπατζή και Μανουήλ Τασούλας με τίτλο «Ινδοπρεπών αποκάλυψη (Από την Ινδία του εξωτισμού στη λαϊκή μούσα των Ελλήνων)» από εκδ. Ατραπός. Περισσότερα μπορείτε να δείτε εδώ.

Και εδώ μπορείτε να δείτε τη Ναργκίς να τραγουδάει στην ταινία Μother Ιndia (1957). Η ομοιότητα με το «Καρδιά μου καημένη» (ή αλλιώς Δεν με πόνεσε κανείς) του Μπάμπη Μπακάλη (1960) μάλλον δεν είναι συμπτωματική.

http://www.youtube.com/watch?v=yNFPjvT5PJM

Κι εδώ το ινδικό πρωτότυπο του «Αυτή η νύχτα μένει»:

http://www.youtube.com/watch?v=8a3AzMtCTeI

Και ύστερα από αυτό το μουσικό ιντερμέτζο περνάμε στο δεύτερο σκίτσο του Μποστ, που δυστυχώς το έχω σε όχι πολύ καλή φωτογραφία -από την έκθεση Λαϊκαί Εικόναι.

kolombop1000745-fixed

Το σκίτσο είναι παρμένο από την εικονογράφηση που έκανε ο Μποστ στη σειρά “Οι κονκισταδόρες” του Νίκου Τσιφόρου, που δημοσιεύτηκε το 1959 στο περιοδικό Ταχυδρόμος. Ο Μποστ είχε εικονογραφήσει πολλές σειρές του Τσιφόρου (Βιβλικά χαμόγελα, Σταυροφορίες, Μια κρουαζιέρα στην Ελλάδα) και κάποιες φορές, ιδίως στις Σταυροφορίες, τα σκίτσα του αυτονομούνταν σχεδόν ολοκληρωτικά από το κείμενο που υποτίθεται πως εικονογραφούσαν και, αντίθετα, σχολίαζαν την επικαιρότητα.

Το σκίτσο που βλέπετε παραπάνω δεν έχει τέτοια αυτονομία, μένει πιστό στο περιεχόμενο της ιστορίας του Τσιφόρου, όμως υπάρχει ένα σχόλιο της επικαιρότητας. Ο κρεμασμένος ιθαγενής “είπε τον γάιδαρό του Κολόμβο”. Σε τι αναφέρεται άραγε ο Μποστ;

Αμφιβάλλω αν κάποιος μπορεί σήμερα, 54 χρόνια μετά το περιστατικό, να ξεδιαλύνει τον υπαινιγμό. Ευτυχώς ξέρω την απάντηση, μου είχε διηγηθεί την ατάκα αυτή ο παππούς μου (εγώ ήμουν αγέννητος τότε, αν και όχι για πολύ).

Ένας πλανόδιος μανάβης, λέει, προσπαθώντας να παρακινήσει τον γάιδαρό του που είχε στυλώσει τα ποδάρια, του φώναξε, ανάμεσα στ’ άλλα, “Άντε ρε Καραμανλή!” Ένας χωροφύλακας που τον άκουσε θεώρησε ότι αυτό συνιστά προσβολή αρχής (ο Κ. Καραμανλής ήταν πρωθυπουργός) και τον παρέπεμψε στο Αυτόφωρο. Ωστόσο, ο πλανόδιος αθωώθηκε, επειδή ισχυρίστηκε ότι Καραμανλής είναι η ράτσα του γαϊδάρου και ότι δεν τον έχει βγάλει έτσι για να προσβάλει τον πρωθυπουργό -ότι είναι ονομασία προελεύσεως, θα λέγαμε σήμερα. Δεν παίρνω όρκο ότι ο παππούς μου που μου το διηγήθηκε το θυμόταν σωστά, μπορεί και να καταδικάστηκε ο πλανόδιος. Άλλωστε, την ίδια περίπου εποχή η Χωροφυλακή έκανε πολύωρη επιχείρηση για να συλλάβει τους ενοίκους διαμερίσματος που στο μπαλκόνι τους εμφανίστηκε μια κότα ενώ στην πλατεία έβγαζε λόγο ο Κων. Τσάτσος! (την ιστορία του Τσάτσου με τις όρνιθες και τους όρνιθες θα την πούμε άλλη φορά).

http://sarantakos.wordpress.com/2013/05/31/mpost-glezos-kolombos/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: