βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα"

Ηλεκτρονικός χώρος ενημέρωσης και σχολιασμού

Posts Tagged ‘ΓΛΩΣΣΑ’

Ο άνεμος κι ο βασιλιάς (σαν παραμύθι)

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 17 Ιανουαρίου 2011

Ο Γιάννης Ζαχάρος είναι ένας εξαιρετικός νέος άνθρωπος και γιατρός. Προσπαθεί να συνδιάσει μέσα στην τρέλλα της καθημερινότητας την αγάπη του για την οικογένεια του, την επιστήμη του και τα ταξίδια, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Διαθέτει πολλά χαρίσματα και ένα από αυτά είναι η άνεση που τον διακρίνει να εκφράζεται στον γραπτό λόγο. Διαβάζοντας το παρακάτω κείμενο του, μου άρεσε τόσο πολύ, ώστε αποφάσισα να το αναδημοσιεύσω απο το ιστολόγιό του. Σημειώστε πως ο Γιάννης έχει γράψει και άλλα κείμενα, τα οποία δεν υστερούν σε τίποτα, με όσα σωρηδόν μεταφράζουν και εκδίδουν οι έλληνες εκδότες.

  βιβλιοπωλείο «χωρίς όνομα»

του Γιάννη Ζαχάρου

Όλα τα παράξενα που ακολουθούν, συνέβησαν σ’ έναν τόπο που διόλου δεν κρίνεται σκόπιμο να προσδιοριστεί, γιατί θα μπορούσε να βρίσκεται οπουδήποτε. Αυτά που θα μπορούσαν να ειπωθούν για τη συγκεκριμένη περιοχή, με κίνδυνο όμως να θεωρηθεί πως είναι μοναδική και πως εκεί φυσάει ένας διαφορετικός άνεμος, είναι ότι στα ανατολικά της υψώνεται ένα μεγάλο βουνό, στις ρίζες του οποίου ξεδιπλώνονται τετραγωνισμένα αγροκτήματα με σκόρπια λιόδεντρα και στάχυα στραμμένα προς την ίδια κατεύθυνση· από το οροπέδιο στα βόρεια κελαρύζει ένας ποταμός προς την εύφορη γη στα δυτικά, την κατάσπαρτη με οπωροφόρα δέντρα και λαχανόκηπους, και τριγύρω από τη στεριά, σαν λαμπερό δαχτυλίδι αρραβώνων, ξαπλώνει ήρεμο ένα πέλαγος, γεμάτο με υδρόβια ζωντανά και ψαροκάικα με ευτυχισμένους ψαράδες, κοκκινωπούς από τον ήλιο και ψημένους στην αλμύρα. Αν μάλιστα υποθέσουμε πως μπορείς να δανειστείς τα φτερά ενός γερακιού για να πετάξεις ψηλά, θα παρατηρούσες μικρές αγροικίες, σκορπισμένες μέσα στους κάμπους, με κοκκινωπά κεραμίδια να καλύπτουν τις στέγες και τοίχους βαμμένους στο κατάλευκο λευκό του αφράτου χιονιού, για να ανακλάται το φως του ήλιου και να διατηρούνται τα δώματα δροσερά.

Επιπρόσθετα, όλα τα παράξενα που ακολουθούν, συνέβησαν σε μία στιγμή του χρόνου, που και αυτή δεν κρίνεται σκόπιμο να προσδιοριστεί, γιατί εκείνη η μέρα δεν είχε ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία αυτού του ακαθόριστου τόπου, καθώς κανείς σημαντικός δεν απεβίωσε, ούτε σοφά λόγια ειπώθηκαν, μήτε κανένα ανδραγάθημα έλαβε χώρα.

Σε εκείνον λοιπόν τον τόπο, εκείνη τη στιγμή του χρόνου, ο άνεμος ξάφνιασε το πέλαγο και μαζί και τη στεριά μα και όλα τα ζωντανά· ενώ, από την προηγούμενη νύχτα, φυσούσε ένας ήρεμος βοριάς, μια δροσερή τραμουντάνα, ο άνεμος στριφογύρισε άξαφνα, άτσαλα και γρήγορα γύρω από τον εαυτό του, σαν μια σβούρα παιδική στο σβήσιμο των στροφών της· σταμάτησε να κινείται για λίγο και μετά ξεκίνησε πάλι, με κατεύθυνση από το νότο προς το βορά, αυτή τη φορά δυνατός, ταχύς και ακριβής σαν βέλος ριγμένο από ήρωα ημίθεο που θα σχίσει μία Στυμφαλίδα όρνιθα στα δυο· ύστερα καμπύλωσε δυτικά μασκαρεμένος σε ένα δυνατό Λεβάντε, και επέστρεψε πίσω πάλι, προς τα εκεί που η πυξίδα είναι ταγμένη να βλέπει σ’ ολάκερο το βίο της.

Αυτή η απρόβλεπτη συμπεριφορά του ανέμου δεν πέρασε από κανέναν και από τίποτα απαρατήρητη· τα σύννεφα άρχισαν να θρηνούν, επειδή χάλασαν τα σχήματά τους, και βάλθηκαν να μαζεύουν τα σκορπισμένα ρετάλια τους από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα· τα πουλιά κλαψούριζαν, γιατί έχασαν το δρόμο τους μέσα στα υπολείμματα των σύννεφων, και έπεφταν το ‘να πάνω στ’ άλλο τραυματίζοντας τα φτερά τους· τα κύματα καυγάδιζαν για το ποιο έχει προτεραιότητα, συγκρούονταν μεταξύ τους και έσπαγαν μεσοπέλαγα προτού φτάσουν στην ακτή· οι ψαράδες πίστεψαν πως ξέσπασε μπουρίνι και πιάσανε τα κουπιά για να γυρίσουν στα λιμάνια· τα στάχυα έχασαν τον προσανατολισμό τους και τα καλοφροντισμένα αγροκτήματα έμοιασαν τότε αχτένιστα.

Ο άνεμος, μετά το παιχνίδισμά του, που διέκοψε τη μονοτονία της ρότας του, εγκατέλειψε το υψομετρικά χαμηλό του σκίρτημα που δρόσιζε τα κουρασμένα πόδια των αγροτών, ανέβηκε ψηλά σαν ένας μικροσκοπικός τυφώνας κι έφτασε ίσαμε την κορυφή της ελιάς στη βορινή γωνιά της αυλής, δίπλα στο πηγάδι, όπου κούρνιαζε ένα ζευγάρι αποδημητικών πουλιών· στέκονταν πάνω στο κλαδί, γραπωμένοι γερά με τα μικρά γαμψά νυχάκια και ταράχτηκαν από τη μικρή ρουφήχτρα που τους διέκοψε τη συζήτηση.

«Ο αέρας παρανόησε μου φαίνεται», τιτίβισε το αρσενικό του ζεύγους, που μόλις είχε συναντήσει το θηλυκό μετά από μία εξουθενωτική διαδρομή πάνω από το βουνό και είχε σταθεί πλάι της να ξαποστάσει. «Αφέθηκα να με ταξιδέψει στις ριπές του και ζαλίστηκα από το λίκνισμά του», συνέχισε. «Έχει σαλέψει, θαρρώ, ο δυστυχής ο άνεμος, κι είναι από τη μοναξιά του υποθέτω».

Το θηλυκό παρέμεινε αμίλητο· ήταν βυθισμένο στις σκέψεις του, όπως όφειλε και όπως της έπρεπε, καθώς τα θηλυκά είναι που στοχάζονται και μετά πράττουν ενώ τα αρσενικά είναι που πράττουν και μετά στοχάζονται· έτσι ήταν τα πράγματα εκείνη την περασμένη εποχή και μάλιστα εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή, την ξεχασμένη από αυτούς που διαφεντεύουν το παρελθόν, τους ιστορικούς μελετητές.

Το αρσενικό συνέχισε: «Μάλλον μπερδεύτηκε ο δυστυχής ο άνεμος και στριφογύρισε ως εδώ πάνω. Βλέπεις; Έχει φουσκονεριά σήμερα και τα βουνά μοιάζουν να βυθίστηκαν και να χαμήλωσαν και τα δέντρα φαντάζουν ψηλότερα». Ύστερα κάθισε και σκέφτηκε τα λόγια που ξεστόμισε και τα βρήκε ποιητικά· του άρεσαν πολύ. «Σίγουρα θα μπερδεύτηκε… σίγουρα… θα στοιχημάτιζα και δύο πούπουλα της ουράς μου».

Αυτά τα τιτιβίσματα συμπλήρωσε, χωρίς να μπορεί να σκεφτεί πως τα πιο όμορφα λόγια είναι τα σύντομα κι αυθόρμητα, κι πως άμα πλατειάσουν καταντούν άσημα κι ανόητα. Μετά σώπασε και καμάρωσε για το λυρισμό των λεγόμενών του, μα το θηλυκό δεν του έδωσε τη δέουσα σημασία και το αρσενικό πικράθηκε, καθώς πίστευε πως η αγάπη αποδεικνύεται, κορυφώνεται και συντηρείται με λόγια αποδοχής και ενθάρρυνσης. Σταμάτησε τότε να προσμένει μια επιβράβευση για τα όσα ψέλλισε, που τα νόμισε σοφά, στράφηκε και κοίταξε ευθεία στον ορίζοντα, πέρα, καταμεσής στο πέλαγος, όπου δεν συνέβαινε τίποτε το ασυνήθιστο· ένα σμήνος από γλάρους ακολουθούσαν ένα ψαράδικο λαχταρώντας να βάλουν στο στόμα τους κάτι από τη λεία του· τρία σύννεφα σχημάτιζαν μια ιπτάμενη φλοκάτη και ταξίδευαν προβληματισμένα, συνομιλώντας ψιθυριστά για τα περίεργα του ανέμου.

«Μήπως δε μ’ αγαπάς;», ρώτησε το αρσενικό, και αμέσως μετάνιωσε για τον τρόπο που μίλησε επειδή φανέρωνε ηττοπάθεια και, αν μη τι άλλο, χαμηλή αυτοεκτίμηση.

«Σ’ αγαπώ», απάντησε η θηλυκιά, και, αν δεν ήταν απορροφημένη στους προβληματισμούς της, θα πρόσθετε πως η αγάπη δε χρειάζεται λόγια για να δηλωθεί η παρουσία της, γιατί πάντα είναι αντιληπτή και την νιώθεις άμα υπάρχει· και θα του έλεγε ακόμη, πως άμα ρωτάς για μια αγάπη που δε σου φαίνεται και δεν καταλαβαίνεις την παρουσία της, τότες δεν είναι αγάπη αυτό που λαμβάνεις.

«Ναι, μα δε ριγείς όταν σε αγγίζω», επέμεινε απερίσκεπτα το αρσενικό.

«Δεν είναι όλες οι αγάπες ίδιες», απάντησε εκείνη.

Δεν είναι όλες οι αγάπες ίδιες, επανέλαβε το αποδημητικό από μέσα του, και θαύμασε την συμβία του για τα βαρύγδουπα λόγια της. Τι στην ευχή σημαίνει αυτό, αναρωτήθηκε μετά, κι έκανε να πετάξει για να αποσοβήσει το σφάλμα που διέπραξε, το ν’ ανοίξει δηλαδή μια συζήτηση επιπέδου με την πολύξερη αγαπημένη του, μα τον σταμάτησε το άκουσμά της:

«Είναι θλιμμένη η κοπέλα», είπε το θηλυκό. «Την κοιτώ μισή μέρα, από τη στιγμή που έφυγες. Κάθεται εκεί κάτω στην αυλή και τη μία σφουγγίζει τα μάτια της, την άλλη τη μύτη της. Πέταξα κοντά της μα δε με κοίταξε, ούτε εκείνη ούτε ο σύντροφός της. Κάθισα στον ώμο της και δεν ενοχλήθηκε κανείς από τους δύο».

Το αρσενικό ξαφνιάστηκε από την τόλμη της συντρόφου του· ήταν αρχή τους να μην πλησιάζουν σε ανθρώπους· «οι άνθρωποι είναι απρόβλεπτοι» είχαν συμφωνήσει οι πρόγονοί τους και ήταν απαράβατη αρχή να μην τους προσεγγίζουν για κανένα λόγο. Σκέφτηκε για λίγο τα λόγια που άκουσε από το θηλυκό του και τα πήρε για πρόκληση· όφειλε να αποδεχτεί την πρόκληση τούτη, καθώς ο ανταγωνισμός των φύλων είθισται να συντηρείται και μέσα στις σχέσεις των, και, μολονότι πρόκειται περί εσφαλμένης τακτικής, είναι μία συνήθεια προπατορική που μεταλλάχθηκε σε έθιμο, ενσωματωμένο στο γενετικό υλικό των έμβιων όντων, και συντηρείται έκτοτε ως αυτοματοποιημένος μηχανισμός αντίδρασης. Άνοιξε λοιπόν τα φτερά του και άφησε το σώμα του να παρασυρθεί από το βάρος του προς τα κάτω. Στάθηκε στο πρεβάζι του παραθύρου, πάνω στη γλάστρα με τους πανσέδες, πίσω από την κοπέλα με τα μακριά, τα μαύρα μαλλιά. Δίστασε αλλά όφειλε να το κρύψει, καθώς πίστευε πως ο δημιουργός όρισε την ανδρεία ως προτέρημα των αρσενικών και άφησε τη σοφία ως απομεινάρι για τα άβουλα θηλυκά. Πέταξε στον ώμο της γυναίκας επιφυλακτικά και κορδώθηκε σαν έβλεπε να μην κινδυνεύει. Στάθηκε για λίγο, οσμίστηκε τις μυρωδιές της γυναίκας και επέστρεψε στο κλαδί τους.

«Μυρίζουν τα μαλλιά της γιασεμί», είπε στο θηλυκό, και το είπε ψιθυριστά, λες και ήταν της κοπέλας μυστικό που δεν έπρεπε να αποκαλυφθεί.

«Και γαρύφαλλο μυρίζει και ρόδο», συμπλήρωσε εκείνη.

Και τούτο το πήρε σαν πρόκληση και πήγε να το επιβεβαιώσει.

«Έχεις δίκιο· και γιασεμί μυρίζει και γαρύφαλλο και ρόδο», ψιθύρισε σαν επανήλθε.

«Είναι θλιμμένη η δύστυχη. Κλαίει, και το αρσενικό της δεν της συμπεριφέρεται όπως πρέπει».

«Και ποιο είναι αυτό το άξεστο αρσενικό που φέρεται απρεπώς σε τούτη την πεντάμορφη;», ρώτησε το πουλί κι άρχισε να γυρίζει το κεφάλι του δεξιά κι αριστερά ψάχνοντας με το βλέμμα του ολόγυρα στο χώρο· οι κινήσεις της κεφαλής του ήταν έντονες, και τις έκανε σκόπιμα, με τρόπο επιδεικτικό, για να αποδείξει στη σύντροφό του πως τον ενδιέφεραν πραγματικά τα όσα του έλεγε.

«Τι σχέση έχει η ομορφιά με την ενδεδειγμένη συμπεριφορά;», ρώτησε εκείνη.

Το αρσενικό δεν περίμενε τούτη την ερώτηση και φάνηκε να τα χάνει. «Μα η κοπέλα τούτη δω είναι η πιο όμορφη που έχει αντικρίσει η φύση· μοιάζει με άγαλμα, σμιλεμένο από επιδέξια χέρια αρχαίου Έλληνα γλύπτη, ταλαντούχου εκ γενετής κι εμπνευσμένου με την απόλυτη ποιητική διάθεση», είπε αυθόρμητα, και η ποιητικότητά του ξάφνιασε ακόμη και τον ίδιο του τον εαυτό. Τώρα να δω τι θα μου πει, σκέφτηκε, και ένα αίσθημα περηφάνιας γουργούρισε στο πουπουλένιο του στήθος.

«Το να κάνει κανείς αυτά που πρέπει είναι συνυφασμένο με το ήθος του και οφείλουμε να συμπεριφερόμαστε σε όλους καλά, ευγενικά, έστω· η σωστή συμπεριφορά δεν πρέπει να καθορίζεται από τα συναισθήματα μηδέ από την εξωτερική εμφάνιση κάποιου», του απάντησε τότε εκείνη και τον αποστόμωσε.

«Μήπως να πετάξω λίγες ώρες ακόμη μπας και το αποσοβήσω κι αυτό;», ψέλλισε καταρρακωμένο το αρσενικό με τρόπο ώστε να μην ακουστεί.

«Ο σύντροφός της! Να ‘τος, ξαναγύρισε! Κοίτα!», είπε το θηλυκό.

Κοίταξε. Ο άντρας με τα ξανθοκόκκινα μαλλιά και το ηλιοκαμένο δέρμα πλησίασε την κοπέλα. Το λευκό του πουκάμισο έκανε το δέρμα του να μοιάζει πιο έντονα κόκκινο απ’ ότι ήταν στην πραγματικότητα και του πρόσθετε μια εκτυφλωτική λάμψη, μια αξιοζήλευτη αριστοκρατική πινελιά στο παρουσιαστικό του, μα αταίριαστη με την άκομψη συμπεριφορά του. Γονάτισε μπροστά στην πανέμορφη γυναίκα και της είπε πολλές άγνωστες λέξεις, και μετά ακούμπησε το χέρι του στο πόδι της και έψαξε με το βλέμμα του το πρόσωπό της συνεχίζοντας να ψελλίζει άγνωστες συλλαβές. Ύστερα του είπε κι εκείνη μερικές άγνωστες λέξεις κι εκείνος στη συνέχεια σηκώθηκε απότομα, χτύπησε τα χέρια του με βία πάνω στο κεφάλι του και απομακρύνθηκε θυμωμένος· ίσως να ‘κλαιγε κι αυτός, μα, κι αν το έκανε, το έκρυβε επιμελώς.

Το αρσενικό δεν κατάλαβε τίποτα απ’ όσα έβλεπε, μα ντράπηκε να το πει, κι έψαξε να βρει έναν τρόπο να αποφύγει τούτο το άσκοπο παιχνίδι της συντρόφου του με τους ανθρώπους.

«Θα πάω να δω αν ο άνεμος ήρθε στα συγκαλά του», είπε στο τέλος, μα το θηλυκό άπλωσε το φτερό της και διέκοψε την πτητική του προσπάθεια στη γέννησή της.

«Κατάλαβες τι έγινε; Μάλλον, εκείνη του λέει πως θα φύγει κι εκείνος θύμωσε γιατί δε θέλει να την χάσει».

«Μου φάνηκε πως δάκρυα γέμισαν τα μάτια του», απάντησε το αρσενικό και δάγκωσε το ράμφος του όταν κατάλαβε πως είχε αρχίσει να συμμετέχει στο άσκοπο παιχνίδι.

«Έτσι είναι οι άνθρωποι. Κάτι της έκανε αυτός και τώρα το μετάνιωσε και δεν ξέρει πώς να πράξει».

Το αρσενικό έψαξε να βρει λίγο χρόνο για να καταλάβει και να απαντήσει· κατέβηκε στο χώμα και τσίμπησε ένα ψίχουλο· το κατάπιε με μιας και τσίμπησε άλλο ένα για να το προσφέρει στην αγαπημένη του.

«Για σένα», της είπε και της το έδωσε στο ράμφος, μα εκείνη το άφησε να πέσει.

«Πότε κάποιος είναι θλιμμένος και η θλίψη του γίνεται θυμός; Να δεις που κάτι της έκανε τούτος εδώ και τώρα ζητά συγχώρεση με δάκρυα, μα όταν δεν παίρνει την απάντηση που θέλει θυμώνει από την απελπισιά του. Ποτέ δεν περίμενα να δω τόσο ανώριμη συμπεριφορά από έναν άνθρωπο!»

Ο άντρας ξαναπλησίασε τη γυναίκα· της είπε μόνο μια άγνωστη λέξη, εκείνη του είπε άλλη μία, μόνο μία, και εκείνος κλείστηκε στο σπίτι.

«Βλέπεις τώρα τι έγινε; Οι λέξεις τους μειώθηκαν. Στην αρχή έλεγαν πολλά μα τώρα μόνο μία κουβέντα ο καθένας. Το πράμα φτάνει στο τέλος του. Μάλλον του είπε πως θα φύγει».

«Φεύγουνε τα θηλυκά;»

«Όλοι φεύγουνε».

«Εσύ γιατί δε φεύγεις;»

«Δε με κυνηγάει κανείς».

«Ο χειμώνας είναι κοντά και θα μας κυνηγήσει. Πρέπει να φύγουμε. Δεν το καταλαβαίνεις; Είμαστε οι τελευταίοι που απομείναμε».

«Δε φεύγω ακόμα. Πρώτα να φύγει η κοπέλα· θέλω να δω πού θα πάει· θέλω να ξέρω πού πάνε οι άνθρωποι άμα χωρίζουν. Άλλωστε, με την παρατήρηση μαθαίνεις».

«Δε σε καταλαβαίνω», απάντησε το αρσενικό. «Δεν έχουμε χρόνο. Ήρθε η στιγμή να αφήσουμε τον τόπο τούτο και να πετάξουμε στο χειμερινό λημέρι μας. Δεν είναι για μας τα παιχνίδια των ανθρώπων».

Η θηλυκιά του έριξε ένα βλέμμα απαξίωσης που τον χτύπησε δυνατότερα και από σκάγια κυνηγητικού όπλου. «Πόσο στενόμυαλη σκέψη! Άκουσέ με! Οι άνθρωποι δε φεύγουν το χειμώνα· μένουν στο ίδιο σπίτι και τους ζηλεύω γι’ αυτό. Κάτι ξέρουν αυτοί περισσότερο από εμάς. Γι’ αυτό θέλω να τους παρατηρήσω και να μάθω».

«Πάμε να φύγουμε…»

«Σε παρακαλώ! Η κοπελιά είναι θλιμμένη και εγώ υπέθεσα γιατί· αρχίζω να τους καταλαβαίνω τους ανθρώπους, μα θέλω να επιβεβαιωθώ πως έχω δίκιο και να δω τι θα απογίνει στη συνέχεια».

Το αρσενικό θύμωσε μα δεν ήξερε ούτε από βία μήτε από παρακαλετά. Φούσκωσε, ξεφούσκωσε τα πνεμόνια του, και, βλέποντας πως δε θα βρει προκοπή, βάλθηκε να σκεφτεί ένα σχέδιο για το πώς να σταματήσει τον άνεμο ελπίζοντας να κερδίσει λίγο χρόνο για την καλή του. Στοχάστηκε· δεν είχε ξαναστοχαστεί· το έκανε όπως είχε δει τη σύντροφό του να κάμει φορές πολλές τους τελευταίους μήνες που συζούσαν· έκλεισε τα μάτια του για να συγκεντρωθεί και άφησε το θυμικό του ελεύθερο προσδοκώντας να τον οδηγήσει κάπου. Και τότε ήρθαν στο μυαλό του όλες μαζί οι εκδοχές και οι δυνατότητες σαν πολλές κόκκινες κλωστές δεμένες στην ανέμη τυλιγμένες, που ο ίδιος έπρεπε να τις ξεμπλέξει προκειμένου να βρει την άκρη· τις κοίταξε μία προς μία και στο κεφάλι του μέσα πήρε μορφή ένα σχέδιο, που του φάνηκε καλό για να πορευτεί μαζί του και να επιδιώξει την επίτευξή του. Κατέβηκε στον ώμο της κοπέλας, και, γοργά γοργά, έτριψε την κοιλίτσα του και το εσωτερικό μέρος των φτερών του στα μαλλιά της, για να πάρει τις μυρωδιές της. Η κοπέλα τρόμαξε και έκανε να αμυνθεί, μα το αρσενικό ήταν προετοιμασμένο από τις ουσίες του κινδύνου και της ετοιμότητας που, λένε, πως σκορπίζει ο σοφός εγκέφαλος στο αίμα για να προετοιμάσει τα ζωντανά για αγώνα ή για φυγή· το αρσενικό δεν το ‘χε να παλέψει· τράπηκε σε φυγή, άτακτη μα προμελετημένη· πέταξε γρήγορα ανοδικά, για να απαντήσει τον άνεμο και να ολοκληρώσει το σχέδιό του. Πετάρισε τα φτερά του δυνατά κι ανέβηκε ψηλά για να πάρει φόρα, και, ύστερα, αφέθηκε στο θερμό ρεύμα να τον ταξιδέψει χωρίς να φτεροκοπά, για να μη σπαταλά ενέργεια.

Λαχταρούσε να συναντήσει τον άνεμο, γιατί όσα πουλιά τον είχαν απαντήσει στο πέταγμά τους είχαν να λένε ιστορίες πολλές και γίνονταν το επίκεντρο του σμήνους σαν τις εξιστορούσαν· έλεγαν πως τα στοιχεία της φύσης δεν έχουν καθορισμένη μορφή αλλά πως, για χάρη της αναπάντεχης συνάντησης, μεταμορφώνονταν σε ανθρώπους για να φανούν τρομαχτικά, καθότι ο άνθρωπος είναι η πιο αναγνωρίσιμη και η πλέον φοβερή και τρομερή μορφή στην πλάση· έλεγαν επίσης πως ο άνεμος γινόταν ένας πανύψηλος και ιδιαίτερα ευτραφής γέροντας με μαλλιά και γένια μακριά, λευκά σαν τον αφρό στο ξέσπασμα του κύματος· το βλέμμα του ήταν αδύνατο να σταθείς και να το αντικρίσεις –πετούσε αστραπές και φεγγοβολήματα στα χρώματα του ουράνιου τόξου· η φωνή του ήταν βαθιά σαν από απύθμενο φαράγγι και τα λόγια του ξεστομίζονταν αργά, κελαρυστά, σαν ποταμού κύλισμα ανάμεσα σε βράχους. Τέτοια φοβερά είχε ακούσει και ζήλευε τη δόξα και τις τιμές των ομοίων του, που κατάφεραν να επιβιώσουν από το συναπάντημα και είχαν το θάρρος να γυρίσουν στη φωλιά για να τα περιγράψουν. Και τώρα ήλπιζε πως θα είχε την ευκαιρία τη δική του.

Δε χρειάστηκε να ψάξει πολύ· με το πλαϊνό του ματιού του είδε ένα σύννεφο με μορφή μεγαλόσωμου λιονταριού που πετούσε πιο γρήγορα από τα άλλα· πρόλαβε και στάθηκε μπροστά του και, καθώς το σύννεφο τον προσπερνούσε, έτριψε με τα φτερά του την παχουλή κοιλίτσα του για να σκορπίσει ολόγυρα τις μυρωδιές της κοπέλας. Το σύννεφο συνέχισε να γλιστρά για λίγο και μετά σταμάτησε, φανερά ενοχλημένο. Λίγες τούφες ξεκόπηκαν από τη χαίτη και συνέχισαν το δρόμο τους, μα σύντομα σταμάτησαν κι αυτές· έμοιαζαν με τολύπια από βαμβάκι που ξέφυγαν και συνέχισαν να αιωρούνται στο πουθενά, κοιτώντας τριγύρω σαν συνοδοιπόροι που μπέρδεψαν τις διασταυρώσεις των μονοπατιών· ήταν ένα θέαμα πρωτόγνωρο, και το αρσενικό πτηνό, εκστασιασμένο, το επιβράβευσε μ’ ένα επιφώνημα θαυμασμού αλλά κι ένα ασυγκράτητο γέλωτα που του ‘ρθε αυθόρμητα καθώς παρατήρησε το λιοντάρι που είχε απομείνει χωρίς χαίτη, φαλακρό! Ξάφνου, μέσα από τον κύριο κορμό του άσπρου όγκου, ξεπρόβαλε μία μορφή και ο γέλωτας σταμάτησε με μιας. Δεν είχε σαφή χαρακτηριστικά αλλά ήταν τρομακτική σε μέγεθος και δύναμη. Σιγά σιγά άρχισε να μορφοποιείται· έγινε σαν άνθρωπος -αυτό το τρομερό πλάσμα που το φοβάται κάθε γήινο ζωντανό με στοιχειώδη λογική· ακόμη και ο άνθρωπος φοβάται το συνάνθρωπο-, μα ο άνθρωπος που εμφανίστηκε μπροστά στο αρσενικό δεν είχε καμιά σχέση με όσα το πουλί είχε ακούσει· ήταν σαν έναν άντρα λεπτό, αψηλό και δυνατό, με κοντά μαύρα μαλλιά και πρόσωπο νεανικό κι αμούστακο αλλά με σώμα ευλύγιστο, που, μόλις εμφανίστηκε, αμέσως καμπυλώθηκε σαν να ήταν μπαλαρίνα που ξεπρόβαλε μέσα από κάποια λίμνη των κύκνων· το βλέμμα του ήταν σαν εφήβου –το ίδιο πάθος ακτινοβολούσε, την ίδια ασυγκράτητη ορμή, κι έμοιαζε –ο θεός να συγχωρέσει την ασέβεια του πουλιού- αλλοπαρμένο.

Ο άνεμος κοντοστάθηκε και άρχισε να οσμίζεται το πτηνό.

«Τι είσαι συ; Πετούμενο με μυρουδιά γιασεμιού, γαρούφαλλου και ρόδου δεν έχω ματαδεί», είπε στο μικρό πουλί.

Η φωνή του ήταν λεπτή και σφύριζε ενοχλητικά. Τα φαράγγια δε βγάζουν τέτοιους ήχους, σκέφτηκε το αρσενικό και του ‘ρθε μια ακατανίκητη επιθυμία να γελάσει και πάλι, γιατί κατάλαβε πως όσοι κόμπαζαν μέχρι τότε, πως είχαν, τάχα, απαντήσει τον άνεμο, ψεύδονταν για χάρη μιας περιστασιακής δόξας και τιμής που δεν την δικαιούνταν –θα τους ξεμπρόστιαζε στην πρώτη ευκαιρία.

«Ρώτησα κάτι! Τι είσαι ‘συ ποταπό πετούμενο περιχυμένο με μυρουδικά; Μήπως δραπέτευσες από την κατσαρόλα;», είπε πάλι ο άνεμος και άρχισε να χαχανίζει.

Το αρσενικό ξαφνιάστηκε με την παιδιάστικη ανωριμότητα του ανέμου και κατάλαβε πως δε θα ‘ταν δύσκολο να χειραγωγήσει τούτο το στοιχειό καθ’ όπως ήθελε· άρπαξε τη μοναδική ευκαιρία που του δινόταν· ήταν, αποδεδειγμένα πλέον, το μοναδικό ζωντανό στην ιστορία της φύσης που κατάφερνε να κοπάσει τον άνεμο με μία του κίνηση. Χωρίς να χάνει χρόνο του είπε παρακαλετά: «Αγέρα, εσύ, που τίποτα δε σε σταματά και διεισδύεις παντού, εσύ που ταξιδεύεις σε ολάκερη την πλάση και ξέρεις από ωκεανούς και ηπείρους, κι απ’ όλα ξέρεις δηλαδή, για πες μου κάτι αν το θες. Μπορείς να τρυπώσεις στις καρδιές των ανθρώπων και να μάθεις τα μυστικά τους;»

Ο άνεμος συνέχισε να περιεργάζεται το μικρό πετούμενο και σαν το αναγνώρισε, αμέσως κατάλαβε το κόλπο· γέλασε με την καρδιά του και είπε: «Χαράς το κουράγιο σου μικρό και άφοβο που βρήκες τον τρόπο να με ξεγελάσεις και έχεις και το θάρρος να αψηφάς τη δύναμή μου», του απάντησε. «Γίνε συγκεκριμένος και πες μου τι θες, γιατί έχω δρόμο να διανύσω», συμπλήρωσε ο άνεμος και φάνηκε διατεθειμένος να συζητήσει με ένα πλάσμα που η φύση όρισε ως κατώτερό του, κι ήταν αυτό από μόνο του ένα θαύμα, καθώς στη φύση ο δυνατότερος είναι ο επικρατέστερος, οι συνδιαλλαγές με τους αδύναμους δεν έχουν θέση και οι πονηριές δεν επιτρέπονται, αν και ενίοτε αποδίδουν, καθ’ όπως φάνηκε, άμα κάποιος τις χρησιμοποιήσει με σύνεση και σοφία ή με θράσος και καπατσοσύνη.

Το πουλί πήρε μια μεγάλη ανάσα, για να τα πει τα όσα ήθελε με μιας, χωρίς να χρονοτριβεί: «Είναι κοντά μία μέρα που η σύντροφός μου έχει γραπωθεί σε ένα κλαδί και δεν λέει να ‘ρθει να ταξιδέψει μαζί μου και μαζί σου. Φοβάμαι αγέρα ταξιδευτή γιατί πρέπει να φύγουμε, αλλιώς θα χάσουμε το σμήνος μας στο ταξίδι στο νότο. Παρακολουθεί, λέει, ένα θηλυκό άνθρωπο που κλαίει ολημερίς κι ολονυχτίς και αναρωτιέται τι συμβαίνει. Ό,τι και να της πω δεν με ακούει. Θα ξωμείνουμε άνεμε και θα παγώσουμε στα χιόνια του χειμώνα.»

«Είναι όμορφη η σύντροφός σου;»

«Η ομορφότερη είναι, μα τι το θες; Είναι άμυαλη καθώς φαίνεται».

«Και τι θες από εμένα δύστυχο αποδημητικό;»

«Θέλω να αφουγκραστείς τον άνθρωπο και να πεις στη σύντροφό μου τι του συμβαίνει για να ικανοποιήσεις την θηλυκιά της περιέργεια, ώστε να δεχτεί να πετάξει μαζί μου και μαζί σου στο χειμερινό μας καταφύγιο. Κι εγώ έχω μια περιέργεια, θα σου ‘μαι ειλικρινής, γιατί ο θηλυκός άνθρωπος είπε στον αρσενικό πως φεύγει».

«Φεύγουνε ορέ τα θηλυκά μοναχά τους;»

«Τι να σου πω εγώ αγέρα μου πολυταξιδεμένε; Δεν έχω καταλάβει το πώς σκέφτονται τα θηλυκά και τι είναι ικανά να επιτύχουν. Εγώ είμαι ένας αδαής, με γνώσεις αρκετές να ψάξω το νερό μου και την τροφή μου και ουχί για περισσότερα. Ο σκοπός της ζωής μου είναι να επιβιώσω, όχι να γίνω μέγας και τρανός. Είμαι ένα ταπεινό αποδημητικό και τίποτα παραπάνω. Το μόνο που θέλω τώρα δα, είναι να πάρω μαζί μου τη συμβία μου, για να φύγουμε μαζί σου όσο είναι καιρός. Μονάχα αυτό με ενδιαφέρει.»

Ο άνεμος μειδίασε και έριξε ένα λοξό βλέμμα στο πουλί γεμάτο απέχθεια. «Δύστυχο πετούμενο, αν η τεράστια μετριοπάθειά σου μετουσιωνόταν στον ίδιο βαθμό σε φιλοδοξία, αν δε σε ενδιέφερε μονάχα το να επιβιώσεις όπως όπως, αν είχες την προσοχή στραμμένη και σε άλλα ενδιαφέροντα, όπως το να μαθαίνεις από τους ανθρώπους, τότε θα ήξερες περισσότερα και θα βοηθούσες εσύ τη σύντροφό σου».

Το πουλί κατάλαβε πως το σχέδιό του θα πετύχαινε· είχε καταφέρει να φανεί αφελής στα μάτια του ανέμου και να κερδίσει τη συμπόνια του· και το κυριότερο, μόλις είχε καταφέρει να εξάψει την περιέργεια του ανέμου. Από νεογέννητο ακόμη, από τότε που ήταν καθηλωμένο στην ξύλινη φωλιά και τιτίβιζε με το στόμα ανοιχτό αναμένοντας το τάισμα από τους γονιούς του, ένιωθε τον άνεμο να αλλάζει συνέχεια τη ρότα του, να διεισδύει παντού απρόσκλητος, άλλοτε σιωπηλά και ύπουλα, κι άλλοτε με ορμή και βία, και να στριφογυρνά ανάμεσα στα ζωντανά και στ’ άψυχα ως δροσερό αεράκι χωρίς να γίνεται αντιληπτός. Μέχρι πρότινος, θεωρούσε πως ο άνεμος είναι απλώς ένα στοιχείο της φύσης, που, εκμεταλλευόμενο τη δύναμή του, έπραττε ό,τι του ‘ρχόταν στο μυαλό αδιαφορώντας για τους αδύναμους, ως είθισται δηλαδή να κάνουνε οι δυνατοί· τώρα, που τον συζήτησε κατά πρόσωπο, κατάλαβε πως το αφεντικό των ουρανών δεν έστεκε καλά στα λογικά του, ήτανε σαλεμένος, και είχε περιέργεια μεγάλη· γι’ αυτό έκανε ό,τι έκανε τόσα και τόσα χρόνια, γι’ αυτό τρύπωνε παντού, για να μαθαίνει τα μυστικά των άλλων, αυτά που δεν μπορούν να ειπωθούν σε τρίτους.

«Οδήγησέ με», πρόσταξε ο άνεμος και μεταμορφώθηκε σε μαύρη καλλονή-ένα άλογο μεγάλο, όμορφο και δυνατό, με μία λευκωπή κηλίδα στη μουσούδα, γεμάτο καλοσύνη, πασίγνωστο στις παλαιές γενιές των ανθρώπων μα όχι και στο μικρό αποδημητικό, που τους ώμους του βάραιναν μόνο λίγα χρόνια ήρεμου βίου ταγμένα στην αναζήτηση τροφής και νερού.

Το πουλί σκαρφάλωσε με δυσχέρεια απάνω του, απορώντας με τη λανθασμένη σκέψη του ανέμου να γίνει άλογο προφανώς θεωρώντας, εσφαλμένως, ασυζητητί, πως τα πουλιά έχουν μια μορφή εξοικείωσης με τα τετράποδα. Σα σκαρφάλωσε στη ράχη, εντυπωσιάστηκε τα μέγιστα και κατάλαβε πως ο άνεμος δεν ήταν μονάχα ξέχειλος από περιέργεια αλλά είχε κι άλλα κουσούρια, μεταξύ των οποίων και μια μεγάλη υπεροψία αλλά και μία αδικαιολόγητη διάθεση να εντυπωσιάσει· αδικαιολόγητη, σκέφτηκε το αρσενικό, γιατί ο άνεμος είναι ήδη τρανός και θεοποιημένος, αναγνωρίσιμος και σεβάσμιος απ’ όλα τα ζωντανά μα και τα άψυχα, κι έχει πολλά περισσότερα απ’ όσα θα τολμούσε να επιθυμήσει κάθε θνητό πλάσμα· ίσως τελικά ο άνεμος να μοιάζει περισσότερο απ’ όσο νόμιζα με τον άνθρωπο, συμπέρανε το μικρό πουλί και βολεύτηκε με ασφάλεια πάνω στη σέλα, που φτιάχτηκε στη στιγμή από δύο πάλλευκα σύννεφα, νεογιλά, συνδεδεμένα στέρεα αναμεταξύ τους με δώδεκα ακτίνες του ήλιου· πιάστηκε γερά από ένα διχαλωτό χαλινάρι, που έφτιαξε ο άνεμος χρησιμοποιώντας την ουρά ενός περαστικού χελιδονιού, καταδικασμένου να γκρεμιστεί στο πέλαγος, και το ταξίδι τους ξεκίνησε ξαφνιάζοντας για πολλοστή φορά τη φύση.

Το παράξενο και αταίριαστο ζευγάρι, θαρρείς επινοημένο από έναν ελαφρόμυαλο άνδρα, που καμώνεται πως είναι συγγραφέας επειδή σκαρφίζεται τέτοια παράλογα συνταιριάσματα, από τα νότια καμπύλωσε στην ανατολή, και από εκεί ανέβηκε στο βορά πετώντας χαμηλά στο έδαφος. Ένας τσοπάνης στην πλαγιά του λόφου, εκεί που αγκυροβολούσε το ανατολικό βουνό στο έδαφος, άνοιξε την πουκαμίσα του για να δροσιστεί και σήκωσε το χέρι του για να σκουπίσει τον ιδρώτα που έσταζε στο μέτωπό του· στο πουλί, του έμοιασε σαν χαιρετισμός καλωσορίσματος· στο κτήμα, δίπλα στο ασβεστωμένο σπίτι της κοπέλας, οι αγρότες που αναμόχλευαν το ξερό χώμα ξεφύσηξαν με ανακούφιση υποδεχόμενοι τη δροσερή αύρα που συμπαρέσυρε προσωρινά την κόπωσή τους.

«Να την αφέντη μου η κοπέλα που σου ανέφερα», είπε το πουλί στον άνεμο σαν έφτασαν στο δέντρο του. «Να την και η σύντροφός μου».

Ο άνεμος ντύθηκε την αόρατη φορεσιά του και χάθηκε από τα μάτια του αποδημητικού, όχι όμως και από τη ματιά του φαντασμένου αφηγητή· κατέβηκε στην αυλή· κοντοστάθηκε στην εξώπορτα και μπήκε μέσα στο σπίτι από τις χαραμάδες· κανείς δε θα μπορέσει ποτέ να πει τι είδε και τι αφουγκράστηκε εκεί μέσα το απρόβλεπτο στοιχείο, γιατί τίποτα γνώριμο δεν έχει την ικανότητα του ανέμου να μπορεί να διαπεράσει δυο σφαλιστά παραθυρόφυλλα και μια κλειστή ξύλινη πόρτα, εκτός ίσως από το νερό, το οποίο όμως, τη συγκεκριμένη ανιστόρητη στιγμή, ήταν απασχολημένο στο να κελαρύζει στα ποτιστικά αυλάκια, πέρα, στους πέρα κάμπους. Δεν άργησε να βγει και πάλι στο φως και στάθηκε στον ώμο της κοπέλας. Οσμίστηκε το γιασεμί, το γαρύφαλλο και το ρόδο και βόγκηξε μια πνοή λάγνα· η γυναίκα ανατρίχιασε και μετακίνησε το άριστα σμιλεμένο σώμα της στο υφασμάτινο κάθισμα. Ο άνεμος συνέχισε να οσμίζεται τον ιδρώτα της και τις ουσίες του αίματος που ξέβραζε το σώμα της μαζί του. Το αρσενικό κοιτούσε και καταλάβαινε πως ο άνεμος εκμεταλλευόταν τη δύναμή του και φερόταν ξεδιάντροπα· βεβαιώθηκε γι’ αυτό σαν είδε την μπλούζα της γυναίκας να φουσκώνει και το στήθος της να διεγείρεται. Όσο κι αν δε συμφωνούσε με τα παιχνίδια τούτα, δεν το μπόρεσε να καταπιεί τη ζήλια που ένιωσε για το στοιχειό που απολάμβανε το σφρίγος της όμορφης· φαντάστηκε την ικανοποίηση που θα ένιωθε ο άνεμος, σαν έβλεπε πώς τα χάδια του είχαν επιδράσει στο νεανικό κορμί, και η ζήλια του έγινε ακόμη πιο έντονη· αναρωτήθηκε αν αυτό το ανατρίχιασμα της γυναίκας ήταν έρωτας πραγματικός, γιατί, αν ήταν, τότε όλα τα ζωντανά θα μπορούσαν να λυγίσουν στις δεξιότητες του ανέμου· έπρεπε να δει, να παρακολουθήσει και να μάθει κι αυτό.

Ο άνεμος ολοκλήρωσε το παιχνίδισμά του και, κατευθυνόμενος προς το κλαδί, ντύθηκε τη φορεσιά πουλιού· έγινε ένα εξωτικό πουλί με πολύχρωμο λοφίο στα χρώματα του ανοιξιάτικου κάμπου, φτερά λευκά σαν να ‘ταν χιονισμένα και ουραία πούπουλα μαλακά σαν σύννεφα, γκριζωπά στην όψη· εδώ κι εκεί ήταν ζωγραφισμένες πιτσιλιές κοκκινωπές που έμοιαζαν με σάρκα γινομένου ροδάκινου και κάποιες ακόμη, λιγότερο εμφανείς, σε ανοιχτό κιτρινοπράσινο σαν την αυγουστιάτικη σταφίδα. Στάθηκε ανάμεσα στο ζευγάρι των πουλιών, κορδώθηκε για να εντυπωσιάσει και καλησπέρισε τη θηλυκιά. Το αρσενικό ταράχτηκε μα σαν άκουσε τη φωνή του πουλιού αναγνώρισε τον άνεμο.

«Τι έχεις να μας πεις άνεμε ταξιδευτή;», ρώτησε.

«Δεν είμαι άνεμος εγώ δίχρωμε ξάδερφε με το λευκό το φρύδι», απάντησε ο άνεμος υποτιμητικά. «Στέκομαι από το πρωί σε εκείνη την ελιά απέναντί σας και κοιτώ την γυναίκα μία να σφουγγίζει τα μάτια της και μία τη μύτη της. Προσπαθούσα να καταλάβω τι της συμβαίνει γιατί άμα παρατηρείς τους ανθρώπους μαθαίνεις».

Το θηλυκό εντυπωσιάστηκε από τα λεγόμενα του νεοφερμένου και παρατήρησε πως μοιράζονταν κοινές ανησυχίες και προβληματισμούς παρόμοιους. Το αρσενικό ξαφνιάστηκε και θυμήθηκε πως, όταν επέστρεψε από τη μικρή του περιήγηση στο πλάι της συντρόφου του, εκεί, στην αρχή τούτης της ταπεινής ιστορίας, είχε νιώσει τον άνεμο να σκαρφαλώνει ανάμεσά τους σαν ένα δροσερό στριφογύρισμα· ίσως ο άνεμος να στεκόταν πράγματι εκεί, καθώς είπε, απέναντί τους και να τους παρακολουθούσε για λόγους που το μικρό πουλί δεν μπορούσε να κατανοήσει.

Ο άνεμος, απευθυνόμενος στο μικρό πουλί, συνέχισε: «Έβλεπα τη συντρόφισσά σου να παρατηρεί κι εκείνη, όπως κι εγώ, και να στοχάζεται προβληματισμένη, και τώρα, που έμαθα τι συμβαίνει στη γυναίκα, ήρθα να ανταλλάξουμε απόψεις και να μοιράσουμε εμπειρίες, ώστε να μάθουμε καλύτερα τους ανθρώπους προτού φύγουμε για το νοτιά».

«Θα φύγεις κι εσύ;», ρώτησε το θηλυκό το πλουμιστό πουλί, με ενδιαφέρον που αντικατοπτρίστηκε στο λάγνο βλέμμα της, και η καρδιά του αρσενικού δέθηκε θαρρείς κόμπο γόρδιο, που απαιτούσε το σπαθί ενός γενναίου βασιλιά για να τον κόψει και να λυτρώσει το μικρό πετούμενο από την ταραχή· αυτή θα ‘ταν μια ακραία λύση, οριστική μα αιματηρή, μα ήταν μάταιο να την επιζητήσει το αρσενικό, καθώς η αιφνίδια εμφάνιση ενός γενναίου βασιλιά που δίνει ακραίες λύσεις με το σπαθί του είναι αλλουνού συγγραφέα μοχθηρό τερτίπι.

Ο άνεμος απάντησε: «Όλοι θα φύγουμε, προτού μας βρει ο χειμώνας. Οι άνθρωποι ξέρουν πώς να προφυλαχτούν αλλά εμείς δε μάθαμε ακόμη. Ίσως τον επόμενο χρόνο εγώ να ξέρω· νιώθω σχεδόν έτοιμος. Το αποδημητικό που θα καταφέρει να μείνει ξοπίσω και να επιβιώσει από τις κακουχίες του χειμώνα, θα πρέπει να οριστεί βασιλιάς με όλες τις δόξες και τις τιμές που πρέπουν στους αξιοθαύμαστους ήρωες».

Το θηλυκό συγκατάνευσε με τρυφερότητα, που έκανε την ταραχή του αρσενικού να μοιάζει με ηφαίστειο λίγο προτού φτύσει λάβα καυτή. «Έχεις δίκιο. Το αποδημητικό που θα ξωμείνει και θα επιβιώσει θα πρέπει να οριστεί βασιλιάς», επανέλαβε εκείνη, και το βλέμμα της έμεινε να αιωρείται στην εικόνα μιας σταθερής φωλιάς, καλά προστατευμένης από το κρύο, με φαγητό και νερό σε ποσότητες επαρκείς μέχρι η άνοιξη να ανατείλει και πάλι· ήταν το όνειρό της, καθώς φαίνεται, να οριστεί εκείνη βασίλισσα, αν και θα μπορούσε να αρκεστεί στο να είναι η σύντροφός του τιμημένου βασιλιά.

Το αρσενικό στενοχωρήθηκε πολύ –τέτοιες και τόσο άσχημες στιγμές δε θα ευχόταν ούτε στους πιο μισητούς εχθρούς του, τους ανθρώπους κυνηγούς· ένιωσε τη φωνή του να βγάζει δικά της φτερά, αετίσια, και να δραπετεύει από το μελωδικό λαρύγγι του· η καρδιά του σκίστηκε σε δύο κομμάτια, στη φιλόδοξη και στην ταπεινή, και τα δύο μέρη άρχισαν να αντιμάχονται· το μυαλό του στριφογύρισε στην παιδική του ηλικία ψάχνοντας να βρει τα αίτια της ταπεινοφροσύνης του. Την έχασα, σκέφτηκε. Πρέπει να βρω τρόπο να την ανακτήσω. Αμήχανος, κατέβηκε στο έδαφος και βρήκε μία λιχουδιά, μα σαν επέστρεψε για να την προσφέρει στη συμβία του, οι εξηγήσεις του ανέμου είχαν ήδη αρχίσει και το θηλυκό είχε βυθιστεί στα λόγια του. Έφτυσε το μικρό σκουλήκι μακριά και κάθισε ανακούρκουδα να ακούσει κι αυτό.

Ο άνεμος κορδώθηκε και τέντωσε τα φτερά του, τάχα για να ξεπιαστεί, αγγίζοντας, λίγο τυχαία μα και λίγο επί τούτου, τη θηλυκιά στη ράχη της και εκείνη ερίγησε. Ήταν εμφανές πώς ο άνεμος φλέρταρε με το θηλυκό· μία δυνάμωνε τη φωνή του και την ανέβαζε ψηλά και μία τη χαμήλωνε για να βουτήξει στις χαμηλές σκάλες του πενταγράμμου, θυμίζοντας δελφίνι που παίζει με τα κύματα, μολονότι ο σκοπός εδώ δεν ήταν αθώος κι ανιδιοτελής μα δόλιος και ποταπός. Ο άνεμος έκλεισε για λίγο τα μάτια του σαν να επρόκειτο να ξεστομίσει δηλώσεις βαρύγδουπες, και, όταν τα άνοιξε, άφησε τη ματιά του να πλανηθεί στο πουθενά για να φανεί σπουδαίος και να τραβήξει την προσοχή. Τότε, άρχισε το λογύδριό του, με λόγια που ξεστομίζονταν με στόμφο και αργά.

«Αγαπητή μου φίλη και ταπεινέ φίλε μου, συνταξιδιώτες στην αποδημία και συγκάτοικοί μου στον πεπερασμένο ουράνιο θόλο, η όμορφη αυτή γυναίκα, αυτή που βλέπετε να στοχάζεται συννεφιασμένη, είναι παντρεμένη με τον άντρα που τώρα βρίσκεται κλεισμένος μέσα στο σπίτι και ψευτοκλαίει καθώς γεμίζει ένα σακίδιο με τα πράγματά του. Εκείνος ξεμυαλίστηκε με μία νεότερή της, όχι περισσότερο όμορφη -δε θα μπορούσε να υπάρξει ομορφότερη-, μα με μία τσαπερδόνα που αποδείχτηκε πιο ικανή και πιο καπάτσα! Αχ! Τι τα θέλετε φίλτατοι; Έτσι γίνεται πάντα με τα ασεβή τα ζωντανά, που στην πρώτη ματιά δείχνουνε αθώα και εγκρατή, κι αυτό γιατί δεν έχουν αποκτήσει εμπειρίες, μα, με το που βλέπουν κάτι τις φανταχτερό, ξεμακραίνουν και δε λογαριάζουν δυνατά συναισθήματα και ηθικές δεσμεύσεις και αφήνουν πίσω τους πληγές αθεράπευτες». Τούτο το τελευταίο, ο άνεμος το είπε κοιτώντας επιδεικτικά προς το αρσενικό. «Και το λοιπόν, η γυναίκα του το οσμίστηκε, όπως ήταν αναμενόμενο να γίνει, γιατί τα θηλυκά έχουν διαίσθηση απαράμιλλη, τρομαχτική σε δύναμη, μεγαλύτερη κι από εκείνη του ίδιου του άνεμου, που όμοιό του δεν υπάρχει άλλο στοιχείο της φύσης· άμα το θηλυκό θελήσει, μπορεί να επιτύχει όλους του τους σκοπούς και να εκπληρώσει κάθε του όνειρο, ενώ το αρσενικό δεν μπορεί να καταφέρει τίποτα μονάχο· πάντα χρειαζόταν και πάντα θα χρειάζεται τη συνδρομή μιας θηλυκής συντρόφου».

Το αρσενικό πουλί σκεφτόταν τι να πει. Τα είχε χαμένα από αυτήν την απρόσμενη συμπεριφορά του ανέμου και δεν μπορούσε να καταλάβει προς τι όλη τούτη η υποκρισία. Έβλεπε και την αγαπημένη του να έχει παρασυρθεί από τα θεατρινίστικα τα λόγια και πελάγωνε. Ήξερε πως έπρεπε να δράσει αλλά δεν ένιωθε ικανό· ίσως να είχαν δίκιο· έπρεπε τόσους μήνες να έχει τα μάτια του ανοιχτά, να παρατηρεί και να μαθαίνει· ίσως τότε να μην είχε απομείνει ένα πουλί που το μόνο που ξέρει να κάνει καλά είναι το να εντοπίζει μεζεδάκια στο χώμα.

Ο άνεμος συνέχισε: «Και τώρα η γυναίκα ζήτησε από τον άντρα της να φύγει και να την αφήσει αφού δεν μπορεί να τον έχει ολοκληρωτικά δικό της. Και ο άντρας θύμωσε με τον εαυτό του, και τη μία κλαίει ζητώντας έλεος και την άλλη στιγμή θυμώνει και πάλι και ξεσπά το θυμό του στην γυναίκα. Αν με ρωτήσετε, θα σας έλεγα πως όλα τούτα είναι αλλοπρόσαλλα πράγματα που δεν ταιριάζουν σε ζωντανά με τόση δύναμη! Φίλοι μου, ο άντρας δεν έχει μετανοήσει για την απιστία του! Είναι εμφανές αυτό που σας λέω! Αν είχε μετανιώσει θα έκλαιγε πραγματικά και δε θα είχε το θράσος να θυμώσει, μα ο άνθρωπος δεν ξέρει να τιμωρεί τον εαυτό του όταν του πρέπει· δεν είναι έτοιμος να αποδεχτεί τις συνέπειες των πράξεών του· αυτό το θεωρεί χάσιμο χρόνου. Βλέπετε, οι άνθρωποι βιάζονται· φοβούνται το θάνατο· έχουν συνέχεια, στην άκρη του μυαλού τους, πως οι μέρες τους είναι μετρημένες και προσπαθούν να αρπάξουν όσες εμπειρίες μπορούν βάζοντας στοίχημα για το ποιος θα αποκτήσει τις περισσότερες· και κανονίζουν μεταξύ τους να επιβραβεύονται οι ικανότεροι, αν βέβαια μπορεί κανείς να θεωρήσει ως ικανότερο κάποιον ακόρεστο, που δε διστάζει να κάνει το οτιδήποτε προκειμένου να ικανοποιήσει τη ματαιοδοξία του και που δε λαμβάνει υπόψη του το πεπερασμένο της ζωής, που καθιστά άσκοπη την απληστία ως έννοια· για το λόγο αυτό, οι άνθρωποι, έχουνε φτιάξει βραβεία, πτυχία, μισθά, δώρα, παράσημα και άλλα τέτοια ανούσια και φθαρτά· ο χρόνος τους κυνηγά ασταμάτητα και τους μπερδεύει το νου και τους βάζει να πελαγοδρομούν με μικρά κι ασήμαντα, που σκοπό δεν έχουν κανένα και ποτέ κανείς λογικός δημιουργός δε θα σκεφτόταν να τα παρασκευάσει· μόνοι τους οι άνθρωποι έφτιαξαν τα μικρά κι ασήμαντα και καταδιώκονται τώρα απ’ αυτά. Για μας ο χρόνος είναι λέξη άγνωστη, γι’ αυτό η ζωή μας είναι πανηγύρι, εξόν απ’ όταν ασχολούμαστε με τα πολύ σοβαρά θέματα, όπως το να φάμε, να πιούμε, να κρυφτούμε από τους κυνηγούς, να προσευχηθούμε στο Δημιουργό μας, να τεκνοποιήσουμε, να επιβιώσουμε τέλος πάντων· γι’ αυτό εμείς, σε αντίθεση με τον άνθρωπο, ασχολούμαστε μοναχά με τα σπουδαία· κι αυτός είναι ο λόγος που τώρα, όλοι μαζί, θα πετάξουμε πάνω από τη θάλασσα και θα γευτούμε την αλμύρα της· θα καληνυχτίσουμε τον ήλιο, σα βυθιστεί στο πέλαγο για να σβήσει και να ξεκουραστεί, και θα τον καλημερίσουμε την ανατολή, σαν ξαναντυθεί τη φωτεινή του φορεσιά· θα χαρούμε το πέταγμά μας με τα συντρόφια μας πάνω από τους πολύχρωμους κάμπους και τα απάτητα βουνά, πάνω από γαλάζιες λίμνες και πολυσχιδείς ποταμούς, που βρέθηκαν στη Γη πριν από τους προγόνους μας κι έχουν να πουν πολλά σε μας που αφουγκραζόμαστε τα σοφά μουρμουρητά τους· θα επιλέξουμε από ένα σύννεφο, θα συνταξιδέψουμε μαζί του και περιστασιακά θα αναπαυόμαστε πάνω στα λευκά του μαξιλάρια συζητώντας και μαθαίνοντας· θα φτάσουμε στον προορισμό μας σοφότεροι, και άρα ικανότεροι, και, όταν επιστρέψουμε εδώ, θα καταφέρουμε να ταιριάξουμε σε τούτον το μαγικό τόπο και θα στεριώσουμε, ακόμη και για να ξεχειμωνιάσουμε αν το θέλουμε».

Το θηλυκό άπλωσε το φτερό του τρυφερά και άγγιξε τον άνεμο· ρίγησε και ανατρίχιασε και το στήθος της άρχισε να πάλλεται με ορμή. Το αρσενικό το παρατήρησε και τα μάτια του άρχισαν να βουρκώνουν· αυτό είναι έρωτας, συμπέρανε. Ήξερε πως ποτέ πια δε θα μπορούσε να διεκδικήσει την αγαπημένη του· ό,τι και να έπραττε, όσο σοφά λόγια και αν έλεγε, δεν είχε τις ικανότητες του ανέμου· πάντα εκείνη θα νοσταλγούσε τούτο το ξωτικό πουλί και θα ανάμενε με λαχτάρα και πάθος την επιστροφή του. Ήξερε πως ήταν καταδικασμένο να μείνει μονάχο του και ξέσπασε σε κλάμα βουβό, σπαραχτικό και θλιβερό, που όμοιό του δεν είχε ξανακούσει ο ακαθόριστος εκείνος τόπος.

Το ξωτικό πουλί πήρε αντάμα το θηλυκό και ανασηκώθηκαν. «Έλα κοντά κι εσύ», προσκάλεσε ο άνεμος το αρσενικό, που είχε μουσκέψει τα φτερά του από τα δάκρυα μιας αγάπης, που μάλλον δεν ήταν αγάπη, καθ’ όπως φάνηκε, αλλά ό,τι κι αν ήταν το έχασε, και είναι πάντα οδυνηρή η αίσθηση της απώλειας.

«Δε θα ‘ρθω», απάντησε εκείνο μέσα από τους μελωδικούς λυγμούς του.

Ο άνεμος τότε άφησε το θηλυκό να πετάξει λεύτερο και γύρισε κοντά στο αρσενικό. «Μα παρανόησες εντελώς; Εσύ δε μ’ έφερες εδώ χάμου για να πείσω τη σύντροφό σου να φύγει μαζί μας;»

«Ναι, μα σε ερωτεύτηκε κι εγώ την αγαπώ πιότερο κι από τη ζωή μου».

«Ανοησίες! Τίποτα δεν αγαπάμε περισσότερο από τη ζωή μας παρά μονάχα τα παιδιά μας. Άλλωστε, ας ήσουν ικανός να την κρατήσεις κοντά σου».

Το αρσενικό σκέφτηκε τις τελευταίες κουβέντες που άκουσε κι έδωσε δίκιο στον άνεμο, μα αυτό τον πόνεσε περισσότερο. Στιγμιαία ένιωσε πως όφειλε να υποκλιθεί στο νικητή, αλλά μέσα του ήξερε πως όσα αφορούν στις επιλογές της καρδιάς δεν έχουν να κάμουν με νικητές και ηττημένους και πως η αληθινή αγάπη, η πραγματική, και η συμβίωση, η ευτυχής, κερδίζονται μέσα από μικρές καθημερινές μάχες που δίνονται με όπλα το σεβασμό και την ανιδιοτέλεια. Βάλθηκε να στοχαστεί πώς να πράξει, μα ό,τι και να του ‘ρχόταν στο μυαλό δεν μπορούσε και δεν έπρεπε να το αποφασίσει εν θερμώ, την ώρα δηλαδή που η λογική μάχεται με το συναίσθημα για το ποιος θα επικρατήσει.

Τελικά, όταν επικράτησε το συναίσθημα, σχολίασε θλιμμένα: «Μα έφυγε μονάχη της».

«Τότε δε ήταν αγάπη αυτό που έπαιρνες. Να βρεις άλλη αγάπη να σου ταιριάξει».

Και πάλι ο άνεμος είχε δίκιο· σοφά λόγια ειπωμένα από ένα σαλεμένο στοιχειό με συμπεριφορά αλλοπρόσαλλου έφηβου, σκέφτηκε το αρσενικό και οργίστηκε.

«Με γέλασες», είπε τότε το μικρό πουλί φωνάζοντας.

«Δεν το ‘χω ανάγκη να ξεγελώ κανέναν», του απάντησε αυστηρά ο άνεμος που άρχιζε σιγά σιγά να ασαφοποιεί τη μορφή του. «Δεν το ‘χω ανάγκη εγώ! Εσύ είσαι που έχεις ανάγκη να πιστέψεις περισσότερο στον εαυτό σου».

«Εγώ μπορώ να κάνω ό,τι θέλω και δε χρειάζομαι κανένα θηλυκό για στήριγμα· έχω τον εαυτό μου και τα πιστεύω μου. Αυτά που είπες πιο πριν ήταν λόγια ανόητα για να μας ξεγελάσουν. Ό,τι θέλω θα κάνω και θα το δεις. Εγώ θα κερδίσω την τελευταία μάχη».

«Ό,τι κι αν κάνεις χρειάζεσαι ένα θηλυκό για στήριγμα, ειδικά εσύ που είσαι άβγαλτο κι αδύναμο μέσα σου, αλλιώς θα λείπει η σοφία από τις πράξεις σου», απάντησε ο άνεμος ξαφνιασμένος από το θράσος του μικρού ζωντανού.

Το αρσενικό, ίσως ξεχνώντας ποιον είχε μπροστά του, ή μάλλον, παρασυρόμενο από τις γνώσεις που είχε αποκτήσει πια και από την αυτοπεποίθηση που έχτιζαν μέσα του άγνωστοι μηχανισμοί περιχαράκωσης της αξιοπρέπειας, βρήκε τη δύναμη -γιατί η γνώση και η αυτοπεποίθηση προσφέρουν δύναμη-, και έχοντας κατά νου την ξιπασιά του ανέμου, του είπε κάτι που τόσες ώρες το ‘χε μέσα του και το κρατούσε μυστικό: «Όλο τα θηλυκά σκέφτεσαι εσύ· θα ‘λεγε κανείς πως τα ζηλεύεις και τα φοβάσαι».

Ο άνεμος εξοργίστηκε και το μούτρο του αγρίεψε μα το μικρό δεν πτοήθηκε: «Το λοιπόν, θα βρω κι εγώ ένα θηλυκό. Θα βρω ένα θηλυκό που όμοιό του δεν έχει υπάρξει στη φύση δεύτερη φορά», είπε και το ‘ριξε πάλι στο δάκρυ. Η θλίψη του με μιας είχε γίνει θυμός μεγάλος· με τον εαυτό του τα’ χε, που έφτιαξε ολάκερο σχέδιο για να φέρει τον άνεμο στην αυλή· και τώρα ο θυμός του ξαναγινόταν θλίψη. «Δεν την είδες που πέταξε μακριά; Ούτε που νοιάστηκε αν την ακολούθησα».

Ο άνεμος έδωσε τόπο στην οργή για να φανεί μεγαλόκαρδος: «Έτσι είναι τα πουλιά, ελεύθερα. Κι αν δε σ’ αρέσει να ‘σαι λεύτερος, κάτσε εδώ να γίνεις άνθρωπος».

Το αρσενικό πουλί σπάραξε τότε ένα απελπισμένο ουρλιαχτό για να διώξει όλα εκείνα τα ανθρώπινα που είχε αρχίσει να αποκτάει με την παρατήρηση και την εκμάθηση. Έπειτα στράφηκε στον άνεμο και του ‘πε: «Είμαι λεύτερος τώρα και γι’ αυτό δε φοβάμαι τίποτα! Πάντα ήμουν ελεύθερος εγώ! Και για να μάθεις κι εσύ -να μην ξεχάσεις να το πεις και σε κείνη-, σου λέω πως λευτεριά δεν είναι να πετάς από το ένα κλαδί στο άλλο αλλά κάτι πολύ ανώτερο και πιο σύμπλοκο που η ανωριμότητά σου δε σου επιτρέπει να το κατανοήσεις· είναι η δυνατότητά μας να πραγματώσουμε όλα όσα θέλουμε σεβόμενοι το πού ζούμε και το ποιοι είμαστε. Αν το αρσενικό θέλει το θηλυκό του, καθ’ όπως λες, τότες και η λευτεριά θέλει κι εκείνη το αρσενικό της, θέλει το σεβασμό που από εσένα λείπει, είναι εμφανές, αξιοθρήνητο στοιχειό! Εγώ το λοιπόν θα μείνω εδώ για να βρω το θηλυκό μου».

«Κάνε ό,τι καταλαβαίνεις», απάντησε ο άνεμος και πέταξε μακριά και με ορμή.

«Του χρόνου θα με ορίσετε βασιλιά», φώναξε το πουλί.

«Τι είπες μικρό, σαχλό κι ανόητο πουλί;», ρώτησε ο άνεμος από ψηλά.

«Θα γίνω βασιλιάάάάς».

Το μακρόσυρτο γέλιο του αέρινου στοιχειού έσβησε σιγά σιγά στον ορίζοντα και το πουλί έμεινε μονάχο να στοχαστεί ένα σχέδιο, το πιο σημαντικό σχέδιο της ζωής του, αυτό της επιβίωσής του.

Μόλις ο άνεμος μπερδεύτηκε με τα μενεξεδιά χρώματα του ουρανού και άρχισαν και πάλι τα σύννεφα να κυλούν προς το νότο, το αρσενικό πουλί έβαλε σε εφαρμογή το σχέδιο που είχε ήδη σκαρφιστεί. Ήξερε πως δεν είχε πολλές επιλογές και πως θα έπρεπε να παίξει τη ζωή του κορώνα γράμματα αλλά γνώριζε πια πως η ζωή δεν έχει αξία αν δεν επιδιώκεις τη βελτίωσή σου σε όλα τα επίπεδα· κι εκείνο, το μικρό αποδημητικό είχε αποφασίσει να γίνει βασιλιάς. Δεν του είχαν απομείνει άλλες επιλογές.

Πήδηξε από το κλαδί και στάθηκε στο γόνατο της γυναίκας. Κόρδωσε την παχουλή κοιλίτσα του, άνοιξε τα φτερά του, κούνησε χαρούμενα την ουρίτσα του και άρχισε να τιτιβίζει το πιο γλυκό κελάηδημα που είχε βγάλει ποτέ το λαρύγγι του, για να αποχαιρετήσει την σύντροφό του που τον εγκατέλειψε για ένα μορφωμένο ξωτικό πουλί, για μια γεύση πλαστής ανωτερότητας και μία ιδέα πλασματικής ελευθερίας· δεν τον ενοχλούσε πια· «τι να την έχεις τη λευτεριά άμα δεν ξέρεις τι να την κάνεις;», αναρωτήθηκε και αναπτερώθηκε. Άλλωστε είχε πάρει τη σωστή απόφαση· θα έμενε πίσω να ξεχειμωνιάσει, και τον επόμενο χρόνο, όταν οι όμοιοί του θα τον έβρισκαν ζωντανό και ακμαίο, θα τον όριζαν βασιλιά, με δόξες και τιμές αξιοζήλευτου ήρωα.

Η όμορφη γυναίκα με τα μακριά τα μαύρα τα μαλλιά, το ομορφότερο θηλυκό απ’ όσα είχε δει ποτέ η φύση, γοητεύτηκε από τη μελωδία του αρσενικού και συγκινήθηκε από την τρυφερότητά του· έσκυψε μπροστά και άφησε το πουλί να ανέβει στην παλάμη της.

«Ξέμεινες καλό μου;», ρώτησε η γυναίκα με τρόπο γλυκό σαν να απευθυνόταν σε μωρό που έβγαλε από μέσα της. «Έλα! Εσύ θα ξεχειμωνιάσεις μαζί μου· θα ΄σαι η συντροφιά μου, κι όταν θα έρθει η άνοιξη θα καλωσορίσουμε μαζί τους όμοιούς σου και θα σ’ αφήσω λεύτερο», του είπε, τον χάιδεψε τρυφερά κι ύστερα τον έμπασε στο σπίτι της να τον περιποιηθεί.

Posted in Λογοτεχνικά κείμενα φίλων | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

«Την γλώσσα μου έδωσαν Ελληνική»

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 13 Ιανουαρίου 2011

 Της Αμαλίας  Κ. Ηλιάδη, φιλολόγου-ιστορικού *

Όποιοι θέλουν μπορούν να θεωρούν την Ελληνική ως οριακή γλώσσα και όποιοι θέλουν μπορούν να τη θεωρούν ως υπερβατική… Κατά τη γνώμη μου κι αυτοί, κι όχι μόνο οι γλωσσολόγοι, σχετίζονται αμέσως με τα γλωσσικά ζητήματα και δικαιούνται να έχουν άποψη για την πορεία της ελληνικής γλώσσας. Αν αυτή η άποψη διαφέρει από πολλές άλλες, δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι όλοι έχουν δικαίωμα στη διαφορά.

Τα πολυάριθμα δημοσιεύματα, επιστημονικά και εκλαϊκευμένα για την ελληνική γλώσσα είναι ενδεικτικά πολύ διαφορετικών απόψεων, οι οποίες ήδη ιχνηλατούνται και στους χώρους των απολύτως ειδικών μα και στους χώρους των πολιτών που καθημερινά και βιωματικά έρχονται σε επαφή με τη γλώσσα και τις κρατικές πολιτικές γι’ αυτή.

Η ακόλουθη θέση ειδικής ερευνήτριας και προσωπικότητας διεθνούς κύρους με τιμά αφάνταστα να την αναφέρω, να την αποδέχομαι και να τη διαδίδω.
καθηγήτρια J. de Romilly, μ τ μοναδικό φος τς γραφς της, ξαίρει τν σημασία τν κλασικν γραμμάτων γι τν σύγχρονο νθρωπο (Η ΚΛΑΣΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ.ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ, ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ τς Ε.Ε.Φ , ΠΛΑΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΟΜΟΣ 2, 2003, σ. 24 κ.ξ.): « λληνικς πολιτισμς παρουσιάζει, πράγματι, τ πλεονέκτημα τι εναι κοινός, σ διάφορες βαθμίδες, σ λες σχεδν τς ερωπαϊκς χρες. Πο, μως, φείλεται ατ τ πλεονέκτημα; Τ ντιπροσωπεύει λλάδα; Θ μο ταν δύνατο ν συνοψίσω δ σ λίγες λέξεις αύτ πο ποτέλεσε τ πάθος λόκληρης τς ζως μου. Θ θελα μως ν π τι πάρχει σ ατ τν ξιοθαύμαστη, περίτεχνη, πέριττη γλσσα μία σκέψη καθαρ …. Θ θελα ν πενθυμίσω τι λληνικ λογοτεχνία στοχεύει πάντα στ πι νθρώπινο, στ παγκόσμιο, σ ατ πο μπορε ν γγίξη πέρα π τ σύνορα κα τς ποιες διαφορές”.

Ανήκω στη γενιά που βίωσε την κατάργηση των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο στο 3τάξιο γυμνάσιο και την ταυτόχρονη εισαγωγή του μονοτονικού. Το πρώτο μέτρο, τουλάχιστον σε προσωπικό επίπεδο, με ωφέλησε σημαντικά, καθώς μου έδωσε τη δυνατότητα να εντρυφήσω στην ουσία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, χωρίς το περιττό βάρος των γραμματικών και συντακτικών μορφών. Εξάλλου, σ’ αυτές τις μικρές, γυμνασιακές ηλικίες, είναι μεγαλύτερη η ανάγκη των παιδιών για επαφή με τον πλούτο της  μητρικής τους γλώσσας απ’ το να απομνημονεύουν στείρους, πνευματοκτόνους τύπους νεκρών γλωσσών. Η δεκαεννιάχρονη εμπειρία μου και ως φιλολόγου σ’ αυτό το συμπέρασμα με έχει οδηγήσει. Ως προς το δεύτερο μέτρο που σημάδεψε τα γυμνασιακά μου χρόνια έχω τις ενστάσεις μου που όμως δεν είναι, τουλάχιστον από άποψη επιστημονική και γλωσσολογική, ιδιαίτερα ισχυρές. Είναι περισσότερο ψυχολογικής και αισθητικής φύσης.

Πέρα απ’ αυτά, η λειτουργικότητα, η αμεσότητα, η ποικιλία και ο λεξιλογικός πλούτος της νέας ελληνικής γλώσσας, όταν ήδη έχουν κατακτηθεί από τον μαθητή που εισέρχεται στο Λύκειο, είναι η καλύτερη βάση, το σταθερότερο εφαλτήριο για να επέλθει, σε σύντομο χρονικό διάστημα, η εξοικείωση με την αρχαία μορφή και εκδοχή της γλώσσας. Στην περίπτωσή μου, όπως και σε πολλές άλλες , οι παραπάνω παράγοντες λειτούργησαν επαρκώς, ώστε εν τέλει να καταλήξω να ασχοληθώ με τη Βυζαντινολογία, κλάδο που απαιτεί πολύ καλή χρήση και κατανόηση του «κλασσικού» λόγου και της αρχαίας γραμματείας από τον Όμηρο μέχρι τον Προκόπιο και μέχρι τον Μιχαήλ Ψελλό και τον Δούκα ή τον Φραντζή.

 Η συστηματική διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών σε συνδυασμό με την αντίστοιχη των νέων ελληνικών ενδυναμώνουν και εμπλουτίζουν τη γλωσσική μας συνειδητότητα. Ας αναλογιστούμε, λοιπόν, ιδιαίτερα οι φιλόλογοι μα και κάθε σκεπτόμενος Έλληνας που σέβεται και θαυμάζει το μεγαλείο, το απέραντο πεδίο, επιστημονικό και ποιητικό, της αρχαίας και νέας ελληνικής γλώσσας μας, τις ευθύνες που μας “βαρύνουν”. Όπως οι ευρωπαίοι εταίροι μας αναδεικνύουν με πραγματικό πάθος τα στοιχεία που συνθέτουν την πολιτιστική τους κληρονομιά (μάλιστα τα αξιοποιούν εμπορικά και τουριστικά μ΄έναν αξιομίμητο τρόπο, όπως διαπίστωσα, ιδίοις όμμασιν, σε πολύ πρόσφατο ταξίδι μου στη Σκανδιναβία, στην οποία η πνευματική και εν γένει πολιτιστική κληρονομιά των Βίκινγκ “αποθεώνεται” δημιουργικά), έτσι κι εμείς ας πάψουμε τους νοερούς και “φυσικούς” εμφυλίους στους οποίους εμπλεκόμαστε, ελαφρά τη καρδία, κι ας δουλέψουμε, ο καθένας εφ’ ω ετάχθη για την “ανάνηψη”, υλική και προπάντων ηθική και πνευματική πρόοδο της Ελλάδας.

Όποιος έχει το χρόνο και τη διάθεση μπορεί να εντρυφήσει. Ενδεικτικά αναφέρω πως στο έργο «Σύντοµη ιστορία της Ελληνικής Γλώσσης» του διάσηµου γλωσσολόγου Α. Meillet, υποστηρίζεται µε σθένος η εξαιρετικότητα της Ελληνικής έναντι των άλλων γλωσσών.
Παράλληλα, ο σπουδαίος Γάλλος συγγραφέας Ζακ Λακαρριέρ είχε δηλώσει: «Στην Ελληνική υπάρχει ένας ίλιγγος λέξεων, διότι µόνο αυτή εξερεύνησε, κατέγραψε και ανέλυσε τις ενδότατες διαδικασίες της οµιλίας και της γλώσσης, όσο καµία άλλη γλώσσα.»
Κι ο μεγάλος Γάλλος διαφωτιστής Βολταίρος είχε πει «Είθε η Ελληνική γλώσσα να γίνει κοινή όλων των λαών.»

 

* (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ’ το Α.Π.Θ.)
Υπεύθυνης Σχολικής Βιβλιοθήκης 2ου Ε.Π.Α.Λ.  Τρικάλων,
ailiadi@sch.gr

http://users.sch.gr/ailiadi , http://blogs.sch.gr/ailiadihttp://www.matia.gr, http://www.emy67.wordpress.com

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Η απάντησις της Ελληνικής γλώσσας 1o – Γλωσσική Έκπτωσις. Παραδείγματα

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 20 Δεκεμβρίου 2010

 Φτωχαίνει η γλώσσα μας; ή μήπως εξελίσσεται; Τι απ’ τα δύο συμβαίνει;Κατ’ αρχήν το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Εξέλιξις δεν σημαίνει απαραιτήτως ανέλιξιν εις υψηλότερα επίπεδα. Η λέξις «εξέλιξις», πέραν της κυριολεκτικής σημασίας της, «του ξεδιπλώματος», σημαίνει και τον «δια βαθμιαίων μεταβολών μετασχηματισμόν ή μεταμόρφωσιν». Μόνον συνεκδοχικώς ή κατά παρέκβασιν μπορούμε να θεωρήσουμε την εξέλιξιν ως πορεία προς ανώτερα επίπεδα. Αφ’ εαυτού η λέξις δεν υποδηλώνει βελτιστοποίησι, αλλά γενικώς ποιοτικόν μετασχηματισμόν.   

Εξ’ άλλου, μία μορφή εξελίξεως είναι και ο εκφυλισμός. Συνεπώς η γλώσσα μας μπορεί και να εξελίσσεται και να φτωχαίνει.

Ας φανούμε λίγο ελαστικοί και ας θεωρήσουμε ότι εν τέλει η εξέλιξις οδηγεί προς ανώτερα επίπεδα. Αυτό αποδεικνύεται; «Αμ πριτς», που θα ‘λεγε κι ο Χατζηχρήστος.

Ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά.

Τι είναι γλώσσα; Γλώσσα πέραν του μυώδους εκείνου τμήματος (οργάνου) που έχουν και τα μοσχάρια και τα βόδια και τα γίδια και τα αρνιά αλλά και οι γλύφτες, είναι ένας κώδιξ επικοινωνίας μεταξύ νοημόνων όντων. Όσο πιο σαφής, πλούσιος, ευέλικτος αλλά και λογικώς δομημένος είναι αυτός ο κώδιξ, τόσο μεγαλύτερον αριθμόν εννοιών μπορούμε να εκφράσουμε αλλά και με την μεγαλύτερην δυνατήν ακρίβεια αποδόσεως και μεταδόσεως του περιεχομένου των. Μην ξεχνάτε ότι ο τρόπος με τον οποίον ομιλούμε, υποδηλώνει όχι μόνον την ικανότητα εκφράσεως αλλά την ποσότητα και ποιότητα των αποθηκευμένων πληροφοριών μας, που υπό κατάλληλες προϋποθέσεις συνιστούν την γνώσιν. Το ύφος και ο τρόπος με τον οποίον ομιλούμε είναι απεικόνισις (ή αντικατοπτρισμός) του τρόπου με τον οποίον σκεπτόμαστε. Με άλλα λόγια, όσο πιο ορθώς εκφραζόμαστε δια μέσου της γλώσσας τόσο πιο καλώς γνωρίζουμε το περιεχόμενον των εκφράσεων μας και κατά συνέπειαν τόσο πλησιέστερα είμαστε στο να συνειδητοποιούμε και όχι απλώς να καταλαβαίνουμε το εννοιολογικόν περιεχόμενον των λέξεων.

Ποιότης γλώσσας <=> ποιότης επικοινωνίας <=> ποιότης τρόπου σκέψεως <=> ποιότης γνώσεων <=> (και εν τέλει) ποιότης τρόπου ζωής, (η Ποι-ό-της, της ποι-ό-τητος ή έστω η ποι-ό-τη-τα, της ποι-ό-τη-τας και όχι το κατά Σημίτην η πιό-τη-τα, της πιό-τη-τας).

Ας δούμε τώρα τι συμβαίνει στην σύγχρονον καθημερινότητα. Από τα 6.000.000 λέξεις και περίπου 90.000.000 λεκτικούς τύπους καταγεγραμμένων στο πρόγραμμα «ΙΒΥΚΟΣ», της εν Καλιφορνία Αμερικής, μοχθούσης ερευνήτριας Μακ Ντόναλντ, ο σύγχρονος νεοέλληνας στο σχολείον και την εργασίαν του αρκείται στο να χρησιμοποιεί περί τις 1.500.

Που πήγαν οι υπόλοιπες ;;;

Επιπλέον, τις περισσότερες εξ’ αυτών ή δεν γνωρίζει τι ακριβώς σημαίνουν ή τις χρησιμοποιεί με εντελώς λανθασμένο νόημα απ’ αυτό που αληθινώς έχουν.

Πώς και γιατί γίνεται αυτό ;;;

Και τέλος, πολλές εξ’ αυτών πάλι, είναι ξενικές, χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι υπάρχουν ή μπορούν να υπάρξουν ελληνικά αντίστοιχα.

Πως μπορεί να αντιμετωπιστεί αυτό;;;

Η ισχυρότης της Ελληνικής γλώσσας δίνει τις απαντήσεις και τις λύσεις.

Θα ξεκινήσουμε την περιήγησί μας με μερικά παραδείγματα εκτοπισμού λέξεων από άλλες, που λειτουργούν ως κυρίαρχες.

τραβάω κάτι…………………………………………………………………………… ελκύω, έλκω

(στις εισόδους των καταστημάτων αναγραφόταν  «ΕΛΞΑΤΕ» ή «ΩΘΗΣΑΤΕ». Τώρα αναγράφεται «ΤΡΑΒΗΞΤΕ» ή «ΣΠΡΩΞΤΕ». Αύριο ίσως αναγράφεται «ΝΤΡΑΒΑΤΕ ΡΕΕΕ» ή «ΖΜΠΡΟΚΣΤΕ ΡΕΕΕ» αντιστοίχως.

τραβάω κάποιον…………………………………………………………………. (συμ)παρασύρω

τραβάω κάτι από κάποιον………………………………………………………………… αποσπώ

τραβάω χρήμα…………………………………………………… αποσπώ  / ανασύρω χρήμα

τραβάω το βλέμμα………………………………………….. γοητεύω / θέλγω / σαγηνεύω

τραβάω ζόρι ή κουπί…………………………………………………………. κοπιάζω / πάσχω

τραβάω «πόζα»…………………………………………………………………….. φωτογραφίζω

τραβάω ταινία……………………………………………………………………. κινηματογραφώ

τραβάω «βίντεο»……………………………………………………………………. εικονοσκοπώ

(videο = βίντεο = Fείδω = βλέπω), ελληνικότατη λέξις όχι λατινική)

τραβάω τα βυζιά μου…………………………………………. εκνευρίζομαι / απελπίζομαι

τραβάω τα μαλλιά μου…………………….. απελπίζομαι / βρίσκομαι εις απόγνωσιν

τραβάω απ’ τη μύτη……………………………………………. παρασύρω / άγω και φέρω

τραβάω μπουνιές…………………………………………………………………….. γρονθοκοπώ

τραβάω προς το μέρος μου…………………………………………….. πείθω / προσελκύω

τραβάω γραμμή……………………………………………………………………………. οριοθετώ

τραβάω πορεία……………………………………………………….. πλοηγώ / κατευθύνομαι

τραβάω στο δικαστήριο…………………………………………………. καταγέλλω / μηνύω

τραβάω από ‘δώ……………………………………………………… φεύγω, απομακρύνομαι

τραβάω από ή προς τα  ‘κεί…………………………………………. πηγαίνω / οδεύω προς

τραβάω από ‘δώ και από ‘κεί………………….. ταλαιπωρούμαι / αδίκως πεζοπορώ

και βεβαίως …

τραβάω μαλακία………………………………………. αυτοϊκανοποιούμαι / αυνανίζομαι

(εκ της προσφιλούς πράξεως του προπάτορος των Εβραίων Αυνάν, το οποίον όμως με την σειράν του από το Ελληνικόν εύνη = κλίνη / σύνευνος = ομόκοιτος ή σύζυγος).

κάνω κάτι………………………………………. ποιώ / κατασκευάζω / πράττω / εκτελώ

κάνω πράξι…………………………………………………………………………. πραγματοποιώ

κάνω έλεγχο…………………………………………………………………………………… ελέγχω

κάνω θόρυβο…………………………………………………………………………………. θορυβώ

κάνω ιστορίες…………………………………………………….. εμπλέκω / διαπληκτίζομαι

κάνω «κάποιον»…………………………………………………………………………. υποδύομαι

κάνω χρήματα……………………………………………………………. εισπράττω / κερδίζω

κάνω παιδιά……………………………………………………………………………….. τεκνοποιώ

κάνω «μπαμ»……………………………………………………….. εντυπωσιάζω / ξαφνιάζω

κάνω «μπούγιο»…………………………………………………………………….. εντυπωσιάζω

κάνω τεμενάδες………………………………………………………………………….. εκλιπαρώ

κάνω μαθήματα………………………………………………………… διδάσκω / διδάσκομαι

κάνω νερά…………………………………………………………… παρακμάζω / υπεκφεύγω

κάνω λαδιές…………………………………………………………………………………. εξαπατώ

κάνω τον καμπόσο…………………………………….. υπερηφανεύομαι / μεγαλοδείχνω

κάνω την πάπια…………………………………………………………………………… αδιαφορώ

κάνω καλά κάποιον……………………………………………… εξουδετερώνω / γιατρεύω

κάνω καλά «αυτόν»…………………………………………. αναλαμβάνω / διαχειρίζομαι

κάνω παπάδες………………………………………………………………. επιτυγχάνω ευρέως

κάνω βούκινο……………………………………………………………………………….. διαλαλώ

κάνω μαλακία……………………………………………………………………………….. σφάλλω

κάνω λιανά………………………………………………………….. (επ)εξηγώ / διασαφηνίζω

κάνω πλακάκια……………………………………………………………………….. συγκαλύπτω

κάνω «κρα»……………………………………………………………………… επιθυμώ σφόδρα

κάνω έρωτα……………………………….. συνουσιάζομαι / συνευρίσκομαι ερωτικώς

χάνω κάτι ή κάποιον…………………………………………………… απολλύω / στερούμαι

χάνω τα λόγια μου……………………………………………. ομιλώ αδίκως / ματαιοπονώ

χάνω στο παιχνίδι ή στην μάχη………………………………………………………… ηττώμαι

χάνω πόντους……………………………………………………………. υπολείπομαι / υστερώ

χάνω λάδια………………………………………………………………….. παρανοώ / διαρρέω

χάνω το μυαλό μου…………………………………………….. σαστίζω / εντυπωσιάζομαι

χάνω τον δρόμο μου……………………………………………………………. παραπλανώμαι

χάνω τον καιρό μου…………………………………………………………………. κωλυσιεργώ

χάνω χρόνο……………………………………………………………………………….. αργοπορώ

χάνω έδαφος…………………………………………………………. υποχωρώ / οπισθοχωρώ

χάνω τη ζωή μου……………………………………………………. αποθνήσκω / αποβιώνω

χάνω επεισόδια………………………………………… αγνοώ / υπολείπομαι έναντι τινός

χάνω σε σχέσι με άλλον………………………………………………………………….. υστερώ

πέφτω γενικώς………………………………………………………………………………….. πίπτω

πέφτω προς……………………………………………………………………………………. εφορμώ

πέφτω πάνω σε………………………………………………………………………… προσκρούω

πέφτω κάτω από……………………………………………………………………… κρημνίζομαι

πέφτω στην μάχη………………………………………………………………………… φονεύομαι

πέφτω στα μάτια κάποιου………… υποβιβάζομαι /υποβαθμίζομαι / ντροπιάζομαι

πέφτω στα πόδια κάποιου…………………………… παρακαλώ / εκλιπαρώ / ικετεύω

πέφτω στα χέρια κάποιου…………………………………………………….. συλλαμβάνομαι

πέφτω θύμα ή στα νύχια κάποιου……………………………………………….. εξαπατώμαι

πέφτω στα δίχτυα κάποιου………………………………….. παγιδεύομαι / σαγηνεύομαι

πέφτω από τα σύννεφα…………………………………… απογοητεύομαι / ξαφνιάζομαι

πέφτω δίπλα………………………………… πλευρίζω / προσεγγίζω / προσκολλούμαι

πέφτω στην φωτιά ή στην θάλασσα ή στον γκρεμό………………… αυτοθυσιάζομαι

πέφτω με τα μούτρα……………………….. αφοσιώνομαι / δίδομαι ολοκληρωτικώς

πέφτω τ’ ανάσκελα……………………………………………………… γελώ ασυγκρατήτως

πέφτω στο κρεββάτι……………………………………………………….. ασθενώ / κοιμάμαι

τρώω φαγητό……………………………………………….. τρέφομαι / γευματίζω / δειπνώ

τρώω ξύλο…………………………………………………………………………………… δέρνομαι

τρώω σούπα………………………………………………………………….. ολισθαίνω / πέφτω

τρώω «σουτ»…………………………………………………… αποβάλλομαι / εκδιώχνομαι

τρώω πόρτα………………………………………………………………………….. απορρίπτομαι

τρώω κουτόχορτο………………………………………………………….. βλακεύω / βλακίζω

τρώω βολές…………………………………………………………………………………. βάλλομαι

τρώω φάπες……………………………………………………… υποβιβάζομαι / υποτιμώμαι

τρώω κάποιον…………………………………………………………………….. φονεύω / νικάω

τρώω χάπι……………………………………………………………………………….. εξαπατώμαι

τρώω τα νύχια μου………………………………………… αγωνιώ / φοβάμαι / επιδιώκω

τρώω τα λυσσιακά μου…………………. υπερκοπιάζω / υπερπροσπαθώ / επιμένω

τρώω το κεφάλι μου………………………………………. αποτυγχάνω / καταστρέφομαι

τρώω χυλόπιττα………………………………………………….. απορρίπτομαι (ερωτικώς)

τρώω μια «γκόμενα»…………………………… κατακτώ / συνευρίσκομαι ερωτικώς

τρώω (ή ρουφάω) τ’ αυγό μου……………………. αποστομώνομαι / παραμερίζομαι

τρώω στην μάπα……………………………………………… χρεώνομαι / αδίκως δέχομαι

τρώω στον κώλο………………………………………………………………………. ζημιώνομαι

τρώω ένα «αρχίδι»………………………………………………….. αποστομώνομαι / παύω

τρώγομαι με τα ρούχα μου…………………………….. μεμψιμοιρώ / είμαι παράξενος

πιάνω κάτι………………………………………………………………………. κρατώ / λαμβάνω

πιάνω κάποιον………………………………………………………………………… συλλαμβάνω

πιάνω αυτό………………………………………………………… αντιλαμβάνομαι / κατανοώ

πιάνω πουλιά στον αέρα……………………………………………. (υπέρ)αντιλαμβάνομαι

πιάνω την καλή…………………………………………… κερδίζω / πλουτίζω / βολεύομαι

πιάνω παιδί……………………………………………….. γονιμοποιούμαι / γκαστρώνομαι

πιάνω χώρο…………………………………………………………………. καταλαμβάνω χώρο

πιάνω «γκόμεν-ο -α»………………………………. συσχετίζομαι / κατακτώ ερωτικώς

πιάνω χρήμα………………………………………………………………. εισπράττω / κοστίζω

παίρνω μέρος……………………………………………………………………………. συμμετέχω

παίρνω το μέρος κάποιου………………………………………………………….. υποστηρίζω

παίρνω θάρρος……………………………………………………………………… ενθαρρύνομαι

παίρνω «ρίσκο»………………………………………………………………….. ριψοκινδυνεύω

παίρνω βαθμό…………………………………………………………………….. βαθμολογούμαι

παίρνω δρόμο…………………………………………………………………. αποχωρώ / φεύγω

παίρνω τηλέφωνο……………………………………………………………………….. τηλεφωνώ

παίρνω «χαμπάρι»……………………………………….. αντιλαμβάνομαι / ειδοποιούμαι

παίρνω φόρα………………………………………………………………………………. επιταχύνω

παίρνω χαρά…………………………………………………………. χαίρομαι / χαροποιούμαι

παίρνω βάρος………………………………………………………………………………… παχαίνω

παίρνω πόντους………………………. αυξάνω / παχαίνω / αποκομίζω / συσσωρεύω

παίρνω υπάλληλο…………………………………………………………………. προσλαμβάνω

και χωρίς παρεξήσιν χάριν του εύρους της εργασίας μας

παίρνω τον πούλο……………………………………………. αναριθμήτων αποδόσεων…

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: βλέπουμε ότι 7 μόνον ρήματα αντικατέστησαν πάνω από 120!

ΑΝΑΛΟΓΙΑ: 1:17 χωρίς να έχουμε εξαντλήσει όλους τους νεωτερισμούς.

Αυτό καλείται ΕΞΕΛΙΞΙΣ! Που να πάμε στα ουσιαστικά και στα επίθετα…

Στον χώρον των ουσιαστικών και επιθέτων παρατηρείται εντόνως το φαινόμενον της λεξιπενίας προερχομένης εκ της διαδοχικής αποσυνθέσεως και καταργήσεως των επί μέρους συστατικών των συνθέτων λέξεων. Επίσης, ακόμη και στις περιφραστικές εκφράσεις που πολλές φορές χρησιμοποιούνται προκειμένου να επεξηγήσουν ή να διευκρινίσουν μίαν λέξιν, παρατηρείται αδυναμία αναγνωρίσεως τύπων όπως μετοχών, επιρρημάτων, πτώσεων, χρόνων ρημάτων κτλ.

Π.χ. Η λέξις  «αεί» (επίρρημα), που σημαίνει «πάντοτε, δια παντός, αιωνίως» συντιθέμενη μετά της λέξεως «ζωή» δίδει την λέξιν  «αείζωος». Μία λέξις απλούστατη η οποία όμως δεν  πολυχρησιμοποιείται σε καθημερινές συζητήσεις.  Εαν ήθελε κάποιος περιφραστικώς να περιγράψει την λέξιν αυτήν θα έλεγε «ο ζων αιωνίως». Η μετοχή τώρα «ζων» = «αυτός που ζει», σπανίως χρησιμοποιείται αυτούσια. Συνήθως χρησιμοποιείται μετά της προθέσεως «επί» ως «επιζών» αν και πολλοί λέγουν «ο επιζώντας» ουσιαστικοποιώντας την μετοχήν και συγχέοντάς την ακόμη και με επίθετον.  Έτσι, λέγοντας κάποιος την λέξιν «επιζώντας», μόνον εκ των συμφραζομένων καθίσταται αντιληπτόν εάν αναφέρεται σε κάποιον που «επέζησε» ή στην διαδικασία του «επιζώ».

Συνεχίζοντας την πορεία μας στην σκιαγράφησιν της γλωσσικής καταπτώσεως, υπενθυμίζουμε ότι οι διάφοροι «εκσυγχρονιστές» θεώρησαν ως ορθόν την κατάργησιν της καταλήξεως «-ως» των επιρρημάτων επιτυγχάνοντας την μετατροπήν των εις ουδέτερα πληθυντικού. Έτσι, για να γίνει κατανοητή η λέξις «αείζωος» από έναν μαθητή λυκείου του 2010 θα πρέπει να επεξηγήσουμε «αυτός που ζεί αιώνια» και στην καθομιλουμένη «αυτός που ζει για πάντα», «εξανεμίζοντας» την λακωνικότητα, την σαφήνεια αλλά και την ακριβολογία του «αείζωος». Τέλος ακόμη και το «αιώνια», αντί «αιωνίως», μπορεί  να σημαίνει και «τα αιώνια…». Οπως λέμε τα αιώνια ψηλά βουνά. Ας ελπίζουμε να μην δούμε και το «ασφαλώς» να μετετρέπεται εις… «ασφαλά».

Εν συντομία και κατ’ αναλογίαν:

–          Αείκαρπος = ο αεί καρποφορών => αυτός που καρποφορεί συνεχώς => αυτός που βγάζει πάντοτε καρπούς => αυτός που έχει πάντα φρούτα.

–          Αείρυτος ή αείροος = ο αιωνίως ρέων (αεί + ρέω) => αυτός που ρέει συνεχώς => αυτός που πάντα κυλάει. Π.χ ο αείρυτος ποταμός = ο ποταμός που πάντα κυλάει. Η λέξις «κυλάω» έχει αντικαταστάσει σε μεγάλον βαθμόν την λέξιν «ρέω» χωρίς όμως να δύναται να αποκαλύψει το νοηματικόν περιεχόμενον της «ροής». Εν τάχυ: ο κύλινδρος κυλάει, αλλά το ρευστόν ρέει.

–          Αεικύμαντος = ο αεί κυμαινόμενος => αυτός που κυμαίνεται συνεχώς => αυτός που πηγαίνει πάντα πάνω – κάτω => αυτός που πάντα σκαμπανεβάζει. Π.χ. το αεικύμαντον χρηματιστήριον, (με τα γνωστά «βουλιάγματα»).

–          Ανέμβατος (α στερητικόν + εμβαίνω) = ο μή βατός, απρόσιτος, απροσπέλαστος => αυτός που δεν περπατιέται. (Χαίρε ω χαίρε εκσυγχρονισμέ!) Π.χ. αντί του περιεκτικού «Η ανέμβατος οδός» λέμε  «ο δρόμος αυτός δεν περπατιέται με τίποτα».

–          Ανενδεής (α στερ. + ένδεια = στέρησις) = ο πλούσιος, ο μη έχων χρείαν (ανάγκην), πλουσιοπάροχος => αυτός που δεν έχει ανάγκη, αυτός που τα ‘χει πολλά, λεφτάς, ματσωμένος. κ.ο.κ. αυτός που τα ‘χει και τα χώνει. (Ποια έχει και ποια χώνει;;;)

–          Ανεπίσκεπτος (α στερ. + επί + σκέψις) = ο μη εξετάζων, ο απρόσεκτος => απρόσεχτος (κατά το Κτίζω => Χτίζω, Κτήμα => Χτήμα, απόΚτημα, => απόΧτημα των πασοκοαριστερών) και σε άκρως νεωτεριστικό πλαστοϊδιωματισμό (μοντέρνα αργκό) => στραβούλιακας, γκάγκας  κτλ.

–          Βαθύροος (βαθύς + ρέω) = ο έχων βαθύ ρεύμα, ο υπερεκχειλίζων => αυτός που ξεχειλίζει, ο ξεχειλισμένος => αυτός που φουσκώνει, τα φουσκόνερα κ.ο.κ.

Συμπερασματικώς. Όσο πιο αρχαϊκή είναι η μορφή της γλώσσας τόσο πιο αμιγής, διαυγής αλλά και περισσότερο εκφραστική είναι. Και ας κλείσουμε με ένα πιο περιληπτικό παράδειγμα.

Στην καθαρεύουσα μπορούμε να πούμε:  «Οι άθλοι του Ηρακλέους διδάσκουσι», το οποίον συμπτύσσεται χωρίς παρερμηνεία εις το ποιητικότερον «Ηρακλέους άθλοι διδάσκουσι». Στην σύγχρονη δημοτική είμαστε υποχρεωμένοι να πούμε «Οι άθλοι του Ηρακλή διδάσκουν», το οποίον αν αποπειραθούμε να συμπτύξουμε εις το της καθαρευούσης αντίστοιχον ως «Ηρακλή άθλοι διδάσκουν» παρουσιάζονται τα εξής προβλήματα:

Λόγω της ομοιότητος της γενικής «του Ηρακλή», με την αιτιατική «τον Ηρακλή» και την κλητική «Ηρακλή», είναι αδύνατον να αντιληφθεί κάποιος αν εννοούμε:

Τον Ηρακλή του οποίου οι άθλοι διδάσκουν (γενική),

τον Ηρακλή τον οποίον τον διδάσκουν (κάποιοι) άθλοι, δηλαδή διδάσκεται από τους άθλους (αιτιατική), ή

τον Ηρακλή τον οποίο κάποιος προσφωνεί (εεε Ηρακλή) και του λέει ότι οι άθλοι (γενικώς) διδάσκουν.

Ευρύμαχος

http://www.schizas.com
 

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Κυκλοφόρησε το περιοδικό «Νέος Λόγιος Ερμής»

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 17 Δεκεμβρίου 2010

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ 37, 106 77 Αθήνα, τηλ.: 210 3826319 fax: 210 3839930,

email: logiosermis@emep.gr, www.emep.gr

ΤΕΥΧΟΣ 1 (Ιανουάριος – Απρίλιος 2011)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

Η Εταιρεία Μελέτης Ελληνικού Πολιτισμού κυκλοφορεί το πρώτο τεύχος του νέου επιστημονικού περιοδικού νέος Ερμής ο Λόγιος. Πρόκειται για μια τετραμηνιαία έκδοση με αντικείμενο την ιστορία, τις ανθρωπιστικές επιστήμες και την τέχνη. Το πρώτο τεύχος ανοίγει με ένα εισαγωγικό κείμενο της Εταιρείας Μελέτης Ελληνικού Πολιτισμού, όπου δηλώνονται οι ιδεολογικές κατευθύνσεις της και ο χαρακτήρας του περιοδικού.

     Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει κείμενα ενδεικτικά των αντιλήψεων της συντακτικής ομάδας και των συνεργατών του περιοδικού. Ο Μιχάλης Μερακλής γράφει για τις ανθρωπιστικές σπουδές, ο Δημήτρης Μαυρίδης για την συνέχεια του ελληνισμού, ο Σπύρος Βρυώνης παραθέτει τις αντιλήψεις που επικρατούν στις κοινωνικές επιστήμες γύρω από το έθνος και τον εθνικισμό, ενώ ο Ερατοσθένης Καψωμένος αναφέρεται στην νεοελληνική κουλτούρα και το μεσογειακό πολιτισμικό πρότυπο.

     Ακολουθεί ένα αφιέρωμα στην ελληνική Αναγέννηση, που προηγείται της ελληνικής επανάστασης του 1821. Περιλαμβάνονται 6 κείμενα: του Γιώργου Καραμπελιά (Η ελληνική Αναγέννηση), του Απόστολου Διαμαντή (Έθνος και λόγιοι στην Τουρκοκρατία), του Δημήτρη Καραμπερόπουλου (Το γνωστικό επίπεδο των ιατρικών γνώσεων κατά τη Νεοελληνική Αναγέννηση), του Στέφανου Μπεκατώρου (Ιωάννης Πρίγκος, εραστής των βιβλίων), του Αλέξανδρου Παπαδερού (Μετακένωσις) και του Τάσου Χατζηαναστασίου (Κοινοί τόποι στη βαλκανική λογοτεχνία της Τουρκοκρατίας).

     Στο τρίτο μέρος υπάρχει μία ποικιλία κειμένων και θεματικών, ενδεικτικών των προθέσεων και των κατευθύνσεών μας. Ο Γιώργος Κοντογιώργης γράφει για την γνωσιολογία των συλλογικών ταυτοτήτων, η Παναγιώτα Βάσση αναλύει την θεώρηση της Ουτοπίας στο έργο του Κ. Παπαϊωάννου, ο Χρίστος Δάλκος γράφει για την ανάγκη υπέρβασης της νεωτερικής και μετανεωτερικής αντίληψης για την γλώσσα και την διδασκαλία της, ενώ ο Νίκος Βαρβατάκος αναφέρεται στον θεσμό των οικογενειακών επικέψεων στην ελληνική σωφρονιστική νομοθεσία και την κοινωνική επανένταξη των κρατουμένων.

     Το περιοδικό κλείνει με δύο βιβλιοκριτικές του Δημήτρη Μπαλτά, (Χριστιανισμός και Αναρχία του Ζακ Ελύλ και Το καλό και το κακό στην τέχνη και το Δίκαιο του Βασίλη Μαρκεζίνη), μία εκτενή παρουσίαση του βιβλίου του Α. Νταβούτογλου Το στρατηγικό βάθος: η θέση της Τουρκίας από τον Σπύρο Κουτρούλη και μία συζήτηση του Γιώργου Καραμπελιά με τον Βασίλη Καραποστόλη, γύρω από την ελληνική ιδιοπροσωπία, με αφορμή το βιβλίο του τελευταίου Διχασμός και Εξιλέωση

Posted in Βιβλία Νέες Κυκλοφορίες, Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , , | 3 Σχόλια »

«Η εφημερίδα ‘Κόκινος Καπνας’ και ο ελληνισμός του Καυκάσου (1932-1937)»

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 10 Δεκεμβρίου 2010

exofyllo agtzidis.jpg

Kυκλοφόρησε από τις Εναλλακτικές Εκδόσεις η μελέτη μου με τίτλο: «Η εφημερίδα ‘Κόκινος Καπνας’ και ο ελληνισμός του Καυκάσου (1932-1937)». Η εφημερίδα αυτή  εκδιδόταν στο σοβιετικό Καύκασο κατά το Μεσοπόλεμο.

Είναι ένα από τα λίγα τεκμήρια που διασώθηκαν ενός μοναδικού ιστορικού πειράματος.  Σχετίζεται με τη διαμόρφωση του σημαντικού σοβιετικού ελληνισμού, πλήρως αυτονομημένου από την Ελλάδα και σε σύγκρουση με το ιδεολόγημα της “μητέρας-πατρίδας”.  Ενός ελληνισμού που συγκροτήθηκε τότε σ’ ένα ιδιαίτερο ελληνικό κέντρο, απέκτησε εσωτερική ζωή και ενδιαφέρουσες δομές, υπήρξε το καταφύγιο και το αποκούμπι των κυνηγημένων αριστερών από την “αστική Ελλάδα”, συνομίλησε ισότιμα με το σοβιετικό περιβάλλον,  υλοποίησε τις πλέον προχωρημένες ιδέες του ελληνικού δημοτικισμού (που σήμερα μας παραξενεύουν αρκετά).

Ο Κόκκινος Καπνάς (Κόκινος Καπνας) ήταν ένα επίσημο σοβιετικό ελληνικό έντυπο του μεσοπολέμου. Εξέφρασε τη συνάντηση των σοβιετικών αντιλήψεων για την κοινωνία και τον πολιτισμό με τις ριζοσπαστικότερες ελληνικές θέσεις. Στις σελίδες του αποτυπώνεται ένας ελληνικός καθεστωτικός κομμουνιστικός λόγος. Οι νέοι κώδικες που εισήχθησαν στη σοβιετική κοινωνία είναι παρόντες στην εφημερίδα, δίνοντας μια μοναδική ευκαιρία αποκρυπτογράφησης των μηχανισμών ελέγχου και των μεθόδων που είχαν εφευρεθεί για να εξυπηρετήσουν την ανάγκη του βίαιου μετασχηματισμού.

(Προλετάριοι  Όλου  του  Κόσμου  Ενωθείτε)

 Μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας προβάλλει ένας άγνωστος ελληνικός κόσμος, ο οποίος κλήθηκε να πειθαρχήσει στις νέες απόψεις που εκφράστηκαν από τη σοβιετική εξουσία. Ακολουθώντας τους σοβιετικούς δημοσιογραφικούς κανόνες χρησιμοποιούσε τη φωνητική γραφή παραμένοντας πιστός στις δημοτικιστικές απόψεις.

Τα στοιχεία και οι λεπτομέρειες για τις ελληνικές κοινότητες που δίνει η εφημερίδα έρχονται να καλύψουν το μεγάλο κενό της γνώσης μας για τον τρόπο  προσαρμογής τους στο κομμουνιστικό περιβάλλον και ειδικότερα  στις νέες οικονομικές δομές που προέκυψαν ως αποτέλεσμα της κολεκτιβοποίησης. Κατανοούμε με σαφήνεια ότι το ελληνικό στοιχείο της Σοβιετικής Ένωσης συμμετείχε σε όλα τα ιστορικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν την περίοδο του μεσοπολέμου και βίωσε με τον πιο δραματικό τρόπο τις εγγενείς αδυναμίες του σοβιετικού συστήματος. Ανέπτυξε επί πλέον στο νέο περιβάλλον την επιτρεπτή για τη σοβιετική εξουσία προβληματική  για  τον πολιτισμό και διατύπωσε πολιτικά αιτήματα, με αποτέλεσμα την εμφάνιση ενός ιδιόμορφου ελληνικού σοβιετικού λόγου.

Η τελική καταστροφή του από το σταλινισμό, η εξόντωση του μεγαλύτερου μέρους της διανόησης και η αποσάρθρωση της κοινωνικής του δομής  με τη μαζική μετατόπιση του ελληνικού στοιχείου του Καυκάσου στην Κεντρική Ασία, εξαφάνισαν τα περισσότερα ίχνη του σοβιετικού ελληνικού πολιτισμού του μεσοπολέμου.

Στη συνέχεια παρατίθενται οι Πρόλογοι του Σεραφείμ Φυντανίδη και του Γιάγκου Ανδρεάδη:

Πρόλογος Σεραφείμ Φυντανίδη

Ερευνώντας τα ίχνη ενός χαμένου Ελληνισμού, άγνωστου στους άλλους Έλληνες, ο Βλάσης Αγτζίδης έφτασε κάποτε στη μακρινή – όχι τόσο γεωγραφικά, όσο γνωστικά  – περιοχή του Καυκάσου. Και ανακάλυψε κάτι πολύ σπάνιο: Μια εφημερίδα που έβγαινε στα ελληνικά από Έλληνες, ώσπου την “πήραν μπάλα” οι σταλινικές εκκαθαρίσεις του τέλους της δεκαετίας του ’30. Αυτοί που είχαν την ευθύνη της εκτελέστηκαν ή εξορίστηκαν στα βάθη της Σιβηρίας και το τυπογραφείο τους ρίχθηκε στα βάθη της Μαύρης Θάλασσας.

Το έγκλημά της; Ήταν μια εθνοτική εφημερίδα. Και μολονότι οι εκδότες της ήταν γνήσιοι κομμουνιστές, θεωρηθηκαν προδότες του σοσιαλισμού και της Σοβιετικής Ένωσης.

Ο Βλάσης Αγτζίδης ανακάλυψε πριν από αρκετά χρόνια στο Σοχούμι το κρυμμένο αρχείο αυτής της σπάνιας εφημερίδας: Κόκινος Καπνας ο τίτλος της, δηλαδή καπνεργάτης, ο οποίος παρουσιάζει μια ορθογραφικη πρωτοτυπία. Έχει καταργήσει όλα τα φωνήεντα και τα διπλά σύμφωνα, έχει κρατήσει μόνο το “ι”, το “ο” και το “ς”, χρησιμοποιεί το “υ” στη θέση του “ου”. Πρόκειται για μια ακραία εκδοχή του άκρατου δημοτικισμού, που πρέσβευαν τότε οι κομμουνιστές του 20γράμματου αλφάβητου.

Φυσικά, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αρθρογραφία του Κόκινυ Καπνα (Κόκκινου Καπνά) και πολλά ιστορικά συμπεράσματα μπορεί να εξαγάγει ο ερευνητής, εφόσον πρόκειται για ένα μεγάλης σημασίας πείραμα που πραγματοποιήθηκε μόνον εκεί. Γιατί, στις ελληνικές κοινότητες της παλιάς Σοβιετικής Ένωσης έγινε κάτι που δε ζήσαμε στην “αστική” Ελλάδα: την απόλυτη κυριαρχία των Ελλήνων κομμουνιστών……..

Ενδιαφέρον έχει επίσης και τα όσα διαδραματίστηκαν κατά τη διάσωση της εφημερίδας, τον Αύγουστο του 1991, τις ημέρες του αποτυχημένου πραξικοπήματος των αμετανόητων γραφειοκρατών. Όπως μας πληροφόρησε ο συγγραφέας, η φωτογράφιση με μικροφίλμς των φύλλων της εφημερίδας άρχισε την ημέρα που εκδηλώθηκε το στρατιωτικό πραξικόπημα στη Μόσχα. Ο άμεσος απόηχος των εξελίξεων στον Καύκασο ήταν η αναθάρρηση των ασφαλιτών και των στρατιωτικών, πράγμα που απείλησε το εγχείρημα με ματαίωση. Όμως η αποτυχία του πραξικοπήματος σε σύντομο χρόνο λόγω της στάσης του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, επέτρεψε τη ολοκλήρωση της μικροφωτογράφισης.

Η ειρωνία -με την οποία η Ιστορία βλέπει πολλές φορές τα ανθρώπινα δρώμενα- ήταν ότι λίγα χρόνια μετά, το πρωτότυπο σώμα, το μοναδικό που υπήρχε σ’ όλο το σοβιετικό Καύκασο, καταστράφηκε. Ο φοβερός πόλεμος μεταξύ Γεωργιανών και Αμπχαζίων την περίοδο 1992-1993 δεν είχε μόνο ανθρώπινα θύματα. Δεν χάθηκαν μόνο χιλιάδες άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και διακόσιοι ομογενείς μας, αλλά καταστράφηκε και η ιστορική μνήμη της περιοχής. Η αυθαιρεσία των παρακρατικών ομάδων που κυριαρχούσαν στο Σοχούμι -την αρχαία ελληνική Διοσκουριάδα- κατά την περίοδο της πολιορκίας του από τις δυνάμεις των Αμπχαζίων, οδήγησε στη συνειδητή πυρπόληση του Ιστορικού Αρχείου της πόλης. Έτσι, στη μετασοβιετική εποχή ολοκληρώθηκε το έγκλημα που είχε ξεκινήσει κατά την περίοδο του σταλινισμού. Μαζί με την ανθούσα ελληνική κοινότητα,   καταστράφηκε και η εφημερίδα Κόκκινος Καπνάς, αδιάψευστο τεκμήριο της μεγάλης ελληνικής αναγέννησης του μεσοπολέμου και των πρωτοποριακών πειραματισμών.

Σερ. Φυντανίδης

τ. Διευθυντής της Ελευθεροτυπίας

και της Κυριακάτικης Ε.

 

Πρόλογος Γιάγκου Ανδρεάδη

Και γι’ αυτούς της θυσίας ο καπνός: Το έπος και το δράμα των ελλήνων μπολσεβίκων του Πόντου.

Το βιβλίο που ακολουθεί είναι από τα κείμενα που κανείς τα διαβάζει με σπαραγμό. Όχι τυχαία ο συγγραφέας του, ο μαθηματικός και ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης, έχει γράψει σε άλλο κείμενό του ότι η ιστορία του ελληνισμού της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, όπως και η ιστορία του ελληνισμού της Κύπρου απωθείται είτε διεκπεραιώνεται με καθησυχαστικά στερεότυπα από το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής ιστοριογραφίας. Και στις δύο περιπτώσεις έχουμε να κάνουμε με τραυματικές, αιμάσσουσες μνήμες και ακόμη με γεγονότα που ακόμη και η απλή τους εξιστόρηση απαιτεί την ανατροπή των σταθερών μας και την βαθιά ανασκευή των εργαλείων της σκέψης μας, αν όχι και των συντεχνιακών ισορροπιών που προώθούνται υπό το προσωπείο  της επιστημονικής αντικειμενικότητας.

Ποιά είναι η ιστορία του “Κόκκινου Καπνά” που φέρνει στο φως ο συγγραφέας; Πρόκειται για την ιστορία ενός εντύπου που εκδίδεται από έλληνες κομμουνιστές των ποντιακών περιοχών της Σοβιετικής Ένωσης σχεδόν αμέσως μετά την επικράτηση των μπολσεβίκων και μέχρι τα κύματα των σταλινικών εκκαθαρίσεων του 1936 και του 1938 που έδωσαν τα πρώτα μαζικά πλήγματα στον ελληνισμό που ζούσε για χιλιετίες στα βόρεια παράλια του Ευξείνου Πόντου. Ο  Αγτζίδης εντόπισε το αρχείο της εφημερίδας, προχώρησε πρώτα στην φωτοτύπησή του και στη συνέχεια,  το διέσωσε και το μετέφερε με την μορφή μικροφίλμ στην Ελλάδα.

Πράξη διπλά ευεργετική, αφού, εκτός από το υλικό που προσφέρεται  πια στην ελληνική έρευνα, τα μικροφίλμ αυτά αποτελούν δυστυχώς και την μόνη μορφή στην οποία σώζονται τα ντοκουμέντα αυτά που προσφέρουν μια ακόμη σημαντική πτυχή του έπους και του δράματος των Ελλήνων του Πόντου. Και τούτο διότι, μετά το 1989,  στη διάρκεια των ταραχών που σημάδεψαν τους επιθανάτιους σπασμούς του σοβιετικού καθεστώτος, το σώμα των εφημερίδων του “Κόκκινου Καπνά” έγινε παρανάλωμα του πυρός. Το βιβλίο λοιπόν και τα μικροφίμ, στοιχειοθετούν την πράξη μιας δραματικής επιστροφής, ενός επώδυνου νόστου, παράλληλου με την μοίρα των ελλήνων των περιοχών αυτών, οι οποίοι στα τέλη του 20ου αιώνα γνώρισαν ένα ύστατο ξεριζωμό που τους έφερε ναυαγούς στις συχνά άξενες όχθες της μητέρας πατρίδας.

Ο νόστος αυτός, επιθυμητός για άλλους Ποντίους συντοπίτες τους μοιάζει ωστόσο πως δεν ήταν καθόλου μέσα στους συνειδητούς στόχους της εκδοτικής ομάδας του “Κόκκινου Καπνά”. Οι άνθρωποι αυτοί που σχεδόν όλοι τους τέλειωσαν τον βίο τους στο εκτελεστικό απόσπασμα είτε στα σταλινικά στρατόπεδα συγκέντρωσης με την κατηγορία του τροτσκιστή είτε κάποια άλλη ανάλογη συκοφαντία, αποδεικνύονται, μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας, απόλυτα πιστοί μπολσεβίκοι, φανατικοί υποστηρικτές πρώτα του Λένιν και μετά του Στάλιν, που διέταξε την εξόντωσή τους. Αυτό για το οποίο αγωνίζονται λοιπόν είναι να παραμείνουν  στις προαιώνιες εστίες τους σαν υποδειγματικοί σοβιετικοί πολίτες, πρωτοπόροι στον αγώνα για την οικοδόμηση της σοβιετικής κοινωνίας.

Κανένα ίσως στοιχείο δεν αποτυπώνει την κυριολεκτικά απόλυτη και ενδεχομένως τυφλή πίστη των ανθρώπων αυτών στο σοβιετικό καθεστώς και στον σταλινισμό, όσο οι απόψεις που η εφημερίδα εκφράζει για τα διεθνή ζητήματα και οι επαφές που διατηρεί με άλλα έντυπα. Το τουρκικό καθεστώς του Κεμάλ θεωρείται, σε πλήρη αρμονία με την επίσημη σοβιετική εξωτερική πολιτική, απόλυτα φιλικό. Το ελληνικό καθεστώς είναι, από την πλευρά του, αστικοτσιφλικάδικο και μοναρχοφασιστικό και οι όποιες σχέσεις με τα επίσημα όργανα, τους θεσμούς, τα σύμβολα και την ρητορική της “μητέρας πατρίδας” αντιμετωπίζονται με εχθρότητα και ειρωνεία. Ανάλογες είναι και η σχέσεις του “Καπνά” με τα έντυπα του εξωτερικού.

Συνομιλητές του είναι μόνον οι κομμουνιστικές εκδόσεις “Ριζοσπάστης” της Ελλάδας και “Εμπρός” της Αμερικής, ενώ όλος ο άλλος Τύπος δεν είναι παρά εκφραστής της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και τυρανίας. Ας μην λησμονούμε ότι η ίδια η έκδοση της εφημερίδας και γενικά η απόλυτη κυριαρχία του κομμουνιστικού Τύπου στην χώρα είναι η συνέπεια και η συνέχεια της κατάργησης από τον Λένιν κάθε μη μπολσεβίκικου εντύπου ως οργάνου των εκμεταλλευτών. Τέλος, αντίστοιχες, και απόλυτα σύμφωνες με την επίσημη κομματική γραμμή, είναι και οι αντικληρικές και αντιθρησκευτικές θέσεις  που εκφράζει η εφημερίδα.

Είναι σήμερα εύκολο, όσο και αντιιστορικό, να κρίνουμε και να καταδικάσουμε τέτοιες θέσεις.

Και για μας της θυσίας ΙΙ

Με μια πρόχειρη, εξωτερική και οπωσδήποτε άδικη ματιά, οι θέσεις των υπευθύνων του «Κόκκινου Καπνά» εμφανίζονται απλώς ως κάθετη άρνηση της αναφοράς στο εθνικό κέντρο -και άρα σε ένα βαθμό της ρίζας και της ταυτότητάς τους- σαν ρήξη με την θρησκεία τους και διαστρέβλωση της γλώσσας τους. Μια τέτοια αποτίμηση ωστόσο είναι αντιιστορική. Η θέση των υπευθύνων του Καπνά, πέρα από την δεδομένη τους ένθερμη αποδοχή της μαρξιστικής-λενινιστικής ιδεολογίας,  εκφράζει και μια θεμελιώδη απόφασή τους: να ζήσουν στα πανάρχαια εδάφη του ποντιακού ελληνισμού, σαν ενεργά και μάλιστα πρωτοπόρα μέλη της σοβιετικής κοινωνίας. Όλες σχεδόν οι άλλες θέσεις στις οποίες μόλις αναφερθήκαμε, η πλήρης εναρμόνιση με την σοβιετική εξωτερική πολιτική και άρα οι ένθερμη κατάφαση του κεμαλισμού, η αθεΐα, οι επιθέσεις κατά των κουλάκων με και χωρίς εισαγωγικά,  μοιάζουν να μην είναι τίποτε άλλο παρά υποχρεωτικές συνέπειες αυτής τους της βασικής τοποθέτησης.

Τα πράγματα είναι όμως μάλλον πιο σύνθετα και η άποψη αυτή μπορεί να στηριχτεί και στο ότι πολλά από τα κείμενα που μας έρχονται από ανθρώπους που ζούσαν και έγραφαν επί σοβιετικού καθεστώτος πρέπει να διαβάζονται σαν να ήταν γραμμένα με κώδικα, καθώς οι άνθρωποι εκφραζόταν υπό την απειλή της σιδηράς πυγμής του καθεστώτος, ακόμα και αν ήταν ένθερμοι υποστηρικτές του. Η γλώσσα στην οποία είναι γραμμένη η εφημερίδα και τα άρθρα της  για την γλώσσα και τον πολιτισμό προσφέρουν πιστεύω μια κωδική μήτρα για να προσεγγίσουμε το ζήτημα αυτό.

Τα κείμενα της εφημερίδας είναι γραμμένα με μια απλοποιημένη γραφή που αποδίδει ακουστικά την γλώσσα και ακολουθεί το μονοτονικό σύστημα που καταλήγει συχνά ατονικό. Γλώσσα είναι η δημοτική με κάποιες παραχωρήσεις τόσο στην ποντιακή διάλεκτο, όσο και στην τρέχουσα σοβιετική ορολογία διατυπωμένη σα ρωσικά. Το πρώτο που έχει κανείς να κατανοήσει είναι η αντικειμενική δυσκολία που έχει για να επικοινωνήσει στην κοινή δημοτική, οπωσδήποτε επηρεασμένη από τις θέσεις του μαχόμενου δημοτικισμού, ένας πληθυσμός που έχει για μητρικό γλωσσικό εργαλείο την διάλεκτο και κάποιες φορές τα τουρκικά. Το δεύτερο ότι από την στιγμή που η διαμάχη των Ελλήνων μπολσεβίκων του Πόντου ανάμεσα στους οπαδούς της δημοτικής και αυτούς της διαλέκτου λύνεται υπέρ των πρώτων, έχει διασφαλιστεί ένα μεγάλο κανάλι επικοινωνίας ανάμεσα στο αναγνωστικό κοινό της εφημερίδας και το γίγνεσθαι το εθνικού κέντρου, φιλτραρισμένο έστω σε μεγάλο βαθμό μέσα από την κομμουνιστική οπτική του Ριζοσπάστη. Αξίζει να προσεχτεί ότι οι υπεύθυνοι του Κόκκινου Καπνά αγωνίζονται μαχητικά και με επιτυχία για την διάδοση της εφημερίδας και δεν διστάζουν να συγκρουστούν με κομματικά όργανα όταν αυτά την υποκαθιστούν σε κάποια ελληνικά χωριά με  ρωσικά ή άλλα έντυπα.

Η καθιέρωση της ελληνικής έχει φυσικά μια καίρια επίδραση και στο περιεχόμενο της παιδείας, όπως αυτό μας αποκαλύπτεται από τα εκπαιδευτικά προγράμματα που δημοσιεύονται. Τα κείμενα αναφοράς που συναντάμε περιλαμβάνουν για παράδειγμα και κείμενα του Παπαδιαμάντη, που θα περίμενε κανείς να έχει αποκλειστεί για τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και τη γλώσσα του, ενώ οι κεντρικές θεατρικές σκηνές ανεβάζουν ακόμη και Αντιγόνη και Οιδίποδα τύραννο. Αυτό που με δυο λόγια συμβαίνει είναι ότι η καθιέρωση της δημοτικής τόσο στον Καπνά όσο και στην εκπαίδευση επιτρέπει την πρόσβαση σε ένα σώμα παιδείας και πολιτισμού που σε ένα μόνο βαθμό μπορεί να διεκδικήσει ταξικό χαρακτήρα και που, έστω και αν δεν το διαδηλώνει, αποτελεί οπωσδήποτε ένα ισχυρό δεσμό των κομματιών του ποντιακού ελληνισμού μεταξύ τους αλλά και με το εθνικό κέντρο.

Με την έννοια αυτή μπορούμε να ξαναδούμε και την συκοφαντική καταγγελία περί εθνικισμού που οδήγησε στην εξόντωση των ελλήνων αυτών κομμουνιστών από τον σταλινισμό. Είναι σαφές ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν έκαναν την παραμικρή διασπαστική κίνηση εις βάρος της Σοβιετικής Ένωσης στην οποία ήταν απόλυτα πιστοί. Από την άλλη όμως πλευρά, σεβόμενοι απόλυτα τα πλαίσια της σοβιετικής νομιμότητας, προσπάθησαν, με τους τρόπους και με τα μέσα που επέλεξαν και που τους ήταν επιτρεπτά, να περιφρουρήσουν και να αναπτύξουν την πολιτισμική τους ιδιαιτερότητα στο βαθμό που, σε αρμονία με τα γενικά μαρξιστικα- λενινιστικά πιστεύω, να προσβλέπουν στην δημιουργία μιας αυτόνομης ελληνικής περιοχής. Κάτι τέτοιο ήταν πολύ πιθανώς αρκετό για να θεωρηθούν από τον Στάλιν εχθροί του σοσιαλισμού και να αντιμετωπίσουν τον θάνατο στα εκτελεστικά αποσπάσματα και στα γκούλαγκ. Μπορεί κανείς, ξεφεύγοντας από την αυστηρότητα της επιστημονικής διαπραγμάτευσης, να αναλογιστεί πώς θα ένοιωσαν οι ατσάλινοι εκείνοι αγωνιστές μπροστά στα δικαστήρια των συντρόφων τους που τους ζητούσαν να παραδεχτούν ότι ήταν προδότες των αγώνων για τους οποίους είχαν προσφέρει τα πάντα. Άραγε να αρνήθηκαν με αγανάκτηση τα πάντα, να έμειναν σιωπηλοί με το κεφάλι σκυφτό ή μήπως, όπως συνέβη με τους μπολσεβίκους αρχηγούς στις δίκες της Μόσχας του 36 και του 38 να αναγκάστηκαν να παραδεχτούν συνωμοσίες και προδοσίες που ούτε καν είχαν ποτέ διανοηθεί;

Το δράμα και  εποποιία των Ελλήνων του Πόντου δεν περιορίζεται βέβαια στην ομάδα του Κόκκινου Καπνά και στους συνεπείς κομμουνιστές που αποτελούν το κοινό και το σημείο θετικής αναφοράς του. Μέσα από τις στήλες της εφημερίδας, μέσα από τις πολεμικές , τις καταγγελίες και τις αναφορές σε καταδίκες διαφόρων που έχουν- υποτίθεται πάντοτε δίκαια- κριθεί ένοχοι απέναντι στην σοβιετική νομιμότητα, διαφαίνεται σε ένα βαθμό και το δράμα των άλλων. Εκείνων για παράδειγμα που έχουν φτάσει στον ρωσικό Πόντο μετά τους τουρκικούς διωγμούς του 1918 και που όχι μόνο δεν συμμερίζονται το υμνολόγιο για τον Κεμάλ, αλλά διατηρούν τα στοιχεία της ταυτότητάς τους, πρωταρχικά της θρησκευτικής, και προσβλέπουν στον διάλογο με το εθνικό κέντρο και πολλές φορές στο νόστο.

Δεν θα ήταν υπερβολικό να πούμε ότι όχι μόνο για την ελληνική ιστοριογραφία, αλλά και για το κράτος και για την κοινή γνώμη της Ελλάδας ο Ποντιακός ελληνισμός υπήρξε μια ακόμη αγνοούμενη ήπειρος, όπως συμβαίνει επίσης, με διαφορετικό έστω τρόπο με τον ελληνισμό των Ηνωμένων πολιτειών, στον οποίο , ενώ το αγνοούμε, προστρέχουμε σε κάθε αναποδιά και επίσης με τον ελληνισμό της Κύπρου, αλλά και με άλλες περιπτώσεις. Ο λόγος είναι πιστεύω μια κρατιστική αντίληψη των εθνικών όπως και των κοινωνικών θεμάτων, η οποία , εννοείται, αποδυναμώνει σε καθοριστικό βαθμό το κράτος προκαλώντας μια βαθιά ζημία που βέβαια δεν μπορεί να επουλωθεί από τα τετριμμένα στερεότυπα περί απόδημων. Στα θεμέλια της αντίληψης αυτής βρίσκεται, παρά τις περί του αντιθέτου δηλώσεις, η αδυναμία του ελληνικού κράτους και της ελληνικής ιθύνουσας τάξης να ενσωματώσει στην σχεδίαση της πολιτικής της οτιδήποτε ξεφεύγει από τα στενά όρια της κρατικής εξουσίας και κατ’ εξοχήν την πολιτιστική παράμετρο, η οποία μπορεί και πρέπει να λειτουργεί, ακόμη ή κυρίως όταν όσοι συνεχίζουν να μετέχουν του ελληνικού πολιτισμού είναι με την θ’ελησή τους ενσωματωμένοι σε άλλες κρατικές οντότητες.

Στην περίπτωση της υποβάθμισης και της αγνόησης του δράματος των Ελλήνων του Πόντου νομίζω ότι λειτούργησε και μια άλλη διάσταση. Το δέος που δημιουργούσε επί πολλά χρόνια στους φίλους και στους εχθρούς της, αλλά και στον μέσο δημοκρατικό άνθρωπο η Σοβιετική Ένωση. Το δέος αυτό δεν είχε να κάνει μόνον με τους έλληνες κομμουνιστές, οι οποίοι, μέχρι τουλάχιστον την ρήξη ΕΣΣΔ- Κίνας και την ανάδυση του ευρωκομμουνισμού θεωρούνταν η αναμφισβήτητη πατρίδα της κομμουνιστικής επανάστασης ή όπως ειπώθηκε σε πιο θεωρητική γλώσσα το μοναδικό “κέντρο αναφοράς”. Για την μεγάλη κεντρώα και κεντροαριστερή παράταξη, που έβλεπε με δυσπιστία τις προθέσεις των Δυτικών συμμάχων απέναντι στην χώρα η ΕΣΣΔ δεν ήταν μόνο η ηρωική πρωταγωνίστρια στον νικηφόρο αγώνα κατά του Άξονα στον οποίο και η δική μας χώρα είχε τόσα προσφέρει. Ήταν επίσης ένα αντίπαλο δέος απέναντι στην αμερικανοκρατία και μια δύναμη που ενίοτε υπεράσπιζε τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα που απεμπολούσαν οι σύμμαχοι, ενώ και για την ελληνική δεξιά η “σοβιετία” ήταν η χώρα του κακού που όμως δεν στερούνταν δύναμης και ενδεχομένως γοητείας. Η ιδέα αυτή για την δύναμη και την λαμπερή ή την σκοτεινή γοητεία της πατρίδας του σοσιαλισμού δεν ήταν φυσικά μόνον ελληνικό φαινόμενο και επηρέαζε τους φίλους αλλά και τους εχθρούς του κομμουνισμού σε πλανητικο επίπεδο, ξεκινώντας από πολλούς αντιεξουσιαστές και καταλήγοντας στις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες……………….

Γιάγκος Ανδρεάδης

Καθηγητής στο Τμήμα Επικοινωνίας,Μέσων και Πολιτισμού,

Πάντειο Πανεπιστήμιο

πώς διαβάζουμε κείμενα σε 20γράμματο αλφάβητο:

Το 20γράμματο αλφάβητο καθιερώθηκε για τους σοβιετικούς Έλληνες (περίπου 400.000 άτομα) σε συνδιάσκεψη Ελλήνων εκπαιδευτικών στην ΕΣΣΔ το 1926.

Η αντικατάσταση του 24γράμματου με το 20γράμματο ήταν ένα από τα μέτρα της γλωσσικής μεταρρύθμισης.

Καταργήθηκαν:

-τα γράμματα της αλφαβήτου που δεν προφέρονται: ‘η’, ‘ω’

-οι δίφθογγοι,

-το ‘σ’ στη μικρογράμματη γραφή και στη θέση του εισήχθη το “ς”,

-τα διπλά γράμματα ‘ξ’ και ‘ψ’.

Το ‘υ’ καθιερώθηκε στη θέση του ‘ου’

Επίσης εισήχθη το μονοτονικό σύστημα. Στη λήγουσα δεν έμπαινε τόνος…

….μια γόνιμη κριτική!

Posted in Βιβλία Νέες Κυκλοφορίες, Γλώσσα & Πολιτισμός, Ελληνική Διασπορά | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΗΘΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑΣ

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 5 Αυγούστου 2010

Σε όλη την Ευρώπη καταρρέει η ιδεολογία της πολυπολιτισμικότητας–Ο μονοπολιτισμός σώζει τις κοινωνίες, διατηρεί τις ισορροπίες και απομακρύνει τη διάσπαση και την γκετοποίηση.

Με τη συνέντευξή της στην Κυριακάτικη ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ της 30.5.2010 η κ. Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ έβαλε τα πράγματα στη θέση τους. Το Βυζάντιο, είπε, ήταν μεν πολυεθνικό, αλλά μονοπολιτισμικό, είχε μόνο τον ελληνικό πολιτισμό. Έτσι η διαπρεπής βυζαντινολόγος μάς έδωσε και το μυστικό της επιβιώσεως ενός κράτους επί 1100 χρόνια. Τα μονοπολιτισμικά κράτη έχουν μέλλον, τα πολυπολιτισμικά διαλύονται είτε ειρηνικά είτε με τη βία των όπλων. Θυμηθείτε την περίπτωση της Γιουγκοσλαβίας, παρατηρήστε τα διαλυτικά φαινόμενα στα Σκόπια (μουσουλμάνοι Αλβανοί κατά Χριστιανών Σλάβων), ακόμη και στο Βέλγιο (οι Ολλανδόφωνοι Φλαμανδοί θέλουν να αποσχισθούν από τους γαλλόφωνους Βαλλόνους). Μπορεί μία κοινωνία σήμερα να αντέξει ένα συγκεκριμένο -όχι απεριόριστο- αριθμό μεταναστών από άλλες χώρες, αλλά πρέπει να τους ενσωματώνει σε ένα και μοναδικό πολιτιστικό πρότυπο. Ο μονοπολιτισμός σώζει τις κοινωνίες, διατηρεί τις ισορροπίες και απομακρύνει τη διάσπαση και την γκετοποίηση.

Στην Ελλάδα, δυστυχώς, δεν διδασκόμαστε από την Ιστορία. Αντί να θαυμάζουμε το μονοπολιτισμικό Βυζάντιο (Ρωμανία) έχουμε διδαχθεί από ξενόφερτες προπαγάνδες και από θορυβώδεις μειοψηφίες να υμνούμε την πολυπολιτισμικότητα. Κάποιοι θέλουν να μεταφέρουν άκριτα στη χώρα μας πρότυπα κοινωνιών που δεν έχουν καμμία σχέση με την ιστορία μας, την ψυχοσύνθεσή μας, τις κοινωνικές ανάγκες μας. Το πολυπολιτισμικό πρότυπο δοκιμάσθηκε στις ΗΠΑ που είναι εξ ολοκλήρου χώρα μεταναστών. Στην Ευρώπη οι σοβαρές χώρες καταπολεμούν την πολυπολιτισμικότητα και μιλούν για ένα και μοναδικό πολιτιστικό πρότυπο που οφείλουν όλοι να ακολουθούν. Απόρροια της πολυπολιτισμικής ψυχώσεως στην Ελλάδα είναι και η αδράνεια των ελληνικών αρχών κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια έναντι του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης. Όποιος μιλούσε δημοσίως κατά του αλόγιστου και ανεξέλεγκτου αριθμού λαθρομεταναστών κινδύνευε να δεχθεί  τα γνωστά κοσμητικά επίθετα που χρησιμοποιούν οι δήθεν προοδευτικοί.

Ευτυχώς τα πράγματα αλλάζουν και σ’ αυτό συντελεί και η συμμετοχή μας στην Ευρ. Ένωση. Μπορεί για άλλα θέματα να έχουμε παράπονα από την Ε.Ε., όμως στο θέμα των λαθρομεταναστών μας βοηθεί εμπράκτως. Η αστυνομική δύναμη ΦΡΟΝΤΕΞ της Ε.Ε. περιπολεί με πλοία και ελικόπτερα στα θαλάσσια σύνορά μας προς την Τουρκία και όπως μαθαίνουμε από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 12-6-2010 ήδη μειώθηκε κατά 70% η λαθραία είσοδος ασιατών μεταναστών, τους οποίους έστελναν  οι Τούρκοι δουλέμποροι. Αν δεν υπήρχε η ΦΡΟΝΤΕΞ και η πολιτική βούληση της Ευρ. Ενώσεως, θα πελαγοδρομούσαμε ακόμη σε ιδεολογικές συζητήσεις περί «ανοικτών συνόρων» και πολυπολιτισμικών παραδείσων.

Σε όλη την Ευρώπη καταρρέει η ιδεολογία της πολυπολιτισμικότητας. Οι λαοί τονώνουν την εθνική συνείδηση και θέτουν όρια στον αριθμό των μεταναστών που μπορούν  να αντέξουν. Όταν σε μία χώρα οι κυβερνώντες δεν λαμβάνουν μέτρα υπέρ της μονοπολιτισμικής κοινωνίας τότε διογκώνεται η Ακροδεξιά. Το είδαμε στις Ολλανδικές εκλογές του Ιουνίου. Όποιοι ειλικρινά δεν θέλουν να αφήσουν τη λύση των προβλημάτων σε ακραία πολιτικά κινήματα θα πρέπει να ωθήσουν τα κόμματα εξουσίας, κεντροδεξιά και κεντροαριστερά , να λάβουν καίρια μέτρα κατά των πολυπολιτισμικών μύθων. Ο ρατσισμός δεν κερδίζει έδαφος όταν προστατεύουμε τις εθνικές και θρησκευτικές αξίες της πλειοψηφίας του λαού μας. Αντιθέτως κερδίζει έδαφος όταν αγνοούμε τα δικαιώματα των πολλών στο όνομα ενός κίβδηλου ανθρωπισμού που αφήνει την Ελλάδα ξέφραγο αμπέλι και οδηγεί σε αύξηση της εγκληματικότητας και σε διάλυση του κοινωνικού ιστού.

Ως Ορθόδοξος Χριστιανός αντιτίθεμαι στα δύο άκρα. Και στον φυλετισμό-ρατσισμό, αλλά και στους πολυπολιτισμικούς και εθνομηδενιστικούς μύθους. Η ελληνική κοινωνία οφείλει να σταματήσει την κίνηση του εκκρεμούς από το ένα στο άλλο άκρο και να χαράξει τη μέση οδό της Αριστοτελικής λογικής. Ούτε μπορούμε να γίνουμε φρούριο με κλειστές πόρτες ούτε να μετατραπούμε σε παράδεισο του κάθε λαθρομετανάστη και δουλεμπόρου.

Η μονοπολιτισμικότητα της Αρχαίας Ελλάδος και του Βυζαντίου διέσωσαν τη συνέχεια του Ελληνισμού. Έχουμε χρέος απέναντι στους νέους μας να συνεχίσουμε αυτή την πορεία, αυτόν τον πολιτισμό. Η ελληνορθόδοξη ταυτότητα μας διδάσκει κατανόηση και ανεκτικότητα προς τους άλλους πολιτισμούς. Όχι όμως εις βάρος των εθνικών μας συμφερόντων και της ιστορικής μας αυτοσυνειδησίας.

Ας διδάξουμε λοιπόν στα παιδιά μας την ελληνορθόδοξη παράδοση και την Ιστορία του Έθνους μας και ας αξιοποιήσουμε την ευρωπαϊκή βοήθεια για τον περιορισμό της λαθρομεταναστεύσεως.

Κωνσταντίνος Χολέβας
Πολιτικός Επιστήμων

12.6.2010

http://www.schizas.com/

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Ιδρυτική Διακήρυξη της Εταιρείας Μελέτης Ελληνικού Πολιτισμού

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 16 Ιουλίου 2010

Συγγραφέας: Εταιρεία Μελέτης Ελληνικού Πολιτισμού

Σήμερα ο πλανήτης, οι λαοί οι πολιτισμοί, ζουν στον αστερισμό της λεγόμενης «παγκοσμιοποίησης», δηλαδή μιας απόπειρας επιβολής ενός ενιαίου μοντέλου σκέψης και συμπεριφοράς, το οποίο αντιστοιχεί σε μια ενιαία παγκόσμια αγορά καθώς και στην εμπορευματοποίηση όλων των προϊόντων, των αξιών, των παραδόσεων και των προτύπων των ανθρωπίνων κοινωνιών. Ο διαφωτισμός που γνωρίσαμε τείνει πλέον να εκφυλιστεί σε μια εργαλειακή λογική χειρισμού και κυριαρχίας, επί της φύσεως και επί των ανθρώπων.

Αυτό το μοντέλο που έχει οδηγήσει τον πλανήτη σε οικολογικό και ανθρωπολογικό αδιέξοδο έχει εισέλθει σε μια γενικευμένη κρίση, γι’ αυτό και οι εκφραστές του επιζητούν την ανοικτή υποταγή των λαών και την ισοπέδωση των ταυτοτήτων τους. Στην Ελλάδα, ο κύριος στόχος αυτής της στρατηγικής της υποταγής είναι η ιστορία ο πολιτισμός, η παράδοση.  

Αυτή η επιλογή είναι εύλογη. Η Ελλάδα δεν διαθέτει ούτε μεγάλη έκταση, ούτε μεγάλο πληθυσμό, ούτε στρατηγικούς οικονομικούς πόρους. Κατά συνέπεια, ο ισοπέδωσή της διέρχεται, υποχρεωτικά, από τη ριζοτόμηση της ιστορίας, του πολιτισμού και της παράδοσής του.

Γι’ αυτό και οι διαμάχες των τελευταίων χρόνων για την ιστορία και τον πολιτισμό, την γλώσσα και την παράδοση, είναι ίσως οι σημαντικότερες πολιτικές αντιπαραθέσεις.  

Έχει φτάσει σήμερα να θεωρείται «απομονωτισμός», η καταγγελία της παγκοσμιοποίησης, «εθνικισμός» και «ρατσισμός» η υπεράσπιση της πατρίδας ή ακόμα και της κοινής λογικής. Χαρακτηρίζεται «νεκρόφιλος» ο Ρίτσος, «φασίστας» ο Εγγονόπουλος, «βυζαντινιστής» ο Θεοδωράκης, «παρακρατικός» ο Παπαρρηγόπουλος, κ.λπ. Έτσι αρχίζουν να παράγονται γενιές φοιτητών και κυρίως φιλολόγων ή δασκάλων που αγνοούν την ελληνική γλώσσα και κατά συνέπεια τη μισούν – ιστορικών που δεν γνωρίζουν την ελληνική ιστορία, και κηρύττουν στα σχολεία την απόρριψη της «εθνικιστικής» ιστορίας, την οποία αγνοούν, αφήνοντας παράλληλα τις νέες γενιές έκθετες στον πολιτισμό της τηλεόρασης, των ρηάλιτι, των SMS και του χουλιγκανισμού.  

***

Εάν οι Έλληνες, –ένας μικρός λαός με μεγάλη ιστορική παράδοση και πολιτισμό– χάσουν τη μάχη της γλώσσας, της ιστορίας και του πολιτισμού, τότε θα έχουν χάσει τα πάντα. Τότε, θα μπορεί απρόσκοπτα να επιβληθεί η λογική του ισοπεδωτισμού των πολυεθνικών, που απέναντί τους δεν θέλουν διακριτούς λαούς και διακριτές κοινωνικές τάξεις, αλλά μια μάζα αδιαφοροποίητων ατόμων-καταναλωτών.

Γι’ αυτό είναι καιρός να οργανωθεί πιο συστηματικά η Αντίσταση απέναντι στον καθολικό πολιτιστικό εξανδραποδισμό μας. Η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού συμφωνεί μαζί μας, καθώς και ένας σημαντικός αριθμός ακαδημαϊκών δασκάλων, εκπαιδευτικών της μέσης και στοιχειώδους εκπαίδευσης, καλλιτεχνών, δημιουργών, συγγραφέων, δημοσιογράφων.

Και διαθέτουμε προτάσεις που θα πρέπει να προσαρμόσουμε στη σύγχρονη πραγματικότητα: Σε μια εποχή όπου η κρίση της παγκοσμιοποίησης και της χρησιμοθηρικής και εργαλειακής λογικής, οδηγεί σε τεράστια σύγχυση ολόκληρο τον πλανήτη, ακόμα και κοινωνίες που μέχρι χθες εθεωρούντο αποικιοκρατούμενες ή υποδεέστερες, αποκτούν τη δυνατότητα να διατυπώσουν τη δική τους αντίληψη για μια νέα, μη εξουσιαστική, οικουμενικότητα.

 Έχουμε ανάγκη από ένα ευρύτερο πολιτιστικό και ιδεολογικό κίνημα που θα μεριμνά για τη γλώσσα, την ιστορία, τον πολιτισμό και το περιβάλλον, που αποτελεί συνάμα και την οικουμενική πρόταση μας, παίρνοντας βεβαίως στοιχεία και προτάσεις από άλλους πολιτισμούς, εντάσσοντάς τες όμως με δημιουργικό τρόπο στη δική μας παράδοση.

Σε ένα τέτοιο κίνημα θα πρέπει να ενταχθούν όλοι οι Έλληνες που αγωνιούν, μεριμνούν και ενδιαφέρονται για την επιβίωσή μας ως διακριτού υποκειμένου και ως πρότασης πολιτισμού που μπορεί να προσφέρει σε μια νέα δημιουργική οικουμενικότητα.

***

Στα πλαίσια αυτά, η Εταιρεία Μελέτης Ελληνικού Πολιτισμού προχωράει στην έκδοση του «Λόγιου Ερμή», ενός τετραμηνιαίου επιστημονικού περιοδικού, στον χώρο της Ιστορίας, των ανθρωπιστικών επιστημών και της Τέχνης. Σκοπός του είναι να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην επέλαση του εθνομηδενισμού και της παγκοσμιοποίησης μέσα στην ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα…

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , , | 2 Σχόλια »

ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΔΡΑΓΩΝΑ – ΠΡΟΩΘΕΙ ΤΟ ΔΙΓΛΩΣΣΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΗ ΘΡΑΚΗ ΑΝΤΙ ΤΟ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ!

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 5 Ιουλίου 2010

Έτσι υποβαθμίζεται η διδασκαλία της ελληνικής και επιβάλλεται η τουρκική σε Πομάκους και Αθίγγανους!

Η πολιτική των διαπολιτισμικών νηπιαγωγείων προέβλεπε δίπλα στη νηπιαγωγό να υπάρχει βοηθός, που θα διευκολύνει την επικοινωνία του διδάσκοντος με τους μαθητές, γνωρίζοντας τη μητρική γλώσσα των παιδιών, δηλαδή τη γλώσσα που μιλούν τα νήπια στο σπίτι με τους γονείς τους.

Αυτή η γλώσσα μπορεί να είναι τουρκική για τους τουρκογενείς, πομακική για τους Πομάκους και τσιγγάνικη για τους Ρομά. Αυτό σημαίνει ότι η βοηθός νηπιαγωγού θα είναι ντόπια και γνώστρια της αντίστοιχης γλώσσας, με κατά το δυνατόν καλύτερα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα.

Η πολιτική Δραγώνα διαφοροποιείται σημαντικά. Προωθεί όχι το διαπολιτισμικό αλλά το δίγλωσσο σχολείο.

Η διαφορά έγκειται στο ότι προωθεί ένα μοντέλο νηπιαγωγείου όπου οι νηπιαγωγοί θα είναι δύο, μία χριστιανή και μία μουσουλμάνα.
Το δε πρόγραμμα θα επιβάλλει και την τουρκική γλώσσα παντού!

Δηλαδή, υποβαθμίζεται η διδασκαλία της ελληνικής και επιβάλλεται η τουρκική τόσο σε Πομάκους όσο και σε Αθίγγανους!
Αυτό δεν αποτελεί σεβασμό στην πολιτιστική ιδιαιτερότητα Πομάκων και Ρομά και συμβάλλει στον εκτουρκισμό της μουσουλμανικής μειονότητας, κάτι που αποτελεί πάγια επιδίωξη της τουρκικής εθνικιστικής εξωτερικής πολιτικής.

http://www.paron.gr/v3/

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , , , , | Leave a Comment »

Σας παιδεύουν τα Ελληνικά;

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 4 Ιουλίου 2010

Μήπως σας παιδεύουν τα Ελληνικά; Μήπως υπάρχουν στιγμές που δεν είστε σίγουροι για το αν αυτό που θέλετε να γράψετε – ή να πείτε – είναι όντως το σωστό; Μήπως υπάρχουν στιγμές που δεν είστε σίγουροι για την σημασία μιας λέξης; Μήπως υπάρχουν στιγμές που δεν είστε σίγουροι για το ποιος είναι ο τύπος ενός ρήματος στον Αόριστο; Μήπως υπάρχουν στιγμές που δεν μπορείτε να ανακαλύψετε από πού προέρχεται μια λέξη; Μήπως μετεωρείστε μεταξύ του “αδιάκριτα” και του “αδιακρίτως” ή μεταξύ του “αιτίου” και της “αιτίας”;   Μήπως θλίβεστε που το υπουργείο α-παιδείας της Ελλάδος ανακοινώνει όλα αυτά τα “έκτακτα” αλλά “εκτάκτως” αντιληφθήκατε ότι οι δάσκαλοι εκτός από τεμπέληδες είναι και αστοιχείωτοι; Μήπως πρέπει να συμφωνήσουμε επιτέλους… πώς στο διάολο πρέπει να λέγεται το ρημάδι το υπουργείο στο οποίο πηγαινοέρχονται οι βόμβες σαν τις καραμέλες; “Δημοσίας Τάξεως”, “Δημόσιας Τάξης”, “Δημόσιας Τάξεως” ή “Δημοσίας Τάξης”; (Το Υπουργείο ΠΡΟΠΟ το αφήνουμε στους δύστυχους βάρβαρους)

Μήπως πρέπει να εξηγήσετε σε κάποιους γιατί δεν πρέπει να μιλάνε για “δυσμενείς συνέπειες”;   Μήπως πρέπει να πάρετε με τις πέτρες κάποιους που μιλάνε για τα “κόστη”, κάποιους που “διαρρέουν τις πληροφορίες”, κάποιους που δεν “επιδέχονται βελτίωσης”, κάποιους που καθημερινά “εισαγάγουν” ένα σωρό ασυναρτησίες στην προφορική και γραπτή επικοινωνία μας; Μήπως κάποιοι στη Βουλή  – “από ανέκαθεν” καθάρματα – δεν αντιλαμβάνονται ότι είμαστε έτοιμοι να κάνουμε έναν σωρό με τις σορούς τους και να τις φουντάρουμε στον Καιάδα;

Μήπως υπάρχουν στιγμές που σας εξοργίζει η αμάθεια των – κατά τα άλλα φιλότιμων – Ελλήνων bloggers; Μήπως υπάρχουν στιγμές που θέλετε να ακονίσετε το μαυλό σας αλλά βαρεθήκατε τα σταυρόλεξα; Μήπως ήρθε ο καιρός να ασχοληθούμε με την ευγενέστερη πνευματική άσκηση – την ετυμολογία των λέξεων της Ελληνικής Γλώσσας; Μήπως αυτό πρέπει να γίνει “άμεσα”  αλλά επιπλέον πρέπει να γίνει και “αμέσως”; Μήπως ήρθε ο καιρός να στείλετε στο διάολο όλους τους μαλάκες;

μαλακίζομαι=εκθηλύνομαι, γίνομαι μαλθακός, αδυνατίζω. – ΠΡΤ εμαλακιζόμην, μεσ. ΑΟΡ εμαλακισάμην, παθ ΑΟΡ εμαλακίσθην.
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ: το ρήμα σχηματίζεται από το μαλακός (+εκείνος που μαλάσσεται, μαλθακός, νωθρός), εξ ου και μαλακία (=μαλθακότης, νωθρότης). Το αυτό θέμα εις το μαλ-θ-ακός και μ(α)λάκ-ς=μλαξ=βλαξ (βλ. ρήμα βλακεύω). Από το μαλακ-ός τα ρήματα μαλακ-ίζω (μτγν.) και μαλακίζομαι, μαλακύνω.

Το να μιλάς και να γράφεις σωστά την Ελληνική Γλώσσα δεν είναι προνόμιο, δεν είναι πολυτέλεια και αγαθό μίας πνευματικής ελίτ όπως εσφαλμένα το αντιλαμβάνονται κάποιοι – ενώ κάποιοι άλλοι το επιδιώκουν. Είναι υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας να μορφώσει σε εκείνο τον βαθμό τους πολίτες της, ώστε να κατανοούν σε όλη της την έκταση την Γλώσσα μας, να μπορούν να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά αυτό το αξεπέραστο εργαλείο, όχι μόνο για λόγους καλαισθησίας, αλλά γιατί η Ελληνική Γλώσσα πραγματικά οξύνει και παιδεύει τον ανθρώπινο νου. Τον οξύνει, εφόσον τον αναγκάζει να πειθαρχήσει σε κανόνες δόμησης όπου η κάθε λέξη συνδέεται με την άλλη, και όλες μαζί συνθέτουν έναν εκπληκτικό καμβά και μια πανέμορφη αλυσίδα που πλαταίνει και λαμπρύνει το μυαλό και την ψυχή του ανθρώπου.

Καλά είναι τα πανεπιστήμια, καλές είναι οι σχολές, καλοί είναι οι δάσκαλοι – αν και τα τελευταία χρόνια όλοι αυτοί μας διαψεύδουν καθημερινά – αλλά δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι την ευκαιρία να σπουδάσουν και να διδαχθούν. Τι έχουμε να αντιτάξουμε εμείς; Την προσωπική μελέτη και την περισσή αγάπη για την γλώσσα μας. Μπορούμε να μορφωθούμε και μόνοι μας. Μπορούμε και μόνοι μας να μελετήσουμε. Ας σκύψουμε πάνω από την Γλώσσα μας που έρχεται κατευθείαν από τον Όμηρο. Ας αγαπήσουμε αυτό το κομμάτι του εαυτού μας, ας κάνουμε τα παιδιά μας να αγαπήσουν την Ελληνική Γλώσσα και δεν θα βγούμε χαμένοι. Ούτε εμείς, ούτε τα παιδιά μας. Ως ελάχιστη συνδρομή σε αυτό που σας προτείνουμε, παραθέτουμε 3 βιβλία τα οποία είναι διαθέσιμα σε μορφή pdf, αρκεί να κάνετε κλικ στην αντίστοιχη εικόνα. Αν σας αρέσουν, σας προτείνουμε να τα αγοράσετε (τα 2 πρώτα βιβλία είναι δύσκολο πλέον να βρεθούν) ώστε να τα έχετε διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή για μια ξεκούραστη και αποδοτική μελέτη.

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ – J.B. Hofmann

Ετυμολογικό Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής - J.B. Hofmann

 

Λεξικό ρημάτων Αρχαίας Ελληνικής – Παπαβρανούσης-Σφυρόερας

Λεξικό ρημάτων Αρχαίας Ελληνικής - Παπαβρανούσης-Σφυρόερας

 

Το λέμε σωστά; Το γράφουμε σωστά;

Το λέμε σωστά; Το γράφουμε σωστά;

 

Κλείνοντας, σας συνιστούμε ανεπιφύλακτα να διαβάσετε και μια παλιότερη ανάρτησή μας με τίτλο: Τα πακέτα της Ελληνικής Γλώσσας. Αξίζει τον κόπο να δείτε ποιοι είναι αυτοί που μιλούν Ελληνικά χωρίς να το γνωρίζουν…

http://kommatoskylo.blogspot.com/

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

ΤΑ ΒΑΖΟΥΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ!!

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 6 Ιουνίου 2010

Απλοποίηση ελληνικής γλώσσας / στείλε το σε πολλούς μήπως και ξυπνήσουμε!!!!!!!!!

ΑΥΤΟ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΣΟΒΑΡΟ. ΟΣΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΟ ΛΑΒΟΥΝ ΤΟΣΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΙΣΩΣ ΞΥΠΝΗΣΟΥΝ

Την απλοποίηση της ελληνικής γραφής ζητά ο κύπριος ευρωβουλευτής Μάριος Ματσάκης,
με σχετική εισήγηση που υπέβαλε προς τον υπουργό Παιδείας της Κύπρου Ανδρέα Δημητρίου. Την πρόταση του κοινοποίησε και στους Έλληνες ευρωβουλευτές.

Ο κ. Ματσάκης προτείνει στον Κύπριο υπουργό τη σύσταση μιας ολιγομελούς επιτροπής γλωσσολόγων, οι οποίοι θα μπορούσαν, εμπεριστατωμένα να ενδιατρίψουν επί του θέματος και να δώσουν μια επιστημονικά έγκυρη πρόταση για τον εκμοντερνισμό/ απλοποίηση της Ελληνικής γραφής.
Στην επιστολή του ο Κύπριος ευρωβουλευτής παραθέτει ως τροφή για σκέψη’ τα εξής:

1. Να καταργηθούν τα γράμματα ‘η’ και ‘υ’ και να αντικατασταθούν από το γράμμα ‘ι’.
2. Να καταργηθεί το γράμμα ‘ω’ και να αντικατασταθεί από το γράμμα ‘ο’.
3. Να καταργηθούν οι εξής συνδυασμοί γραμμάτων και να αντικατασταθούν ως εξής: ‘αι’—> ‘ε’, ‘ει’—>’ι’, ‘οι—>ι’, ‘υι’—>ι’, ‘αυ’—>’αβ’, ‘ευ’—>’εβ’
4. Να καταργηθεί η χρήση του ‘γγ’ και να αντικατασταθεί από το ‘γκ’.
5. Να καταργηθεί το τελικό γράμμα ‘ς’ και να αντικατασταθεί από το γράμμα ‘σ’.
Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω αλλαγών, αναφέρει ευρωβουλευτής, το Ελληνικό αλφάβητο θα έχει μόνο 21γράμματα(α, β, γ, δ, ε, ζ, θ, ι, κ, λ, μ, ν ,ξ , ο ,π, ρ, σ, τ, φ, χ, ψ) και ένα μόνο δίψηφο (το ‘ου’).
Ο κ. Ματσάκης υποστηρίζει ότι η απλοποίηση της Ελληνικής γραφής καθίσταται αναγκαία μέσα στα πλαίσια μιας τάσης ενωτικής πορείας των γλωσσών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιπλέον, μια τέτοια αλλαγή θα καταστήσει την Ελληνική γραφή πιο απλή και πολύ πιο εύχρηστη. Ιδιαίτερα όσον αφορά την χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή και σε σχέση με μεγάλο αριθμό ατόμων που έχουν διάφορες μορφές δυσλεξίας’.

Προωθήστε το mail αυτό για την ενημέρωση του κόσμου για τη νέα αυτή και δόλια ανθελληνική επίθεση, με το πρόσχημα δήθεν του εκσυγχρονισμού της (ήδη επικίνδυνα ρημαγμένης τα τελευταία χρόνια) γλώσσας μας!

Υ.Γ. ΟΠΩΣ ΕΙΠΕ ΚΑΙ Ο ΧΕΝΡΙ ΚΙΣΣΙΓΚΕΡ:

Ο Ελληνικός λαός είναι δυσκολοκυβέρνητος και γι’ αυτό πρέπει να τον πλήξουμε βαθιά στις πολιτισμικές του ρίζες. Τότε ίσως συνετισθεί. Εννοώ δηλαδή, να πλήξουμε
1. τη γλώσσα,
2. τη θρησκεία,
3. τα πνευματικά και ιστορικά του αποθέματα, ώστε να εξουδετερώσουμε κάθε δυνατότητα του να αναπτυχθεί, να διακριθεί, να επικρατήσει για να μη μας παρενοχλεί στα Βαλκάνια, να μη μας παρενοχλεί στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή, σε όλη αυτή σε όλη αυτή τη νευραλγική περιοχή μεγάλης στρατηγικής σημασίας για μας, για την πολιτική των ΗΠΑ
……………………………
Θα ήθελα να προσθέσω και τα εξής:
Ας τολμήσει κάποιος ξένος να προτείνει σε Γάλλο να εξαλείψει τους τρεις τόνους, ή να γράψει το beaucoup – bocou, ή το couteau – couto.
Aς τολμήσει να προτείνει σε ένα ?γγλο να γράψει αντί thought -thot, αντί wrought – rot,
ή
σε ένα Γερμανό να γράψει αντί Gemutsbeschaffenheit -Gemutsbesafenheit , ή αντί Erbschleicher – Erbsleiher
και θα δούμε τι θα γίνει!!
ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΠΡΟΩΘΗΣΤΕ ΤΟ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ !!!

Διαβάστε περισσότερα: http://mantatanews.blogspot.com/2010/06/blog-post_4348.html?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+MantataNews+%28Mantata+News%29#ixzz0q0V2VKBt

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Εκπαίδευση των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 21 Μαΐου 2010

Ξάνθη, 13 Μαΐου 2010
Προς
Την Υπουργό Παιδείας
Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων
κ. Άννα Διαμαντοπούλου

Θέμα: Το νέο Πρόγραμμα «Εκπαίδευση των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη» του Υπουργείου Παιδείας ανοίγει τους «ασκούς του Αιόλου» για την τουρκοποίηση της εκπαίδευσης στη Θράκη και τον υποβιβασμό της ελληνικής σε δεύτερη γλώσσα

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

Προσωπικά, πάντοτε ήμουν υπέρμαχος της ελληνοτουρκικής φιλίας και της γόνιμης -σε κάθε επίπεδο- συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας, αλλά όχι με όρους υποτέλειας.

Μελετώντας την νέα Πρόσκληση του Υπουργείου Παιδείας, της 23ης/3/2010 προς τα Α.Ε.Ι. της χώρας, για την υποβολή προτάσεων στο πλαίσιο της Πράξης: «Εκπαίδευση των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη» για τα έτη 2010-2013, αισθανόμαστε ότι, ή εμείς έχουμε χάσει τα λογικά μας και παραλογιζόμεθα ή εδώ στη Θράκη συμβαίνουν παράλογα πράγματα.

Διότι, εάν είχαμε αντίστοιχες ενέργειες από πλευράς Τουρκίας για την εισαγωγή, παραδείγματος χάριν, της ελληνικής γλώσσας σε όλα τα τουρκικά δημόσια σχολεία της Κωνσταντινούπολης, θα ήταν τότε κάπως κατανοητή η λογική του Υπουργείου Παιδείας. Τώρα όμως, η όλη μεθόδευση προκαλεί εύλογη έκπληξη και απορία, την στιγμή μάλιστα που ευρισκόμαστε ενώπιον μιας ενορχηστρωμένης προσπάθειας του τουρκικού επεκτατισμού να ποδηγετήσει τη Θράκη, αφού είναι γνωστό ότι το τουρκικό Προξενείο στην Κομοτηνή έχει υπερβεί τα όρια των διπλωματικών του ευθυνών και λειτουργεί ως άτυπο Υπουργείο Θράκης.

Πιο συγκεκριμένα, το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας, αντί να προάγει -όπως οφείλει- την δημόσια ελληνική εκπαίδευση στη Θράκη δίνοντας τη δυνατότητα -πέραν των χριστιανών- και σε όλους τους μουσουλμάνους συμπολίτες μας να μορφώνονται ισότιμα όπως και οι υπόλοιποι Έλληνες πολίτες, μεθοδεύει βήμα προς βήμα την τουρκοποίηση της παρεχόμενης εκπαίδευσης στα σχολεία και τα νηπιαγωγεία της Θράκης.

Διερωτώμεθα, εάν τα χρήματα του ελληνικού λαού και της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν -εν μέσω της παρούσας οικονομικής κρίσης- να προορίζονται από το Υπουργείο Παιδείας για να προετοιμάζεται το έδαφος, προκειμένου να εισαχθεί η τουρκική γλώσσα σε ολόκληρη την δημόσια εκπαίδευση της Θράκης και συγχρόνως να υποβιβάζεται η ελληνική σε δεύτερη γλώσσα. Διότι αυτό ακριβώς είναι κατ’ ουσίαν το περιεχόμενο και ο στόχος της ανωτέρω Πρόσκλησης.

Επιπλέον, αντί το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας να εστιάσει στην αξιοποίηση των προς διάθεση κονδυλίων για τη διεύρυνση και τη δημιουργία νέων δημόσιων σχολείων στη Θράκη, ιδιαίτερα στην ορεινή περιοχή της, δαπανά από το 1997 μέχρι σήμερα μερικές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ στην κατεύθυνση υλοποίησης Προγραμμάτων, τα οποία δυστυχώς δεν δημιουργούν ουδεμία μόνιμη και βιώσιμη υποδομή στην εκπαίδευση. Ενώ, μόλις αυτού του είδους τα Προγράμματα περατωθούν και αφού έχουν δαπανηθεί μεγάλα ποσά, δεν απομένει καμία ουσιώδης υφιστάμενη δομή και επιστρέφουμε πάλι στην αρχή, όπως έχουμε δείξει και σε άλλες επιστολές μας.

Πιο συγκεκριμένα, στις Ενότητες της εν λόγω Πρόσκλησης, διαβάζουμε μεταξύ άλλων: «… Μελέτη με αντικείμενο την εισαγωγή της τουρκικής γλώσσας … στα δημόσια σχολεία της Θράκης… υλοποίηση του μέτρου εισαγωγής της διδασκαλίας της τουρκικής στα δημόσια σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας. Επεξεργασία αναλυτικού προγράμματος για την τουρκική γλώσσα… Διαμόρφωση Προτάσεων …για τα εκπαιδευτικά υλικά και βιβλία διδασκαλίας της τουρκικής στα δημόσια σχολεία…» (Σελίδες 6,7,8,9 της Πρόσκλησης).

Όλα τα ανωτέρω αποτελούν νέες παραχωρήσεις προς τον τουρκικό επεκτατισμό που πριν από λίγα χρόνια κανείς δεν διανοείτο να πράξει. Η εν λόγω δε μεθόδευση του Υπουργείου Παιδείας θεωρούμε ότι υποκαθιστά και επί της ουσίας ακυρώνει όλη την ελληνική διπλωματία και την μέχρι σήμερα ισορροπημένη πολιτική στην Θράκη, στην οποία έχει συμβάλει τα μέγιστα και ο νυν Πρωθυπουργός της Ελλάδας.

Παράλληλα, το ίδιο πρόγραμμα προωθεί τα δίγλωσσα νηπιαγωγεία, έτσι ώστε η τουρκοποίηση όλων των Μουσουλμάνων της Θράκης, συμπεριλαμβανομένων των Πομάκων και των Τσιγγάνων (που αποτελούν περίπου τα 2/3 της μουσουλμανικής μειονότητας), να αρχίζει –με τα χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων– από τη νηπιακή ακόμη ηλικία.

Τραγικότερο δε όλων είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την ανωτέρω Πρόσκληση: «…Το περιεχόμενο της επιμόρφωσης θα είναι: νέες παιδαγωγικές μέθοδοι, διαφοροποιημένη παιδαγωγική, … διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας» (σελ. 8 της Πρόσκλησης).

Στην Θράκη επομένως, του 2010, το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας, α) μελετά και σχεδιάζει επίσημα την εισαγωγή της τουρκικής σε όλα τα δημόσια σχολεία, β) δημιουργεί δίγλωσσα νηπιαγωγεία, για τα οποία δεν προνοεί κατά τον σχεδιασμό του την χρήση των άλλων μητρικών γλωσσών της μειονότητας (πομακική και τσιγγανική), γ) προάγει διαφοροποιημένη παιδαγωγική, δ) υποβιβάζει την ελληνική σε δεύτερη γλώσσα. Φοβούμαστε δε, ότι μετά από τη Θράκη σειρά έχει η υπόλοιπη Ελλάδα και τα υπόλοιπα δημόσια ελληνικά σχολεία να υποστούν τον διαπολιτισμό του Υπουργείου Παιδείας και τον υποβιβασμό της ελληνικής σε δεύτερη γλώσσα, αφού παντού πλέον υπάρχουν μουσουλμάνοι πολίτες.

Για τα ανωτέρω το Υπουργείο Παιδείας διαθέτει για τους επόμενους 36 μήνες 10 εκατομμύρια ευρώ, εν μέσω περικοπών συντάξεων, μισθών και νέων φορολογικών αυξήσεων. Δεν μπορούμε παρά να καταγγείλουμε αυτήν την προσβλητική για τη Δημοκρατία και την επιστημονική δεοντολογία μεθόδευση.

Ζητούμε από εσάς, Κυρία Υπουργέ, αλλά και από τον Πρωθυπουργό, τους Βουλευτές της Θράκης και σύσσωμο το ελληνικό Κοινοβούλιο, να ανασταλούν άμεσα αυτές οι μεθοδεύσεις του Υπουργείου Παιδείας, οι οποίες οδηγούν απευθείας στη γκριζοποίηση και διχοτόμηση της Θράκης. Συγχρόνως, σε μια τόσο δύσκολη στιγμή εγκλωβίζουν τον Πρωθυπουργό της χώρας και την Κυβέρνησή του αλλά και την ελληνική πολιτική σε μια μη αντιστρεπτή κατάσταση πραγμάτων.

Για αναλυτικότερη ενημέρωσή σας, επισυνάπτουμε σχετική επιστολή μας.

Τέλος, επισημαίνοντας το προφανές, ότι τέτοιες μεθοδεύσεις όχι μόνο δεν προάγουν μια ισότιμη φιλία και συνεργασία Ελλάδας-Τουρκίας, αλλά αντίθετα, δυναμιτίζουν την φιλία των δύο λαών, αφού δημιουργούν όρους υποτέλειας του ενός στον άλλο, σας ζητούμε α) να ακυρώσετε άμεσα την εν λόγω Πρόσκληση, β) να την αναπροσαρμόσετε, αφού προηγηθεί διαβούλευση επιστημόνων από όλα τα ελληνικά Α.Ε.Ι., γ) να περιορίσετε την Πρόσκληση σε θέματα διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας και λοιπής εκπαιδευτικής στήριξης και, δ) ο σχεδιασμός της νέας Πρόσκλησης να προβλέψει ισότιμη μεταχείριση όλων των μητρικών γλωσσών της μουσουλμανικής κοινωνίας.

Με ιδιαίτερη τιμή,
Γεώργιος Π. Παύλος
Αναπληρωτής Καθηγητής
Πολυτεχνικής Σχολής Δ.Π.Θ.

Δημοσιεύτηκε στο http://www.schizas.com

Posted in Ελλάδα | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

«5 σεντ για να σώσουμε την Ελλάδα»

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 2 Μαΐου 2010

Δεν πέρασε πολύς καιρός από τότε που πολιτιστικός συντάκτης της έγκριτης εφημερίδας του Μονάχου «S ddeutsche Ζeitung» συνιστούσε στην ελληνική κυβέρνηση να μιμηθεί τον αρχαίο εκείνο σατράπη της Λυκίας που για φοροεισπρακτικούς λόγους είχε απειλήσει τους υπηκόους του ότι θα τους κουρέψει με την ψιλή, επειδή δήθεν ο μεγάλος βασιλέας χρειαζόταν περούκες. Για να σώσουν τα ωραία τους μαλλιά οι Λύκιοι κατέβαλαν έκτακτη εισφορά. Να μια απειλή που θα μπορούσε να εκμεταλλευθεί και η ελληνική Εφορία, πρότεινε ο γερμανός δημοσιογράφος, για να γεμίσει τον άδειο δημόσιο κορβανά. Ο λόγιος δημοσιογράφος δεν διανοούνταν βέβαια ότι για να γεμίσουν τα ελληνικά ταμεία θα μπορούσε να φορολογηθεί και η δική του αρχαιογνωσία! Αυτό τουλάχιστον προτείνει σε ένα ένθερμο βιβλιαράκι της με τίτλο «5 σεντ για να σώσουμε την Ελλάδα» η γερμανίδα ιστορικός και συγγραφέας Λεονόρα Ζέελινγκ. Κυκλοφόρησε αυτές τις ημέρες από τον μικρό οίκο της Στουτγάρδης Αρύκανδα, που κατά σύμπτωση φέρει το όνομα μιας από τις περίφημες πόλεις της αρχαίας Λυκίας.

Η Ζέελινγκ, που έχει διδάξει ιστορία των μαθηματικών και της φυσικής σε γαλλικά και σε γερμανικά πανεπιστήμια, απευθύνει ένα λόγο «προς τους πολίτες της Ελλάδας» και προτείνει να επιβληθεί φόρος 5 σεντ σε κάθε Ευρωπαίο για κάθε ελληνική λέξη που χρησιμοποιεί, ένας φόρος τιμής για τον ελληνικό πολιτισμό και την επιστήμη, που χωρίς αυτά θα ήταν αδιανόητη η σημερινή δυτική κουλτούρα. Μόλις ο Γερμανός πει Ιde, μόλις ο Γάλλος προφέρει idee, μόλις ο Αγγλος ξεστομίσει idea, να κατακυρώνονται αμέσως 5 σεντ στο Ελληνικό Δημόσιο. Το ίδιο για τις λέξεις ψυχή και ψυχολογία, δημοκρατία και πολιτική, Ευρώπη και ευρώ και πάει λέγοντας. Με πάθος και άγρια χαρά η Ζέελινγκ ως μαθηματικός υπολογίζει τα εκατομμύρια και δισεκατομμύρια που θα έμπαιναν στον ελληνικό μπεζαχτά. «Διάλεξα τη μορφή του λόγου προς τους Ελληνες»  , μας είπε η συγγραφέας, «επειδή με εξόργισε ο κακός και άδικος τρόποςμε τον οποίο μεταχειρίζονται τελευταία την Ελλάδα στη Γερμανία. Πήρα λοιπόν την απόφαση να συντάξω ένα είδος συγγνώμης εν ονόματι των Γερμανών, αν μου επιτρέπεται να μιλώ εν ονόματι όλων. Αλλά πιστεύω ότι οι περισσότεροι θα συμφωνούσαν πως ήταν λάθος να μη δείξουμε αλληλεγγύη στην Ελλάδα».

Ο «λόγος» της Ζέελινγκ, αφού γεμίσει πρώτα τα ταμεία στην Αθήνα, μετατρέπεται στο δεύτερο μέρος σε «φιλιππικό» κατά των συμπατριωτών της, κυρίως των δημοσιογράφων και πολιτικών εκείνων που αντιμετώπισαν το ελληνικό δημοσιονομικό πρόβλημα με «μικρόνοια». Στον λαϊκό Τύπο της Γερμανίας πρόβαλε ξαφνικά μια Ελλάδα της διαφθοράς, μια Ελλάδα των λωτοφάγων. Η Ζέελινγκ με ρητορικό πάθος χαρακτηρίζει την αφελώς απροκάλυπτη διαφθορά στην Ελλάδα «δημοκρατική» και την αντιδιαστέλλει προς τη διαδεδομένη διαφθορά «των μεγαλόσχημων που δεν έχουν καν ανάγκη χρημάτων», μια διαφθορά που διαποτίζει τη γερμανική πολιτική και οικονομία. Οσο για την Ελλάδα των τεμπελχανάδων που γλεντούν, η Ζέελινγκ βάζει κάτω τα στοιχεία και αποδεικνύει ότι σε πάρα πολλές περιπτώσεις οι αποδοχές ενός έλληνα δημόσιου υπαλλήλου είναι χαμηλότερες από το κοινωνικό επίδομα που παίρνει στη Γερμανία ένας άνεργος. Και σαν επιπρόσθετο μέτρο οικονομικής εξυγίανσης προτείνει να περικοπούν άμεσα και κατά το ήμισυ οι ελληνικές αγορές όπλων από τη Γερμανία.

Η Ζέελινγκ ήξερε την Ελλάδα μόνο από την ιστορία της επιστήμης, ώσπου πριν από μία δεκαετία επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Κρήτη. «Ενιωσα τότε ότι οι ιστορικές μου γνώσεις», μας είπε, «ήταν ξαφνικά ζωντανές. Μπορεί οι ίδιοι οι Ελληνες σήμερα να μην το συνειδητοποιούν,στον τρόπο τους όμως αναγνωρίζει κανείς στοιχεία της αναλυτικής σκέψης των αρχαίων στην αντιμετώπιση των προβλημάτων. Διακρίνει κανείς την αγάπη για τον στοχασμό,την έφεση επίσης στην προβολή αντιρρήσεων,στη ρίζα της οποίας βρίσκεται η διαλεκτική του Πλάτωνα». Πολλά και ποικίλα γράφονται αυτόν τον καιρό στη Γερμανία για την Ελλάδα, άγαρμπες γενικεύσεις και σοβαρές αναλύσεις, ειρωνικά σχόλια και βαθυστόχαστα άρθρα, εκφράσεις ίσως και ενός απογοητευμένου ρομαντικού φιλελληνισμού. Αλλά η συνηγορία της Ζέελινγκ βρίσκεται στον αντίποδα, είναι η κατάφαση του ελληνικού χθες και του ελληνικού σήμερα. Μια μορφωμένη Γερμανίδα εξανίσταται επειδή της προσέβαλαν την Ελλάδα!

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Το Βήμα»

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός, Ευρώπη, Ελλάδα | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Η Κορύφωση του Ελληνικού Δράματος

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 20 Φεβρουαρίου 2010

«Αχ, πατρίδα μου, δεν θα σ΄ αφήσουν ζωντανή, ότι αυτήνοι σε κυβερνούν κι΄ άλλοι τοιούτοι, κι΄ απ΄ αυτούς κρέμεσαι. Η ψυχή τους ολουνών είναι η ίδια· δόλον θυσιάζουν δια εσένα πλήθος, κι΄ αρετή και πατριωτισμόν τελείως. Και κιντυνεύεις· μ΄ αυτά δεν θα πας ομπρός».

Μακρυγιάννης, Απομνημονεύματα, τ. Α΄, σελ. 154

 «Δύο αιώνες αγώνων και θυσιών για ελευθερία, κοινωνική δικαιοσύνη, αλληλεγγύη. Και ιδού οι λαοί πάλι μπροστά στο χάος. Η επιστήμη και η οικονομική ανάπτυξη «μεγαλουργούν», η ηθική και ο πολιτισμός ενταφιάζονται… Στη ζούγκλα της «πανελεύθερης αγοράς», του εξοντωτικού ανταγωνισμού, θεότητα είναι το χρήμα. Και υπέρτατες αξίες η ατομική επιτυχία, ο πλουτισμός και η ανάδειξη με τις πιο επαίσχυντες μεθόδους. Με τη βία, την απάτη την ατιμία…Στις κοινωνίες του Βορρά αποσύνθεση, οι λαοί του Νότου αργοπεθαίνουν. Και οι υπερεθνικοί οικονομικοί κολοσσοί προετοιμάζονται για την παγκόσμια κυριαρχία.. υποτάσσοντας τις διεφθαρμένες κυβερνήσεις με την εξαγορά και τους εκβιασμούς και υποδουλώνοντας την κοινωνία με τα ιδιόκτητα ηλεκτρονικά μέσα «ενημέρωσης» και «ψυχαγωγίας». Το σύστημα είναι φαύλο, οι δυτικές δημοκρατίες «ψευδοδημοκρατίες», η πολιτική εξουσία διεφθαρμένη, οι θεσμοί απατηλό σκηνικό, οι εκλογές παρωδία, το κοινοβούλιο όργανο αντιλαϊκών συμφερόντων, οι πολιτικοί ανενδοίαστη συντεχνία, τα κόμματα κερδοσκοπικές επιχειρήσεις. Η διαφθορά δεν αποτελεί περιστασιακό φαινόμενο, δεν αφορά μερικά άτομα διαβρωμένα, δεν πρόκειται για τυχαίες και απροσδόκητες ρωγμές που θα κλείσουν, για μια ιάσιμη λοίμωξη. Είναι διαχρονικό φαινόμενο, συμφυές με την άσκηση της εξουσίας, το κυριότερο χαρακτηριστικό της. Ταυτίζεται με την πολιτική και τους πολιτικούς, είναι η ψυχή και το οξυγόνο του συστήματος.

Χωρίς την αναστήλωση της δημοκρατίας, χωρίς δηλαδή τη συμμετοχή των πολιτών στη διαχείριση των κοινών, χωρίς τον άμεσο και με διαφάνεια έλεγχο των κυβερνώντων και τη λογοδοσία των αξιωματούχων, η εξαχρειωμένη εξουσία θα γίνει πειθήνιο ενεργούμενο των οικονομικών συγκροτημάτων – είναι ήδη εξαρτημένη από τους χρηματοδότες της – θα παραδώσει ολόκληρη την κρατική περιουσία για εκμετάλλευση σε εγχώριους και ξένους κεφαλαιούχους, κι΄ ακόμα την Παιδεία, την Υγεία, την Πρόνοια…θα απωθήσει τους εργαζόμενους στο περιθώριο….». (1)

 Πέρασαν κιόλας 18 χρόνια από τότε που ο ασυμβίβαστος και θαρραλέος μαχητής Κυριάκος Σιμόπουλος, στο βιβλίο του «Η Διαφθορά της Εξουσίας», αποτύπωσε κρυστάλλινα τη «λέπρα της πολιτικής διαφθοράς με την καταρράκωση των θεσμών και ηθικών αξιών της ελληνικής κοινωνίας».

 Αλήθεια, πόσο επίκαιρα αντηχούν σήμερα τα λόγια του !

Τότε, ποιος έδωσε σημασία στις καίριες επισημάνσεις του;

Σήμερα, ποιος ανατρέχει στο έργο του και ποιος αντλεί διδάγματα για την κατάντια μας;

Η προσφορά του Κυριάκου Σιμόπουλου στον Ελληνισμό –με το τεράστιο συγγραφικό έργο που φθάνει τους 20 τόμους και ξεπερνά τις 10.300 σελίδες-  είναι ανεκτίμητη. Αυτή όμως δεν αναγνωρίσθηκε ποτέ από την Ελληνική Πολιτεία ή από τους κατεστημένους «πνευματικούς» φορείς του τόπου μας. Άλλωστε, ποιος θα περίμενε διαφορετική συμπεριφορά;

Στην κηδεία του, πέντε συγγενείς και τρεις φίλοι…

Ούτε ένα πνευματικό μνημόσυνο…

Η μοίρα όλων των αληθινά πνευματικών ανθρώπων.

 Αυτά, ως απαραίτητη Εισαγωγή στο κυρίως θέμα.

 Σήμερα, βιώνουμε την κορύφωση του ελληνικού δράματος, σε τρεις πράξεις…. Με σεναριογράφο και σκηνοθέτη τον Μεγάλο Σχεδιασμό.

 Πράξη 1η.

Η αλλοτρίωση της γλώσσας.

Υπήρξε η πρώτη φάση ενός ευρύτερα υπονομευτικού σχεδίου διάβρωσης της ελληνικότητας. Επήλθε «ανεπαισθήτως», μετά από συστηματική μαζική πλύση εγκεφάλων. Εδώ και 130 χρόνια, τα μεγαλύτερα ανοσιουργήματα σε βάρος της γλώσσας- με αποκορύφωση την πραξικοπηματική επιβολή του μονοτονικού-  παρουσιάζονταν ως προοδευτικά επιτεύγματα και κατακτήσεις του λαού. Κανείς δεν συνειδητοποίησε ότι η εξουσία έχει συμφέρον να διαφθείρει την γλώσσα επειδή ακριβώς τα μέσα που χρησιμοποιεί για τη συντήρηση της επιρροής της είναι ο δόλος, η ψευδολογία και η απάτη. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι η γλώσσα, όργανο έκφρασης νοημάτων, μπορεί, όταν ελέγχεται από μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, να εξελιχθεί σε όργανο εξουσίας. Έτσι, η μεθοδευμένη αλλοίωση των εννοιών νοθεύει το νόημα των λέξεων, συσκοτίζει την κρίση προκαλώντας σκόπιμη σύγχυση. Καμμιά πλέον επαφή με τα γλωσσικά αρχέτυπα, ακατάληπτοι ο Ανδρέας Κάλβος, ο Εμμανουήλ Ροΐδης, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ο Οδυσσέας Ελύτης…

Και αυτό είναι φυσικό, διότι ο άνθρωπος, κατ΄ εντολή του Σχεδιασμού, μετατράπηκε σε ενεργούμενο, αλλοτριωμένο άτομο, πλήρως αποκομμένο από όλα τα μεγάλα δημιουργήματα του πνεύματος –χωρίς καν να τα έχει γνωρίσει ! Στηρίζεται στην αυταπάτη μιας πνευματικής αυτάρκειας που θεωρεί ότι την έχει κατακτήσει, και μοιραία υποτάσσεται στους φαύλους εξουσιαστές.

 Πράξη 2η.

Η διάλυση της Παιδείας και η απαξίωση της Εκπαίδευσης.

«Εν αμουσία και αμαθεία ζην», Κλαύδιος Αιλιανός (175 – 235 μ.Χ.), Varia Historia (Ποικίλη Ιστορία).

 Επιδίωξη της εξουσίας είναι να κρατήσει το λαό απαίδευτο, ακαλλιέργητο και αγροίκο. Οι αλλεπάλληλες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις που σκηνοθέτησε ο Μεγάλος Σχεδιασμός, με ηθοποιούς «ρηξικέλευθους, προοδευτικούς» -ιδού η μεθοδευμένη αλλοίωση των εννοιών-  παιδαγωγούς, τους εκάστοτε Υπουργούς Παιδείας και κομπάρσους τους δύσμοιρους εκπαιδευτικούς αποσκοπούσαν στην εδραίωση της διεφθαρμένης εξουσίας. Το σχολείο μετατράπηκε σε μια γραφειοκρατική λειτουργία, με δημοσιοϋπαλληλικής νοοτροπίας δασκάλους και καθηγητές, θύματα και αυτοί των αλλοπρόσαλλων καιρών.

Η παιδεία που παρέχει το σχολείο κατευθύνεται από τις σάπιες αρχές της επαγγελματικής ανέλιξης, του χρήματος, του ανταγωνισμού και της ατομικής επιτυχίας (διάβαζε δυστυχίας). Αυτή ακριβώς η παιδεία χαλυβδώνει το καθεστώς που θεοποιεί το αθέμιτο κέρδος και την αχαλίνωτη κατανάλωση και επιτρέπει στους οικονομικά ισχυρούς να θησαυρίζουν αφήνοντας ψίχουλα στον ζητιάνο λαό.

 «Αυτό που φτιάξαμε είναι μια νεολαία χωρίς μνήμη, γεννημένη από το μηδέν. Εφηύραμε την πολιτισμικά αυθύπαρκτη γενιά. Υπάρχει μια λέξη που εκφράζει αυτό ακριβώς, αν δεν την πάρουμε με την υποτιμητική της σημασία αλλά με την καθαρά περιγραφική, η λέξη <βαρβαρότητα>… Βάρβαρος είναι αυτός που δεν εντάσσεται –ούτε με την προσχώρηση ούτε με την αντίδρασή του- στον πολιτισμό, δηλαδή στη συνέχεια αυτού που δημιούργησαν όσοι προηγήθηκαν. Είναι ανιστορικός, εκτός γενιάς. Δεν αποτελεί καρπό της ύπαρξης των πατέρων του, είναι μετεωρίτης… Βρίσκεται στο hic et nunc, στο εδώ και τώρα, στο μονίμως επαναλαμβανόμενο παρόν, νομάδας τού χρόνου σε ένα άχρονο πεπρωμένο».

 Πράξη 3η και τελειωτική.

Η οικονομική χρεοκοπία. Ο διασυρμός της χώρας μας. Η χαριστική βολή.

Οι προβολείς στην σκηνή χαμηλώνουν. Η αυλαί κλείνει. Οι ηθοποιοί  αποσύρονται αθόρυβα… Μια παγερή σιωπή απλώνεται στους θεατές της πλατείας. Προσπαθεί έντρομος ο ένας να κοιτάξει στο πρόσωπο τον άλλο, αλλά μάταια -δεν διακρίνονται όψεις παρά μόνο μάσκες.  Έξαφνα, ένας τρομερός κρότος ακούγεται και μια φοβερή λάμψη τυφλώνει όλους. Αίφνης, το οικοδόμημα του θεάτρου κλονίζεται συθέμελα και μια καταπακτή ανοίγει με έναν φρικιαστικό πάταγο καταποντίζοντας τους πάντες.

Το απόλυτο κενό…

 Επιμύθιο

Όμως, ας μη χάνουμε την αισιοδοξία μας ! Ας θεωρήσουμε ότι ήταν μια άθλια θεατρική παράσταση, ένα εφιαλτικό όνειρο.

Έχουμε ακόμη τη δύναμη να ξαναβρούμε το απωλεσθέν πρόσωπό μας.

Με πίστη καί θέληση, αλλά προπαντός με καλή και άδολη προαίρεση να παραδεχθούμε την πλάνη μας. «Ή όλοι ή κανείς», όπως είπε και Μπρέχτ.

 (1). Σιμόπουλος Κυριάκος. Η Διαφθορά της Εξουσίας. Αθήνα 1992.

(2). Natacha Polony. Τὰ χαμένα παιδιά μας. Μικρὴ μελέτη γιὰ τὸ χάσμα τῶν γενεῶν. Μετάφραση: Ξένια Σκούρα. Επιμέλεια: Δήμητρα Τουλάτου. Πρόλογος; Σταῦρος Ζουμπουλάκης. Ἐκδόσεις ΠΟΛΙΣ, Αθήνα 2006, σελ. 50.

 Αντώνης Χ. Λαμπίδης

17 Φεβρουαρίου 2010

δημοσιευμένο στο Αντίβαρο

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Το γλωσσικό ζητούμενο

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 16 Φεβρουαρίου 2010

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Το γλωσσικὸ ζήτηµα είναι ένα τυπικὸ σύµπτωµα της κρίσεως ταυτότητας του νέου ελληνισμού. Στο ιστορικό του συµπτώµατος εµπλέκεται και το ελλαδικὸ κράτος –πάντοτε σε ρόλο ιατροῦ αυτὸ- υποδεικνύοντας πάντοτε –τι σύµπτωσις- την ίδια θεραπευτικὴ αγωγή: την πανάκεια της γλωσσικής κι εκπαιδευτικής µεταρυθµίσεως. Αλλὰ συλλογάται καλά, αδελφοί µου, όποιος συλλογάται µεταρρυθµιζόµενος ή όποιος συλλογάται µε την διγενή ψυχή του;

Προσωπικώς έχω κουραστεί ν’ αριθµώ µεταρρυθµίσεις και κανέναν λόγο δεν βρίσκω να κουράσω κι εσὰς ξαναµετρώντας τες. Οι συνέπειές τους είναι εµφανέστατες εξάλλου και στον λόγο και στην γραφὴ απάντων των ελληνοφώνων.

Η γλώσσα είναι αξία κι εµείς ανάξιοι. That’ s it. Κατεβαίνουµε στα πεζοδρόµια επειδὴ τα µπρόκολα αυξήθηκαν δέκα λεπτά έκαστο ή επειδὴ τα «σκυλάδικα» γαυγίζουν λιγότερο αλλὰ για την γλώσσα τσιµουδιά. Αφήσαµε να την κανονίζουν και να την κανοναρχούν µε διατάγµατα και διαταγὲς οι πολιτικοί µας ταγοί, που την µονότονη γλωσσική τους ακηδία την κάναµε άτονη και ξενοιάσαµε επειδὴ -κατά πως φάνηκε- δεν µας ένοιαζε και πολύ.

Δηµοτικιστὲς και καθαρευουσιάνοι –αµφότεροι της ελλαδικής λαλιάς ειδήµονες- αθελά τους εσφάχθηκαν για µια νέα αποικιοκρατία. Διότι οι νέες τυραννίες έχουν πνευµατικὸ χαρακτήρα -αν και τις κερκόπορτες τίμιο είναι να θυμόμαστε ότι τις άνοιγαν εκ των ένδον απὸ παλαιά. Ἀφήσαµε λοιπόν τὰ βυζιὰ τῆς µάνας µας και ανυποψίαστοι βυζάξαµε σπασμένες λέξεις από ξένες γλώσσες.

Σύμφωνοι. Η γλώσσα είναι πατρίδα, µόνον ποὺ εμείς, ακαμάτως επικαλούμενοι τον πατριωτισμό, αποδειχθήκαμε ελάχιστα πατριώτες.

Ποιοι να γλυτώσουν –και κυρίως για ποιους- την γλώσσα µας απὸ την αµερικανοποίηση; Χωρίς Παπαδιαμάντη ζούμε. Χωρίς χαμπούργκερ όμως δυσκολευόμαστε. Ας μείνουμε λοιπόν στην γλωσσική μας αμεριμνησία κι ας αφήσούμε κατά μέρος και τους όψιμους γλωσσαμύντορες, που άρτι ξυπνήσαντες, υπνοβατούν ακόµη αιτούμενοι µε όλα τους τα complexes αναδροµικὰ το copyright απὸ τους αλλόγλωσσους για όλα τα aphorism, autonomus, aeroplane κ.τ.λ., κ.τ.λ.

Ως show, πάντως, άσχηµο δεν είναι.  Μelancholy ναί.

Μπορεί η Σαπφὼ, που χαριέντως βόλταρε στις αμμουδιές του Ομήρου, να µην γνώριζε τι είναι satellite αλλὰ εκείνη έφθασε χιλιετηρίδες πριν απὸ όλους μας στο σέλας της Σελήνης της. Εµείς ας σεληνιαζόµαστε αγναντεύοντάς την µε το telescope.

Η revange της history, όπως λέµε στα ελλαδικὰ ή όπως θα ελεγαν στα νεοελληνικά, ώστε ανελλήνιστοι είµεθα θαρρώ.

εφ. Η ΣΦΗΝΑ, 12/02/10

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , , | Leave a Comment »

Τι γλώσσα μου έδωσαν; Eλληνική;

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 14 Φεβρουαρίου 2010

Hellenic Quest λέγεται ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικής εκμάθησης της Ελληνικής που το CNN άρχισε να διανέμει παγκοσμίως και προορίζεται σε πρώτο στάδιο για τους αγγλόφωνους και ισπανόφωνους.  
Η μέθοδος διδασκαλίας συνίσταται στην προβολή πληροφοριών στην οθόνη του Η/Υ με ταυτόχρονη μετάδοση ήχου και κινούμενης εικόνας..
 
Το πρόγραμμα παράγεται από τη μεγάλη εταιρία Η/Υ Apple, o Πρόεδρος της οποίας Τζον Σκάλι είπε σχετικά: Αποφασίσαμε να προωθήσουμε το πρόγραμμα εκμάθησης της Ελληνικής, επειδή η κοινωνία μας χρειάζεται ένα εργαλείο που θα της επιτρέψει ν’ αναπτύξει τη δημιουργικότητά της, να εισαγάγει καινούριες ιδέες και θα της προσφέρει γνώσεις περισσότερες απ’ όσες ο άνθρωπος μπορούσε ως τώρα να ανακαλύψει.
 
Με άλλα λόγια, πρόκειται για μιαν εκδήλωση της τάσης για επιστροφή του παγκόσμιου πολιτισμού στο πνεύμα και τη γλώσσα των Ελλήνων.
 
Άλλη συναφής εκδήλωση: Οι Άγγλοι επιχειρηματίες προτρέπουν τα ανώτερα στελέχη να μάθουν Αρχαία Ελληνικά επειδή αυτά περιέχουν μια ξεχωριστή σημασία για τους τομείς οργανώσεως και διαχειρίσεως επιχειρήσεων.
 
Σε αυτό το συμπέρασμα ήδη οδηγήθηκαν μετά από διαπιστώσεις Βρετανών ειδικών ότι η Ελληνική γλώσσα ενισχύει τη λογική και τονώνει τις ηγετικές ικανότητες.
 
Γι’ αυτό έχει μεγάλη αξία, όχι μόνο στην πληροφορική και στην υψηλή τεχνολογία, αλλά και στον τομέα οργανώσεως και διοικήσεως ..
 
Αυτές οι ιδιότητες της Ελληνικής ώθησαν το Πανεπιστήμιο Ιρμάιν της Καλιφόρνια να αναλάβει την αποθησαύριση του πλούτου της. Επικεφαλής του προγράμματος τοποθετήθηκαν η γλωσσολόγος -Ελληνίστρια- Μακ Ντόναλι και οι καθηγητές της ηλεκτρονικής Μπρούνερ και Πάκαρι.
 
Στον Η/Υ Ίμυκο αποθησαυρίστηκαν 6 εκατομμύρια λεκτικοί τύποι της γλώσσας μας όταν η Αγγλική έχει συνολικά 490.000 λέξεις και 300..000 τεχνικούς όρους, δηλαδή σαν γλώσσα είναι μόλις το 1/100 της δικής μας. Στον Ίμυκο ταξινομήθηκαν 8.000 συγγράμματα 4.000 αρχαίων Ελλήνων και το έργο συνεχίζεται.
 
Μιλώντας γι’ αυτό ο καθηγητής Μπρούνερ είπε: Σε όποιον απορεί γιατί τόσα εκατομμύρια δολάρια για την αποθησαύριση των λέξεων της Ελληνικής απαντούμε: Μα πρόκειται για τη γλώσσα των προγόνων μας. Και η επαφή μας μ’ αυτούς θα βελτιώσει τον πολιτισμό μας .
 
Οι υπεύθυνοι του προγράμματος υπολογίζουν ότι οι ελληνικοί λεκτικοί τύποι θα φθάσουν στα 90 εκατομμύρια, έναντι 9 εκατομμυρίων της λατινικής.
 
Το ενδιαφέρον για την Ελληνική προέκυψε από τη διαπίστωση των επιστημόνων πληροφορικής και υπολογιστών ότι οι Η/Υ προχωρημένης τεχνολογίας δέχονται ως νοηματική γλώσσα μόνον την Ελληνική. Όλες τις άλλες γλώσσες τις χαρακτήρισαν σημειολογικές .
 
Νοηματική γλώσσα θεωρείται η γλώσσα στην οποία το σημαίνον, δηλαδή η λέξη, και το σημαινόμενο, δηλαδή αυτό, που η λέξη εκφράζει (πράγμα, ιδέα, κατάσταση), έχουν μεταξύ τους πρωτογενή σχέση. Ενώ σημειολογική είναι η γλώσσα στην οποία αυθαιρέτως ορίζεται ότι το αμ πράγμα (σημαινόμενο) εννοείται με το αμ (σημαίνον).
 
Με άλλα λόγια, η Ελληνική γλώσσα είναι η μόνη γλώσσα της οποίας οι λέξεις έχουν πρωτογένεια, ενώ σε όλες τις άλλες, οι λέξεις είναι συμβατικές, σημαίνουν, δηλαδή, κάτι, απλώς επειδή έτσι ‘συμφωνήθηκε’ μεταξύ εκείνων που την χρησιμοποιούν.
 
ΟΛΕΣ οι λέξεις στην Ελληνική ΣΗΜΑΙΝΟΥΝ, π.χ. η λέξη ενθουσιασμός = εν-Θεώ,
γεωμετρία = γη +μετρώ, προφητεία = προ + φάω, άνθρωπος = ο άναρθρων (ο
αρθρώνων λόγο).
 
Έχουμε δηλαδή αιτιώδη σχέση μεταξύ λέξεως-πράγματος, πράγμα ανύπαρκτο στις άλλες γλώσσες. Τα πιο τέλεια προγράμματα Ίμυκος , Γνώσεις και Νεύτων αναπαριστούν τους λεκτικούς τύπους της Ελληνικής σε ολοκληρώματα και σε τέλεια σχήματα παραστατικής, πράγμα που αδυνατούν να κάνουν για τις άλλες γλώσσες.
 
Και τούτο επειδή η Ελληνική έχει μαθηματική δομή που επιτρέπει την αρμονική γεωμετρική τους απεικόνιση. 
 
Ιδιαιτέρως χρήσιμα είναι τα ελληνικά προσφύματα ΟΠΩΣ : τηλέ , λάνδη
=…LAND, ΓΕΩ…,νάνο, μίκρο, μέγα, σκοπό….ισμός, ΗΛΕΚΤΡΟ….., κυκλο……,
ΦΩΝΟ…., ΜΑΚΡΟ…., ΜΙΚΡΟ……., ΔΙΣΚΟ…., ΓΡΑΦΟ…, ΓΡΑΜΜΑ…., ΣΥΝ…,
ΣΥΜ…, κ.λπ…
 
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ : ΤΟ ΓΝΩΣΤΟ ΣΕ ΟΛΟΥΣ C D = COMPACT DISK = ΣΥΜΠΑΚΤΩΜΕΝΟΣ ΔΙΣΚΟΣ
 
Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές θεωρούν την Ελληνική γλώσσα «μη οριακή», δηλαδή ότι μόνο σ’ αυτή δεν υπάρχουν όρια και γι’ αυτό είναι αναγκαία στις νέες επιστήμες όπως η Πληροφορική, η Ηλεκτρονική, η Κυβερνητική και άλλες.
 
Αυτές οι επιστήμες μόνο στην Ελληνική γλώσσα βρίσκουν τις νοητικές εκφράσεις που χρειάζονται, χωρίς τις οποίες η επιστημονική σκέψη αδυνατεί να προχωρήσει.
 
Γι’ αυτούς τους λόγους οι Ισπανοί Ευρωβουλευτές ζήτησαν να καθιερωθεί η Ελληνική ως η επίσημη της Ευρωπαϊκής Ένωσης διότι το να μιλά κανείς για Ενωμένη Ευρώπη χωρίς την Ελληνική είναι σα να μιλά σε έναν τυφλό για χρώματα.
 
Προωθήστε αυτό το μήνυμα! Όχι για λόγους σοβινιστικούς, Μα για να μαθαίνουμε σιγά- σιγά την αλήθεια !

 

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: | 2 Σχόλια »

Τα αρχαία ελληνικά μάθημα δημοκρατίας

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 7 Φεβρουαρίου 2010

 Σε πρόσφατη έκδοση της γερμανικής εφημερίδας Frankfurter Allgemeine Zeitung δημοσιεύεται ολοσέλιδο άρθρο του δημοσιογράφου και αρχαιογνώστη Konrad Adam , ο οποίος αναφέρει ότι στα πλαίσια ορισμένων εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων που επιχειρούνται σε αρκετά γερμανικά κρατίδια, πρέπει να ενισχυθεί η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών στα γερμανικά σχολεία. Κύριο επιχείρημά του είναι ότι τα αρχαία ελληνικά ακονίζουν το δημοκρατικό φρόνημα και την πολιτική συνείδηση των παιδιών σε μια κοινωνία καταναλωτική που την χαρακτηρίζει η πνευματική νωθρότητα. Αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «ποτέ ένας αρχαίος συγγραφέας δε μεταδίδει ένα μόνο μήνυμα, ένα δόγμα ή ένα πρόγραμμα. Συνήθως πρόκειται για δύο ή και περισσότερες αρχές που αντιτίθενται μεταξύ τους και προσπαθεί η μια να επιβληθεί στην άλλη: Ο Κρέων και η Αντιγόνη, ο Ιάσων και η Μήδεια, ο Σωκράτης και ο Καλλικλής, ο Έρως και το Νείκος. Πάντα η πάλη ενός λόγου και ενός αντίλογου, αυτή η πάλη που έφτασε στην τελειότητά της με τους σοφιστές…»

Στη συνέχεια ο κ. Adam θυμίζει στους αναγνώστες του ότι « ο τελευταίος γερμανός αυτοκράτορας ήθελε τα γερμανικά σχολεία να βγάζουν νέους Γερμανούς και όχι Έλληνες και Ρωμαίους. Ορθά ο αυτοκράτορας δεν ήθελε τα αρχαία, αφού γνώριζε ότι μόνο την τυφλή υπακοή στον ανώτατο άρχοντα δεν θα ενστάλαζαν στην ψυχή των παιδιών. Ο φόβος του δεν ήταν μήπως οι γερμανοί μαθητές διδαχτούν κάτι περιττό γι αυτούς, αλλά μήπως μάθουν κάτι περιττό γι αυτόν, μήπως μάθουν να αντιδρούν, να αντιστέκονται, να εξεγείρονται».

  «Η ελληνική λογοτεχνία, συνεχίζει το άρθρο, βρίθει από τέτοιους αυτόνομους ανθρώπους. Ας αφήσουμε την Αντιγόνη και τους επώνυμους. Ο Πλούταρχος μας διασώζει την περίπτωση ενός ανώνυμου. Όταν ο στρατηγός Μιλτιάδης ζήτησε από το δήμο των Αθηναίων να του χαρίσουν έναν τιμητικό στέφανο, αυτός ο ανώνυμος αντιτάχθηκε με το επιχείρημα ότι, απ όσο ήξερε, στο Μαραθώνα ο Μιλτιάδης δεν είχε πολεμήσει μόνος του. Αν στο μέλλον πολεμούσε κατά των Περσών μονάχος και τους νικούσε, τότε μπορούσε να υποβάλει πάλι το αίτημά του στο δήμο. Μακάρι να είχαμε τέτοιους πολίτες σήμερα. Όχι να δέχονται τα πάντα, αλλά να υποβάλλουν ενστάσεις».

Τα αρχαία ελληνικά, λοιπόν, μας βοηθούν όχι απλώς  να θυμηθούμε τις απαρχές της δημοκρατίας, αλλά,  όπως σχολιάζει και ο συνεργάτης της Deutsche Welle Σπύρος Μοσκόβου,  να διορθώσουμε τα κακώς κείμενα της δημοκρατίας σήμερα.

Το πιο πάνω δημοσίευμα της Frankfurter Allgemeine Zeitung μας θυμίζει και ένα άλλο δημοσίευμα της αυστριακής εφημερίδας Neue Presse (Βιέννη, 10/8/2004), σύμφωνα με το οποίο ιατροί επιστήμονες κατέληξαν στο παράξενο αλλά και πολύ ενδιαφέρον συμπέρασμα ότι η απαγγελία των ομηρικών επών επιδρά θετικά στην κυκλοφορία του αίματος, αφού με το ρυθμό που επιβάλλει η  απαγγελία του δακτυλικού εξάμετρου συντονίζονται οι λειτουργίες της καρδίας και της αναπνοής, με αποτέλεσμα να πέφτει η πίεση του αίματος!

Σήμερα διερωτάται κανείς ποια θέση, για να μην πούμε ποια τύχη, έχουν τα αρχαία ελληνικά στο σύνολο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης που τελευταία, ομολογουμένως, επιχειρείται με περισσότερη προσοχή και υπευθυνότητα. Τι προνοούν για τα αρχαία ελληνικά τα αναλυτικά προγράμματα που ετοιμάζονται από τις ειδικές επιτροπές; Πόσο λαμβάνεται υπόψη η διαχρονική τους αξία; Θα συνεχίσουμε να μη βλέπουμε και να μην κατανοούμε αυτό που βλέπουν και κατανοούν οι ξένοι όσον αφορά τα αρχαία ελληνικά; Η αρχαία ελληνική γραμματεία είναι γεμάτη από παραδείγματα που βοηθούν το  σύγχρονο άνθρωπο να κατανοήσει ότι η διατύπωση μιας θέσης,  οδηγεί στην αντίθεση και ότι στη συνέχεια και τα δυο μαζί οδηγούν στη σύνθεση. Ή ότι ο λόγος οδηγεί στον αντίλογο με κατάληξη το διάλογο που είναι και το μόνο μέσο να βρεθεί συναινετική λύση για οποιοδήποτε πρόβλημα. Θα περιοριστεί και πάλιν η διδασκαλία του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών σε εκείνους τους λίγους μαθητές που θα «τολμήσουν» να το επιλέξουν; Ας προβληματιστούν περισσότερο οι επικεφαλής της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και ας δώσουν επιτέλους στα αρχαία ελληνικά τη θέση που τους αξίζει στην εκπαίδευση των παιδιών μας. Και ας μη κρυβόμαστε πίσω από τον μέχρι σήμερα λανθασμένο ίσως τρόπο διδασκαλίας του μαθήματος, γιατί αυτό αποτελεί ένα άλλο ξεχωριστό κεφάλαιο.

  του Χρίστου Παντελίδη, φιλόλογο,

τ. Πρώτου Λειτουργού Εκπαίδευσης.

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Το σκάνδαλο του μονοτονικού

Posted by βιβλιοπωλείο "χωρίς όνομα" στο 13 Δεκεμβρίου 2009

του Σαράντου Καργάκου

1 Το μονοτονικό επιβλήθηκε στον ελληνικό Λαό από την Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ -Υπουργός Παιδείας κ. Ελευθ. Βερυβάκης– με τροπολογία που αιφνίδια προτάθηκε, κοντά στα μεσάνυχτα, όταν η Βουλή των Ελλήνων (συνεδρίαση της 11.1.1982) είχε περατώσει τη συζήτηση και είχε ψηφίσει το ένα και μόνο άρθρο του Νόμου 1228, που αποτελούσε «Κύρωση της από 11.11.1981 πράξης του Προέδρου της Δημοκρατίας περί εγγραφής μαθητών στα Λύκεια της Γενικής και Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαιδεύσεως» και με αυτόν ακριβώς τον τίτλο δημοσιεύθηκε στο Α’ Τεύχος του φύλλου 15/11.2.82 της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως.
Ένα κεφαλαιώδες, λοιπόν, εθνικό θέμα, το θέμα του τρόπου γραφής των λέξεων μιας πανάρχαιας γλώσσας -τρόπου καθιερωμένου με εφαρμογή πολλών αιώνων- αντιμετωπίστηκε με ασύγνωστη, ανατριχιαστική επιπολαιότητα. Διότι: α) εισάγεται προς συζήτηση με άρθρο «της προσκολλήσεως» σε θέμα νόμου άσχετο, β) εισάγεται μεσάνυχτα, όταν η πλειονότητα των βουλευτών απουσιάζει, γ) εισάγεται αιφνίδια (κι αυτό, θα ιδούμε γιατί), δ) εισάγεται αντισυνταγματικά (προσκολλημένο σε νόμο άσχετο) και ε) εισάγεται χωρίς να ερωτηθεί ούτε ο Λαός -ενώ τότε ακριβώς υποστηριζόταν πως για δύο στρατιωτικές βάσεις έπρεπε να γίνει…. δημοψήφισμα- ούτε η Ακαδημία Αθηνών, ούτε τα Πανεπιστήμια της χώρας και ιδίως οι Φιλοσο­φικές τους Σχολές, ούτε οι Εταιρίες των Συγγραφέων-Λογοτεχνών -παρά την βαρυσήμαντη απόφανση του σοφού καθηγητή και τότε Γεν. Γραμματέα της Ακαδημίας Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλου πως «Την γλώσσα την αναπτύσσουν μόνον εκείνοι οι οποίοι έχουν να ειπούν κάτι, δηλαδή οι πνευματικοί άνθρω­ποι, και όχι οι απνευμάτιστοι γλωσσοπλάστες και νομοθέτες… Οι γλωσσι­κοί νομοθέτες δεν έχουν καμιά αρμοδιότητα και ανακόπτουν απλώς την εξέ­λιξη του γλωσσικού μας πολιτισμού».

2

Υπήρξε, βέβαια, πολύ πριν από την ημερομηνία αυτή, εξαγγελία κύκλων του ΠΑΣΟΚ όχι μόνο για την επιβολή του μονοτονικού αλλά για έσχατη απλοποίηση της γλώσσας μας (ωσάν να είμαστε οι άξεστοι Τούρκοι του Κε­μάλ Ατατούρκ και όχι οι φορείς της αρχαιότερης ζωντανής γλώσσας του κό­σμου…)· Στο «Δελτίο Συνδέσμου Ελληνίδων Επιστημόνων» (Οκτώβριος 1979) προαναγγέλεται πως «το μονοτονικό είναι ένα βήμα» προς την ταύτιση της γραπτής με την προφορική λαλιά (δεν μας μιμήθηκαν οι Άγγλοι και οι Γάλλοι…), δηλαδή: την κατάργηση των διφθόγγων, των πολλών ι, των δύο ε και ο, -και «σ’ αυτή την επίμονη», λέει το κείμενο, «διεργασία πρωτοστατούν οι δημοσιογράφοι, οι προκηρυξιογράφοι-τοιχοκολλητές, οι μπροσουροποιοί, μανιφεστογράφοι… που θα λυτρώσουν τη γλώσσα μας από την σκουριά αιώνων». Μόνο αυτοί είναι αρμόδιοι…

3

Καμιά προγενέστερη ευρεία, ανοιχτή και ελεύθερη συζήτηση δεν σημειώ­θηκε στην χώρα για το μέγα αυτό θέμα μετά από εκείνη την παλιά, αλήστου μνήμης «Δίκη των τόνων», που απόμεινε χωρίς συνέχεια και σποραδικές εδώ κι εκεί απόψεις. Η μόνη που φαίνεται ρωτήθηκε -γιατί ούτε τα Κόμματα ενη­μερώθηκαν, όπως αμέσως θα φανεί- ήταν μια Επιτροπή που συγκρότησε όπως ήθελε ο τότε Υπουργός Παιδείας καθώς και το περιλάλητο ΚΕΜΕ του ίδιου Υπουργείου. Τι ακριβώς αποφάνθηκε η Επιτροπή και τι είπε το ΚΕΜΕ σαφώς, δεν γνωρίζουμε, ούτε αν υπήρξε και τι ακριβώς υποστήριξε η μειοψη­φία. Αλλά ούτε και η Εθνική Αντιπροσωπεία το εγνώριζε, όταν τα μεσάνυχτα της 11.2.1982 εισήχθη εντελώς αιφνίδια το άρθρο της προσκολλήσεως σε αλλότριο νόμο, η παρονυχίδα στο νόμο περί εγγραφής μα­θητών στα Λύκεια κ.λπ. Πάντως, ανακοινώνουμε τα ονόματα των μελών της με βαρύτατες εθνικές ευθύνες Επιτροπής εκείνης, για να αναλάβει καθένα την προσωπική του ευθύνη και να μη τους λησμονήσει ο ελληνικός Λαός, που τον έσωσαν, φαίνεται, από την αγραμματοσύνη και την διασπάθιση χρόνου και χρήματος…: Καθηγ. Εμμ. Κριαράς πρόεδρος, Φάνης Κακριδής καθηγ. Παν/μίου, Χρίστος Τσολάκης φιλόλογος, Βασ. Φόρης φιλόλογος, Δημ. Τομπαϊδης σύμβουλος ΚΕΜΕ, Χρ. Μιχαλές Πρόεδρος της ΟΛΜΕ, Απόστ. Κοτλίττας διδάσκαλος, Αλόη Σιδέρη φιλόλογος της ΟΙΕΛΕ.
Όλα αυτά σημαίνουν, κατά την γνώμη μας, ότι ο αρμόδιος Υπουργός χειρίστηκε το κολοσσιαίο θέμα αλλαγής της γραφής της γλώσσας μας μετά τόσους αιώνες αδιάλειπτης πρακτικής αντιλαϊκά, ως ένα θεματάκι που με μια Επιτροπούλα και με μιά-δυό συνεδριάσεις του ΚΕΜΕ τακτοποι­είται….

4 Τα πρακτικά της συνεδρίασης εκείνης της Βουλής των Ελλήνων, της αιφνίδια κρισιμότατης, παρέχουν συγκλονιστικές πληροφορίες και στοιχειοθετούν τον χαρακτηρισμό της πράξης ως σκανδάλου. Λοιπόν:

α) Προς τα μεσάνυχτα της 11.1.1982 είχε περατωθεί η συζήτηση για την εγγραφή μαθητών των Λυκείων, οπότε τελείως αιφνίδια εισάγεται, της προσκολλήσεως καθώς είπαμε, ως άρθρο 2, ένα εντελώς άσχετο -και εθνικώς μέγα- θέμα: η επιβολή του μονοτονικού (γιατί άλλο πράγμα είναι η αναγνώριση μιας πραγματικότητας που υπάρχει και λειτουργεί, όπως έγινε με την δημοτική γλώσσα, και άλλο η αυταρχική επιβολή μιας ανύπαρκτης πραγματικότητας).

β) Μετά από μιαν άτυχη παρέμβαση του Ευάγγελου Αβέρωφ, που ερώτη­σε ποιο είδος μονοτονικού σκέφτεται να εφαρμόσει η Κυβέρνηση και που η αδεξιότητα του αρμόδιου Υπουργού φανέρωσε πως το θέμα δεν τον είχε κα­θόλου απασχολήσει…- και μετά από την ακατάσχετη, ανοημάτιστη φλυαρία κάποιων βουλευτών, παρεμβαίνει ο τότε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της τότε Αξιωματικής Αντιπολίτευσης κ. Κωνσταντίνος Μητσοτάκης (σελ. 456 των Πρακτικών της Βουλής) και επισημαίνει διαμαρτυρόμενος τα ακόλουθα:

1. Το άρθρο αυτό περί μονοτονικού «προστίθεται σήμερα, την τελευταία ώρα… αιφνιδιαστικώς. Αναφέρεται σε ένα μέγα θέμα…».

2. Ζητεί να μετατεθεί στην επόμενη συνεδρίαση της Βουλής η συζήτηση του άρθρου περί μονοτονικού. «Δεν είναι δυνατόν να έχει η Κυβέρνηση την απαίτηση να μας φέρνει το θέμα αυτό το μέγα, αιφνιδιαστικά, και να απαιτεί να το ψηφίσουμε και μετά την 12ην (νυκτερινή)». «Η τροπολογία» (Θεέ και Κύριε, με… τροπολογία μεσονύκτια αλλάζει αιφνί­δια η γραφή των λέξεων που είχε επί αιώνες τηρηθεί!) «αναφέρεται σ’ ένα πολύ σοβαρό θέμα».

3. Ανακοινώνει ότι αν η Κυβέρνηση επιμείνει, η Αξιωματική Αντιπολίτευση είναι υποχρεωμένη να αποχωρήσει από την Αίθουσα (σελ. 456, β’ στήλη).

4. Δευτερολογεί ο κ. Κωνσταντίνος Μητσοτάκης κι επισημαίνει και πάλι (σελ. 457): α) τη σοβαρότητα του θέματος, β) ότι κακώς αυτό προτείνε­ται με τροπολογία, γ) ότι κακώς καλείται η Βουλή να το συζητήσει μετά το μεσονύκτιο, δ) ότι έτσι καθώς έρχεται «ένα τέτοιο θέμα», αιφνίδια, η Αντιπολίτευση δεν έχει προλάβει να προετοιμαστεί, να το διαβάσει, να ενημερωθεί. «Δεν έχουμε κανένα φάκελλο… καμία προετοιμασία. Δεν έχει καμία σχέση με το συζητούμενο νομοσχέδιο. Είναι σαφές ότι είναι αντισυνταγματική η τροπολογία… Δώστε μας το χρόνο να προετοιμαστούμε…».

γ) Από μέρους του ΚΚΕ η κ. Μαρία Δαμανάκη παρεμβαίνει δύο φορές (σελ. 457, β’ στήλη) και ζητεί και εκείνη αναβολή, γιατί «το Σώμα έχει κουραστεί» -ίσως δεν θέλει να πει ότι δεν υπάρχει πια απαρτία. Άλλα ο προεδρεύ­ων κ. Μιχ. Στεφανίδης αποκρίνεται σε όλα αυτά με τα εξής αμίμητα (σελ. 457, β’ στήλη): «Είναι απαράδεκτο και αδιανόητο για τον Ελληνικό Λαό, ο οποίος όταν πληροφορηθεί τη συζήτηση αυτή που γίνεται εδώ, θα αισθανθεί απογοήτευση» (μόνο γι’ αυτό…).

δ) Ο κ. Κωνσταντίνος Μητσοτάκης επανέρχεται (σελ. 458, α’ στήλη) για να επισημάνει πως «η Κυβέρνηση και το Προεδρείο επιμένουν εις αυτόν τον αντιδημοκρατικόν και αντικοινοβουλευτικόν τρόπον της συζη­τήσεως αυτής της τροπολογίας. Εφ’ όσον η Κυβέρνηση και το Προεδρείο επιμένουν… υπό τάς συνθήκας αυτάς λυπούμεθα ειλικρινώς, αλλά δεν δυ­νάμεθα να παρακολουθήσουμε την συζήτηση και είμεθα υποχρεωμένοι να αποχωρήσουμε (και οι βουλευτές της «Νέας Δημοκρατίας» ΑΠΟΧΩΡΟΥΝ από την αίθουσα)».

5 Έτσι, το έγκλημα κατά της γλώσσας μας πραγματοποιήθηκε: με τρόπο σκανδαλώδη, αιφνίδιο, απροετοίμαστο και αντισυνταγματικό, και αν κρί­νουμε από την φλυαρία που επακολούθησε, την επιπόλαιη και αξιοδάκρυτη, η άσχετη αυτή, βαρυσήμαντη τροπολογία περί επιβολής του μονοτονικού στον ελληνικό Λαό ψηφίστηκε γύρω στις 2 η ώρα μετά τα μεσάνυχτα, για να επαληθευθεί ακόμη μια φορά το λεγόμενο από τον λαό μας: της νύχτας τα καμώματα τα βλέπει η μέρα και γελά…
Από πόσους ψηφίστηκε η τροπολογία αυτή; Κατά δήλωση του αείμνηστου Παναγ. Κανελλόπουλου -δεν ήταν παρών στην συνεδρίαση, αφού ουδείς εγνώριζε πως η Κυβέρνηση αιφνίδια θα εισήγαγε προσκολλημένο σε άσχετο, επουσιώδη νόμο, τέτοιο μέγιστο εθνικό θέμα για συζήτηση- ψηφίστηκε από όχι περισσότερους από 30 (τριάντα) βουλευτές! Την πληροφορία επαναλαμβάνει ο ποιητής-ακαδημαϊκός Νικηφόρος Βρεττάκος («Έθνος» της 8.5.1990). Ό, τι λοιπόν έπλασαν αιώνες, στις 2 μετά τα μεσά­νυχτα το εγκρέμισαν 30 περίπου βουλευτές… Σκανδαλώδης, επιπόλαιη πρά­ξη αντεθνικής βαρύτητας.

6 Ο νόμος, έτσι που χαλκεύτηκε, δημοσιεύτηκε, καθώς μνημονεύσαμε πριν, στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως με άλλο τίτλο και χρειάζεται υπερβολική φαντασία για να τον ανακαλύψει κανείς.
Και όμως, ουδείς είχε τότε, ούτε τώρα, ζητήσει από την Πολιτεία την επιβολή του μονοτονικού. Το αίτημα του αιώνα μας για τη γλώσσα μας υπήρξε σταθερά ένα και μόνο: η αναγνώριση της δημοτικής, της γλώσ­σας του Εθνικού μας Ύμνου, ως της μοναδικής σήμερα γλώσσας του ελλη­νικού Λαού. Και την αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας -όχι την αιφνίδια επιβολή μιας νέας εντελώς πραγματικότητας-πραγματοποίησε η μεταδικτατορική Κυβέρνηση του κ. Κωνσταντίνου Καραμανλή με Υπουργό Παιδείας τον κ. Γεώργιο Ράλλη, προσφέροντας στους μαθητές και στο Λαό μια απλοποιημένη και αρκετά συγχρονισμένη Νεοελληνική Γραμματική, που αντιμετωπίζει όλες σχεδόν τις εμπλοκές τονισμού των λέ­ξεων που βασάνιζαν τις παλιότερες γενιές, και κάνει εύκολο, εναρμονισμέ­νο το έργο του τονισμού -υπογραμμίζοντας συγχρόνως πως το μέγα χρέος, για δεκαετίες ίσως, όλων μας, είναι να μάθουμε να γράφουμε και να χρησι­μοποιούμε σωστά, όμορφα τη δημοτική.

7 Τότε βέβαια, αμέσως μετά την δικτατορία (με προδρόμους, πριν από την δικτατορία, δυο εφημερίδες της Θεσσαλονίκης που, ωστόσο, διατηρούσαν ένα σημάδι στη θέση των πνευμάτων και τόνιζαν όλες τις λέξεις), είχαν αρχί­σει κάποιες εφημερίδες της Αθήνας να εφαρμόζουν το μονοτονικό -για λό­γους οικονομικούς, όπως δήλωναν, για να κερδίσουν χρόνο στη στοιχειοθέ­τηση και στις διορθώσεις. Αλλά ποιος σοβαρός άνθρωπος θα διανοούνταν να υποστηρίξει ποτέ ότι εκδότες, φωτοσυνθέτες και διορθωτές θα καθορί­ζουν πώς θα γράφεται η γλώσσα; Η γλώσσα μας αποτελεί πνευματικό και ιστορικό γεγονός κρυσταλλωμένο μέσα στους αιώνες και δεν μπορεί να υπο­κύπτει σε πενιχρά χρησιμοθηρικά κριτήρια, όταν άλλες, νεότερες γλώσσες δεν τα δέχονται. Ούτε είναι λογικό -για να μην ειπούμε πως είναι καταγέλαστο- ανάλογα με τη στάθμη γλωσσικής μόρφωσης της πλειοψηφίας, ίσως, του λαού σε μια δεδομένη ιστορική περίοδο, η υπεύθυνη Πολιτεία να αυξάνει ή να περιορίζει τις αξιώσεις στη γλώσσα, ώστε η γλώσσα κάθε φορά -άθυρμα πλέον- να προσαρμόζεται στην οκνηρία των πολλών και όχι οι πολλοί στην αρετή της γλωσσικής παιδείας.

8 Μετά τη δημοσίευση του νόμου, άρχισε να εφαρμόζεται ένα εκτεταμένο σχέδιο φανατικής γλωσσικής και υλικής καταστροφής:

α) τρομοκρατήθηκαν από την Εξουσία όλοι οι υπάλληλοι του Δημοσίου και των Δημοσίων Οργανισμών (ξεχωριστά οι εκπαιδευτικοί, βέβαια), μη τυχόν και αντιδράσουν, και δεν εφαρμόσουν το μονοτονικό.

β) Καταστράφηκαν χιλιάδες χιλιάδων βιβλία εκπαιδευτικά, αξίας πολλών εκατομμυρίων, επειδή η γλώσσα τους ήταν δημοτική πολυτονική, και ξαναστοιχειοθετήθηκαν μονοτονικά -ωσάν τα πνεύματα και οι τόνοι να εμπόδιζαν την ανάγνωσή τους από τους μονοτονιστές, ενώ το αντίθετο λογι­κά συμβαίνει: όταν για κάποιον αναγνώστη λείπουν κάποια σημεία γνωρι­μίας και τονισμού των λέξεων, αυτός δυσκολεύεται να διαβάσει ένα κείμενο και χάνει χρόνο.

γ) Ναυάγησε η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής -της κληρονομιάς μας- στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και στις Φιλοσοφικές Σχολές.

δ) Άρχισε η βιαστική, ασθματική και άκριτη «μετάφραση» των Βασικών Νόμων του Κράτους, πριν προλάβει να δουλευτεί με την κρατική πρακτική η δημοτική γλώσσα, αλλά για να περάσει, μαζί με τη δημοτική, και το μονοτονικό -με προφανή βιασμό του ρυθμού εξέλιξης και κάθαρσης της γλώσσας μας, αλλά και της νόμιμης αναχώνευσης και μίξης των στοιχείων της.

9 Αμέσως μετά από αυτή την αιφνίδια, βίαιη αλλαγή, αρκετοί μορφωμένοι Έλληνες -κάποιοι από αυτούς με το αγιάτρευτο «σύνδρομο του προοδευτισμού»…- εκοιμήθηκαν, καθώς θα έλεγε ο Λαός μας, πολυτονιστές και την επόμενη κιόλας ημέρα, χωρίς να αναρωτηθούν ή να ρωτήσουν τί και πώς, εξύπνησαν μονοτονιστές. Αιφνίδια, τα χαράματα της 11ης προς την 12η Ιανουαρίου 1982, μετά από μια ολόκληρη ζωή, κατάλαβαν τί δεν ήταν γράφοντας επί τόσες πριν δεκαετίες. Κι από τότε, υποστηριχτές των 30 βουλευτών που νυσταγμένοι εψήφισαν το μονοτονικό, δεν έπαψαν να το εφαρμόζουν και να το κηρύττουν, τονίζοντας τα οικονομικά, χρονικά και μορφωτικά του οφέλη.
Ρωτούμε: Ποια αρχαία γλώσσα, φυσιολογικά και αβίαστα εξελισσόμενη μέσα στους αιώνες, εφάρμοσε εκπτώσεις στις αξιώσεις ιστορικής μνήμης και ακρίβειας, υποκύπτοντας σε μη γλωσσικά, δηλαδή δικά της, αυτόνομα και όχι εμπορευματολογικά κριτήρια; Τότε, αν τέτοια κριτήρια ισχύσουν, η γλώσσα μας, χαροποιώντας τους οκνηρούς, ημιμαθείς, καθώς και τις πολυε­θνικές των ηλεκτρονικών υπολογιστών, έπρεπε να εφαρμόσει το λατινικό αλφάβητο -οπότε πολλά τα οικονομικά και άλλα υλικά οφέλη… Και όμως, όλες οι γλώσσες με μακρό παρελθόν -και όχι τόσο μακρό όσο η ελληνική- είναι δύσκολες, απαιτητικές, πυκνές σε μνήμη σημειολογική, και αρνούνται να υποταγούν σε κριτήρια χρησιμοθηρικά. Μετά από συζητήσεις 100 και πλέον ετών, η γαλλική γλώσσα πέρυσι δέχτηκε κάποιες δειλές αλλαγές -στην πραγματικότητα: εναρμονίσεις- μετά από μηνών δημόσιες συζητήσεις, αλλά κι αυτές τις πενιχρές, δικαιολογημένες λογικά αλλαγές, τελικά τις απέκρου­σε η Γαλλική Ακαδημία -νόμιμος φρουρός της γλώσσας του Λαού.
Και εκείνοι δεν έχουν το βαρύ, ιερό χρέος να προασπίσουν, καθώς εμείς, που είμαστε και οι μόνοι, τα αρχαία μας Κείμενα, που χωρίς τόνους και πνεύματα δεν νοούνται. Και είναι γνωστή η νικηφόρα αντίσταση των Ισπανών στην ιταμή αξίωση των πολυεθνικών εταιριών για να καταργήσουν το ψηφίο η~.

10 Με τον αιφνίδιο, αντισυνταγματικό τρόπο που επιβλήθηκε μεταμεσονύχτια το μονοτονικό, κανείς δεν θέλησε να συνειδητοποιήσει, ούτε ο απληρο­φόρητος Υπουργός τότε Παιδείας, πώς δημιουργήθηκε με τη συνεργεία 30 βουλευτών, της πενιχρότερης που γίνεται μειοψηφίας της Βουλής των Ελλήνων, ένας νέος γλωσσικός διχασμός του Λαού μας.
Τότε δημοσιεύτηκε και η ακόλουθη Διακήρυξη Ελλήνων Συγγραφέων:
«Πιστεύαμε πως η πράξη της Πολιτείας με την οποία, πριν λίγα χρόνια, αναγνώρισε την δημοτική ως την μοναδι­κή γλώσσα του Έθνους μας σήμερα, θα λύτρωνε τον λαό μας από την μάστιγα ενός, πολιτικοποιημένου μάλιστα γλωσσικού ζητήματος και θα ήταν η απαρχή μιας βαθύτερης μελέτης και γνώσης της γλώσσας, μιας συνειδητότερης χρήσης και γραφής των λέξεών της.
Αντί γι’ αυτό, με λύπη μας είδαμε να δημιουργείται τε­χνητά, αμέσως, ένα νεόμορφο γλωσσικό πρόβλημα, το πρό­βλημα του τονισμού των λέξεων στον γραπτό λόγο και, μαζί μ’ αυτό, να συζητείται κιόλας το θέμα της γραφής των λέξε­ων από μερικούς, δηλαδή η πλήρης εξάρθρωση της ελλη­νικής γλώσσας. Κι εκείνοι που δημιούργησαν το πρόβλημα αυτό, φρόντισαν να το πολιτικοποιήσουν, χωρίς ν’ αντιλαμ­βάνονται ότι, αναθέτοντας στην Πολιτεία πάλι την λύση του, ανελάμβαναν απέναντι στο Έθνος βαρύτατη ευθύνη. Κι έτσι έχουμε νέα γλωσσική εμπλοκή στην Ελλάδα.

Επειδή όμως:

1. Οι λέξεις, όπως μας τις παρέδωσαν οι πατέρες του Δημοτικισμού, γράφονται έτσι επί 2000 τώρα χρόνια, έχο­ντας κρυσταλλώσει παράδοση αξιοσέβαστη, ακόμη κι από τους ξένους·

2. το πώς θα γράφονται οι λέξεις είναι πάντοτε αρμοδιό­τητα αποκλειστική των συγγραφέων ενός τόπου και ποτέ άλλων παραγόντων της ζωής·

3. το κύριο χρέος μας σήμερα είναι να μάθουν να μιλούν και να γράφουν οι Έλληνες σωστά την παραδομένη δημοτι­κή·

4. οι απλοποιήσεις της γλώσσας μας τα τελευταία χρόνια περιόρισαν στο ελάχιστο τις δυσκολίες τονισμού των λέξε­ών της,

διακηρύσσουμε ότι:

δεν δεχόμαστε οποιαδήποτε αλλαγή στην γραφή των λέ­ξεων της γλώσσας μας και θα συνεχίσουμε να γράφουμε και να τυπώνουμε τα βιβλία μας με σέβας προς την ζωντα­νή γλωσσική παράδοση και την πλήρη μορφή των λέξεων, όπως μας δίδαξαν οι πατέρες του Δημοτικισμού και οι με­γάλοι Νεοέλληνες συγγραφείς.

Οι συγγραφείς:
Νίκος Αθανασιάδης, Τάσος Αθανασιάδης, Έφη Αιλια­νού, Ορέστης Αλεξάκης, Κώστας Ασημακόπουλος. Τάκης Βαρβιτσιώτης, Όλγα Βότση, Νικηφόρος Βρεττάκος, Πέ­τρος Γλέζος, Μαργαρίτα Δαλμάτη, Διαλεχτή Ζευγώλη-Γλέζου, Λιλή Ζωγράφου, Νανά Ησαΐα, Ιουλία Ιατρίδη, Πάνος Καραβιάς, Αντρέας Καραντώνης, Ζωή Καρέλλη, Γρηγ. Κασιμάτης, Τάσος Κορφής, Γιωργής Κότσιρας, Β. Κωνσταντίνος, Χριστόφορος Λιοντάκης, Ν.Κ. Λούρος, Χρήστος Μαλεβίτσης, Γ. Μανουσάκης, Μελισσάνθη, Ε.Ν. Μόσχος, Δημήτρης Μυράτ, Έλλη Νεζερίτη, Θεόδ. Ξύδης, Θ. Παπαθανασόπουλος, Δημ. Παπακωνσταντίνου, Λένα Παππά, Π. Β. Πάσχος. Γ. Πατριαρχέας, Ν. Γ. Πεντζίκης, Ε.Ν. Πλάτης, Αλέξης Σολομός, Τατιάνα Σταύρου, Γεωρ­γία Ταρσούλη, Φώφη Τρέζου, Ιωάννου Τσάτσου, Κώ­στας Ε. Τσιρόπουλος, Θ.Δ. Φραγκόπουλος, Νίκος Φωκάς, Παναγιώτης Φωτέας, Ερρίκος Χατζηανέστης, Ντίνος Χριστιανόπουλος».

Το Μανιφέστο αυτό, που προκάλεσε οργή, ύβρεις και συκοφαντήσεις-λιβελλογραφήματα των οψίμων μονοτονιστών, ακολούθησαν πλήθος γνώμες εξεχόντων ανθρώπων του πνευματικού μας πολιτισμού -και μόνο αυτά θα αναχαίτιζαν μιαν ευαίσθητη, με εθνική συνείδηση Κυβέρνηση και θα την έφερναν σε αυτο-επίγνωση, ώστε τουλάχιστο να θέσει σε ευρύτατη, λαϊκή συζήτηση το θέμα και να μην επιμείνει στην αυταρχική επιβολή του μονοτονικού.

Ο Οδυσσέας Ελύτης εδήλωσε:
«Εγώ είμαι υπέρ του παλαιού συστήματος, εναντίον του μονοτονικού και υπέρ της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών. Είναι η βάση για να ξέ­ρεις την ετυμολογία των λέξεων. Η σημερινή κακοποίηση της γλώσσας με ενοχλεί και αισθητικά. Θέλω να δω γραμμένο «καφενείον» κι ας μην το προ­φέρουμε το «ν». Τώρα, όλες οι λέξεις έχουν μια τρύπα».

Ο Νικηφόρος Βρεττάκος υπογράμμισε:
«Υπερτιμήθηκε η άποψη ότι διευκολύνει τους μαθητές, κάτι που, ίσως, είναι αντιπαιδαγωγικό. Υπάρχει, άλλωστε και μια παράδοση που εκφράζει την άποψη μεγάλων παιδαγωγών, οι οποίοι επιμένουν ότι το παιδί πρέπει να κοπιάζει για να γίνει άνθρωπος ικανός, ώστε στη ζωή του ν’ αντιμετωπίσει όλες τις αντιξοότητες. Υποστηρίχτηκε, επίσης, υπέρ του μονοτονικού και η άποψη ότι διευκολύνονται οι τυπογράφοι και οι στοιχειοθέτες, γενικά, και ότι οι εκδόσεις, πάλι γενικά, γίνονται οικονομικότερες.
Παραγνωρίστηκαν, όμως, οι λόγοι που επέβαλαν στους «Αλεξανδρινούς χρόνους την καθιέρωση των τόνων, οι οποίοι ισχύουν και σήμερα. Πολλές φορές, τα γραπτά μου δεν διαβάζονται σωστά όταν τυπώνονται στο μονοτονικό. Ας ελπίσουμε ότι θα επανεξεταστεί μελλοντικά το θέμα κι ότι θα επι­κρατήσουν σωφρονέστερες απόψεις».

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης ετόνισε:
«Τώρα για το μονοτονικό. Αν δεν θέλετε κύριοι του Υπουργείου να κάνετε φωνητική ορθογραφία, τότε πρέπει ν’ αφήσετε τους τόνους και τα πνεύματα, γιατί αυτοί που τους βάλανε, ξέρανε τι κάνανε. Δεν υπήρχαν στα αρχαία ελληνικά, γιατί απλούστατα υπήρχαν μέσα στις ίδιες τις λέξεις. Αυτοί, οι Κριαράς και οι άλλοι (…) που έκαναν αυτές τις μεταρρυθμίσεις -αυτό παρακαλώ να γραφτεί στις εφημερίδες- δεν ξέρουν τι είναι γλώσσα. Δεν ξέρουν αυτό που γνώριζε η κόρη μου στα τρία της χρόνια. Μάθαινε μία λέξη και μετά έψαχνε για τις συγγενείς της. Αυτό είναι μια γλώσσα. Ένα μάγμα, ένα πλέγμα, όπου οι λέξεις παράγονται οι μεν από τις δε, όπου οι σημασίες γλιστράνε από τη μια στην άλλη, είναι μια οργανική ενότητα από την οποία δεν μπορείς να βγάλεις και να κολλήσεις πράγματα, δυνάμει μιας ψευτοκυβέρνησης, καθισμένος σ’ ένα γραφείο στο υπουργείο Παιδείας. Η κατάργηση των τόνων και των πνευμάτων είναι η κατάργηση της ορθογραφίας, που είναι τελικά η καταστροφή της συνέχειας. Ήδη τα παιδιά δεν μπορούν να καταλάβουν Καβάφη, Σεφέρη, Ελύτη, γιατί αυτοί είναι γεμάτοι από τον πλούτο των αρχαίων ελληνικών. Δηλαδή πάμε να καταστρέψουμε ό,τι κτίσαμε πριν λίγα χρόνια; Αυτή είναι η δραματική μοίρα του σύγχρο­νου ελληνισμού».
Ακολούθησαν διαμαρτυρίες, δημόσιες συζητήσεις, προσφυγές. Η Κυβέρνηση έμεινε ασυγκίνητη, πιστεύοντας πως από χρόνο σε χρόνο θα κέρδι­ζε με καταναγκασμό, τρομοκράτηση, διαδόσεις πως δεν υπάρχουν πια γρα­φομηχανές πολυτονικές, ούτε τυπογράφοι πολυτονιστές, πως το Κράτος δεν αγοράζει τάχα βιβλία πολυτονικά, πως θα επιβαλλόταν τελικά το μονοτονικό. Ερωτούμε όμως: μπορεί μια εξαναγκαστική πρακτι­κή 8 χρόνων να ανατρέψει παράδοση πρακτικής πολλών αιώνων; Ας μας απαντήσουν οι υπεύθυνοι.
Πάντως, και τα παιδιά μας, στα δίσεχτα αυτά χρόνια, δεν έμαθαν καλύτε­ρα τη γλώσσα μας, επειδή καταργήθηκαν τόνοι και πνεύματα, και τα γραπτά τους, κατά γενική ομολογία, κάθε χρόνο είναι και πιο αξιοθρήνητα, πειστή­ρια γλωσσικής διάλυσης. Η πλειονότητα των συνειδητών συγγραφέων μας εξακολουθεί να γράφει πολυτονικά -και των νέων συγγραφέων μας επίσης, όχι μόνο των παλιότερων,- σπουδαία περιοδικά και διαπρεπείς εκδοτικοί Οίκοι εξακολουθούν να χρησιμοποιούν το πολυτονικό και ο Λαός επιμένει. Ιερή εθνική επιμονή, αξιοθαύμαστη αντίσταση στην καταστροφή.
11

Συμπεραίνουμε:

1. Η επιβολή του μονοτονικού υπήρξε α) άκαιρη, β) αυθαίρετη, γ) αυταρ­χική, δ) αιφνίδια, ε) αντισυνταγματική, στ) δεν έγινε από τον Λαό μας, και κυρίως από τους ειδικά ενδιαφερομένους, αποδεκτή. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα αληθινό Σκάνδαλο πανεθνικής σημασίας.

2. Η «Νέα Δημοκρατία» ΔΕΝ ΔΕΣΜΕΥΤΗΚΕ να εφαρμόσει το μονοτονικό. Ο σημερινός Πρωθυπουργός κ. Κωνσταντίνος Μητσοτάκης αντιστά­θηκε προσωπικά στην εσπευσμένη, καταστροφική εκείνη πράξη και διέταξε την αποχώρηση όλων των βουλευτών της τότε Αξιωματικής Αντιπολίτευ­σης από την μεταμεσονύχτια συνεδρίαση της Βουλής. Επομένως, ούτε το Κόμμα, ούτε ο Πρωθυπουργός, ούτε οι Υπουργοί του, ούτε οι βουλευτές του έχουν ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΔΕΣΜΕΥΣΗ και υποχρέωση να εφαρμόσουν και να επιμείνουν στο μονοτονικό. Δεν συνέπραξαν, ΑΝΤΙΣΤΑΘΗΚΑΝ στην χάλκευση του Σκανδάλου αυτού.

12 Ζητούμε:

1. Να διατάξει η Κυβέρνηση και να αρχίσει ο αξιότιμος κ. Υπουργός Παιδείας, σε συνεργασία με την κ. Υπουρ­γό Πολιτισμού, την επανασυζήτηση περί μονοτονικού. Την ανοιχτή, δημοκρατική και άφοβη συζήτηση και να κληθούν σ’ αυτό τον αντιαυταρχικό διάλογο όλοι οι αρμόδιοι: η Ακαδημία Αθηνών, τα Πανεπιστή­μια, τα Σωματεία Λογοτεχνών.

2. Να επιτρέψει αμέσως η Κυβέρνηση ώστε όλοι οι κρατικοί λειτουργοί και των τριών Εξουσιών της Δημοκρατίας να μπορούν, αν κριθούν, ελεύθε­ρα να γράφουν πολυτονικά, χωρίς φόβο και οποιαδήποτε πίεση.

3. Να τεθούν τα συμπεράσματα των συζητήσεων αυτών, αν όχι στην άμε­ση κρίση, όπως θα άρμοζε, των Ελλήνων με σαφές δημοψήφισμα, στην Εθνική Αντιπροσωπεία και σε ειδική συνεδρίαση έγκαιρα και πλήρως προετοιμασμένη, ώστε εκείνη να αποφασίσει ελεύθερα, υπεύθυνα, ελλη­νικά.

Αθήνα, Σεπτέμβριος 1991

Σημείωση (Πηγή: Ένθετο περιοδικού ‘ΤΟΛΜΗ’ Δεκ 2005)

Posted in Γλώσσα & Πολιτισμός | Με ετικέτα: , , , , | Leave a Comment »

 
Αρέσει σε %d bloggers: